Tại Hội thảo “Đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và đào tạo nhân lực trong lĩnh vực y tế” do Bộ Y tế tổ chức, Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Tri Thức đã nhấn mạnh vai trò của khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo trong nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe nhân dân.

Trong thời gian qua, ngành Y tế đã đạt được nhiều thành tựu đáng chú ý trong nghiên cứu, ứng dụng và chuyển giao công nghệ.

Theo TS.Nguyễn Ngô Quang, Cục trưởng Cục Khoa học Công nghệ và Đào tạo, thời gian qua nhiều chủ trương và cơ chế đặc thù đã được ban hành nhằm mở đường cho sự phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ trong y tế.

Nghị quyết số 57-NQ/TW được ví như lời hiệu triệu đội ngũ trí thức và nhà khoa học trong và ngoài nước đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng công nghệ mới và chuyển đổi số, góp phần nâng cao năng suất lao động, năng lực cạnh tranh quốc gia và tạo bước đột phá trong phát triển kinh tế, xã hội.

Bên cạnh đó, Quốc hội và Chính phủ đã liên tiếp ban hành các nghị quyết quan trọng như Nghị quyết 193/2025/QH15 về thí điểm cơ chế đặc biệt thúc đẩy khoa học công nghệ và chuyển đổi số quốc gia; Nghị quyết 03/NQ-CP và Nghị quyết 71/NQ-CP nhằm cụ thể hóa và cập nhật chương trình hành động của Chính phủ trong lĩnh vực này.

TS.Quang cho biết, trong thời gian qua ngành Y tế đã đạt được nhiều thành tựu đáng chú ý trong nghiên cứu, ứng dụng và chuyển giao công nghệ. Các sản phẩm chiến lược tập trung vào những lĩnh vực then chốt như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, hệ thống truy xuất nguồn gốc, vắc-xin thế hệ mới, liệu pháp gen và liệu pháp tế bào.

Nhiều dự án đột phá đang được triển khai, trong đó nổi bật là hợp tác nghiên cứu và chuyển giao công nghệ tế bào miễn dịch CAR-T điều trị ung thư giữa Bệnh viện Nhi Trung ương với các đối tác Đức và Singapore; hợp tác sản xuất vắc-xin mRNA điều trị ung thư phổi với cơ hội khả thi cao, hướng tới làm chủ công nghệ và sản xuất phục vụ xuất khẩu.

Bên cạnh đó, Việt Nam đang thí điểm ứng dụng liệu pháp tế bào gốc trung mô trong điều trị bại não, tự kỷ và một số bệnh mạn tính, với 19 đề tài thử nghiệm lâm sàng đã và đang triển khai, đồng thời chuẩn bị hồ sơ cho thử nghiệm CAR-T pha 2.

Trong lĩnh vực y học cá thể hóa, kỹ thuật in 3D cũng đang được nghiên cứu và đưa vào ứng dụng, điển hình là dự án tại Bệnh viện Vinmec đã được phê duyệt và triển khai trong tháng 11/2025.

Cùng với các dự án này, Bộ Y tế đã xây dựng khung nhiệm vụ đột phá khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo giai đoạn 2025-2026 với các trọng tâm như liệu pháp tế bào và gen, y học cá thể, phát triển kỹ thuật và phương pháp chẩn đoán điều trị mới, kết hợp y học cổ truyền và y học hiện đại.

Trong lĩnh vực dược và dược liệu, định hướng phát triển bao gồm sản xuất vắc-xin thế hệ mới, thuốc sinh học, thuốc điều biến miễn dịch, phát triển thuốc dược liệu và thuốc cổ truyền, cùng các công nghệ sản xuất tiên tiến.

Ở lĩnh vực thiết bị y tế, ngành Y tế sẽ tập trung vào vật liệu và công nghệ đặc thù như in 3D, mô phỏng, y học hạt nhân, xạ trị, robot và thiết bị tự động hóa.

Việc ứng dụng công nghệ số cũng tiếp tục được đẩy mạnh, đặc biệt là sử dụng trí tuệ nhân tạo trong phòng bệnh, chữa bệnh và quản lý y tế, xây dựng nền tảng AI y tế Việt Nam, khai thác dữ liệu lớn và phát triển hệ thống truy xuất nguồn gốc.

Liên quan tới công tác nhân lực y tế, Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Tri Thức, các cơ sở đào tạo nhân lực y tế cần tập trung chuẩn bị mọi điều kiện để hướng tới Kỳ thi Quốc gia đánh giá năng lực cấp phép hành nghề theo Luật Khám bệnh, chữa bệnh. “Điều này rất quan trọng để đảm bảo chất lượng của bác sỹ và nhân viên y tế trong thời gian sắp tới”, Thứ trưởng Nguyễn Tri Thức nói.

Còn TS.Nguyễn Ngô Quang cho hay, từ năm 2027, Hội đồng Y khoa Quốc gia sẽ tổ chức Kỳ thi Quốc gia đánh giá năng lực của các bác sỹ đa khoa sau tốt nghiệp đại học, làm cơ sở cấp chứng chỉ hành nghề. Các năm tiếp theo sẽ mở rộng đánh giá năng lực với bác sỹ chuyên khoa răng hàm mặt, y học cổ truyền và y học dự phòng.

Trong thời gian qua, Bộ Y tế cùng Hội đồng Y khoa Quốc gia, các trường đại học, bệnh viện và hội nghề nghiệp đã phối hợp xây dựng Chuẩn năng lực nghề nghiệp, Khung năng lực hành nghề khám, chữa bệnh quốc gia; triển khai các kỳ thi thử nghiệm đánh giá năng lực theo hướng hội nhập quốc tế; ứng dụng trí tuệ nhân tạo, công nghệ mô phỏng, bệnh nhân chuẩn và nền tảng thi điện tử trong đánh giá; từng bước tiến tới Kỳ thi Quốc gia, đảm bảo minh bạch, khách quan và chuẩn mực.

Tuy nhiên, TS.Quang cho biết, hiện khoảng 50% các đơn vị đào tạo y khoa chưa cập nhật chương trình theo chuẩn của Bộ Y tế. Thực tế này khiến nhiều sinh viên y sau khi tốt nghiệp, là các bác sỹ trẻ, có nguy cơ không vượt qua kỳ thi đánh giá năng lực quốc gia và không được cấp chứng chỉ hành nghề. Khi đó, học bác sỹ nhưng nguy cơ là phải làm nghề khác.

Chương trình đào tạo y khoa cần phù hợp với Khung trình độ quốc gia Việt Nam và chuẩn đào tạo nhóm ngành, bao gồm chuẩn đầu ra chung và chuẩn đầu ra chuyên biệt. Cấu trúc và nội dung chương trình được thiết kế để đảm bảo người học đạt chuẩn đầu ra với khối lượng học tập phù hợp.

Đồng thời, số lượng và chất lượng đội ngũ giảng viên, nghiên cứu viên phải đáp ứng yêu cầu thực hiện chương trình; khối lượng công việc được giám sát và đánh giá để cải tiến chất lượng đào tạo. Các chính sách, tiêu chí và quy trình tuyển sinh được công khai và cập nhật thường xuyên, trong khi chuẩn đầu ra được đo lường, đánh giá tại thời điểm tốt nghiệp.

Về đào tạo chuyên sâu sau đại học, các đại biểu cho rằng ngành y có yêu cầu đặc thù, phải gắn với thực hành. Nếu đào tạo chuyên sâu tách khