Việt Nam đang có hơn 2.100 doanh nghiệp công nghệ đã vươn ra nước ngoài, mang về doanh thu hàng chục tỷ USD mỗi năm

Từ khát vọng vươn ra toàn cầu… 

Ðầu năm 2026, Viettel khởi công nhà máy chip bán dẫn đầu tiên tại Việt Nam, đánh dấu bước tiến mới trong quá trình hình thành năng lực chế tạo chip trong nước và hoàn thiện chuỗi giá trị công nghệ, giảm phụ thuộc vào bên ngoài. Trước đó, tại Ðại lễ kỷ niệm 80 Quốc khánh nước CHXHCN Việt Nam, tổ hợp tên lửa Trường Sơn do Viettel tự chủ hoàn toàn từ nghiên cứu, thiết kế đến chế tạo được trình làng.

Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, Viettel đã làm chủ công nghệ tên lửa hành trình; làm chủ khoảng 85% công nghệ lõi của mạng 5G, sẵn sàng cho triển khai thương mại hóa trên diện rộng; nghiên cứu và phát triển thiết bị sinh số ngẫu nhiên lượng tử (Quantum Random Number Generator – QRNG); phát triển hệ thống robot tự hành phân loại hàng hóa (AGV Sorting Robot); làm chủ mô hình ngôn ngữ lớn tiếng Việt...

Không chỉ là tập đoàn công nghệ lớn nhất Việt Nam, Viettel còn là đơn vị tiên phong tiến ra nước ngoài. Sau hai thập kỷ đầu tư quốc tế, Viettel đã hiện diện tại 16 quốc gia, mang lại doanh thu hơn 3 tỷ USD/năm.

Phó thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Phan Văn Giang từng nhìn nhận, hành trình đầu tư quốc tế của Viettel không chỉ thể hiện tinh thần tiên phong, dám nghĩ dám làm, mà còn phản ánh năng lực làm chủ công nghệ và khả năng chuyển mình từ doanh nghiệp nội địa thành tập đoàn công nghệ toàn cầu. Ðồng thời, đây cũng là cầu nối quan trọng thúc đẩy quan hệ hợp tác giữa Việt Nam với các quốc gia đối tác, góp phần nâng cao vị thế quốc gia trong kỷ nguyên số.

Trao đổi về mục tiêu trở thành tập đoàn công nghệ toàn cầu, Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Viettel Tào Ðức Thắng nhắc đến nhu cầu mở rộng không gian kinh tế quốc gia qua đầu tư ra nước ngoài.  Theo đó, đầu tư ra nước ngoài không chỉ là đi ra, mà là tổ chức nền kinh tế theo hướng hai chiều: mở rộng ra bên ngoài và thu hút nguồn lực toàn cầu vào Việt Nam.

Theo ông Thắng, bên cạnh thị trường truyền thống, doanh nghiệp Việt cần quan tâm các thị trường đang phát triển tại ASEAN, Nam Á, Trung Ðông, châu Phi và Mỹ Latinh - nơi phù hợp với năng lực triển khai của doanh nghiệp Việt. Ðồng thời, việc tiếp cận thị trường phát triển cũng cần được đẩy mạnh nhằm mục tiêu nâng cấp công nghệ và tiêu chuẩn.

Trong đó, các lĩnh vực mũi nhọn cần tập trung gồm hạ tầng chiến lược; công nghiệp công nghệ cao và các ngành dịch vụ giá trị cao có khả năng thu hút dòng chi tiêu quốc tế. Các doanh nghiệp cũng cần phát huy tối đa những lợi thế cạnh tranh đặc thù của Việt Nam, như nguồn nhân lực có khả năng thích ứng cao, chi phí hợp lý và năng lực triển khai thực tiễn mạnh; kinh nghiệm phát triển hạ tầng và dịch vụ trên quy mô lớn, cho phép không chỉ xuất khẩu sản phẩm mà có thể xuất khẩu mô hình.

“Cần hình thành các tập đoàn kinh tế chủ lực, đóng vai trò dẫn dắt, tổ chức doanh nghiệp đi ra quốc tế theo mô hình hệ sinh thái. Các tổ chức này cần được xác định là "tổng thầu quốc gia", có khả năng tích hợp, triển khai và dẫn dắt doanh nghiệp khác tham gia theo chuỗi giá trị. Ðây là mô hình mà Nhật Bản, Hàn Quốc đã thực hiện thành công và Trung Quốc đang triển khai", ông Thắng đề xuất. 

Đến sức bật mạnh mẽ của kinh tế tư nhân 

Ở khu vực tư nhân, FPT là doanh nghiệp công nghệ tiên phong ra thị trường quốc tế từ rất sớm, vào năm 1998. Hiện FPT có mặt tại 30 quốc gia, nhiều thị trường phát triển; là đối tác của gần 100 doanh nghiệp thuộc danh sách Fortune Global 500. Năm 2023, Tập đoàn đã cán mốc 1,5 tỷ USD doanh thu dịch vụ công nghệ thông tin từ thị trường nước ngoài và đang hướng tới mục tiêu 5 tỷ USD vào năm 2030.

Mới đây, Tập đoàn FPT công bố đầu tư 5 công nghệ chiến lược, gồm: Quantum AI, Cyber Security, UAV, Data và công nghệ đường sắt. FPT cũng đặt mục tiêu làm chủ công nghệ lõi, xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao vì chủ quyền công nghệ quốc gia.

Chia sẻ về chiến lược phát triển của FPT, Chủ tịch Trương Gia Bình cho rằng, trong lĩnh vực công nghệ, Việt Nam và doanh nghiệp Việt có cơ hội rất lớn. “Chúng ta có lực lượng kỹ sư trẻ, thông minh, chăm chỉ. Nếu tận dụng tốt lợi thế này, Việt Nam có thể trở thành trung tâm công nghệ của thế giới”, ông Bình tin tưởng.

Nhưng hơn thế, đây là cơ sở quan trọng để các doanh nghiệp tham gia thực hiện mục tiêu tăng trưởng GDP trên 10%/năm trong giai đoạn 2026-2031 của nền kinh tế, nhất là khi Ðảng, Nhà nước, Chính phủ đã xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là đột phá quan trọng hàng đầu, là động lực chính để phát triển.

“Không quốc gia nào duy trì được tốc độ tăng trưởng cao trong thời gian dài mà không mở rộng hoạt động ra thị trường quốc tế. Do đó, doanh nghiệp Việt Nam cần mạnh dạn vươn ra toàn cầu, tìm kiếm cơ hội mới và phát huy tinh thần đổi mới sáng tạo”, ông Bình khẳng định.

Còn Tập đoàn CMC cũng định vị là công ty số toàn cầu, phát triển trên 3 trụ cột công nghệ chiến lược, gồm hạ tầng AI, an ninh bảo mật và giải pháp AI. Ðây là nền tảng để doanh nghiệp làm chủ công nghệ lõi, tạo năng lực cạnh tranh bền vững, thúc đẩy chuyển đổi AI tại Việt Nam và mở rộng hiện diện toàn cầu. CMC đang hiện diện tại 30 quốc gia và có văn phòng đại diện trên 10 nước.

Theo Chủ tịch CMC Nguyễn Trung Chính, làm chủ công nghệ lõi quyết định năng suất, sức cạnh tranh và quyền tự chủ chiến lược của mỗi quốc gia, đặc biệt khi đặt trong bối cảnh AI và dữ liệu lớn đang trở thành yếu tố then chốt.  Trong bối cảnh hiện nay, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo gần như là công cụ duy nhất để nâng cao chất lượng tăng trưởng, bứt phá năng suất và thoát bẫy thu nhập trung bình. Xa hơn, đây cũng là năng lực cạnh tranh cốt lõi quyết định sự sống còn của doanh nghiệp và quốc gia trên thị trường toàn cầu.  "Con đường hướng tới khát vọng 2045 phải là con đường tự chủ và dẫn dắt”, ông Chính khẳng định.

Hành trình khẳng định thương hiệu Việt 

Việt Nam đang có hơn 2.100 doanh nghiệp công nghệ đã vươn ra nước ngoài, mang về doanh thu hàng chục tỷ USD mỗi năm. Việc tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu không chỉ giúp tăng trưởng kinh tế, mà còn góp phần nâng cao vị thế quốc gia.

Mỗi sản phẩm “Make in Vietnam” xuất hiện trên thị trường quốc tế không chỉ là một giao dịch thương mại, mà còn là một “tuyên ngôn” về năng lực sáng tạo và trí tuệ Việt.  Tuy nhiên, con đường vươn ra toàn cầu không phải lúc nào cũng bằng phẳng.

Tự chủ công nghệ là hành trình dài hơi, đòi hỏi nguồn lực lớn, tầm nhìn chiến lược và sự kiên định của không chỉ doanh nghiệp.  Nhưng trong thế giới cạnh tranh khốc liệt, đây là con đường tất yếu nếu Việt Nam muốn bứt phá, thoát khỏi bẫy thu nhập trung bình và trở thành một quốc gia phát triển.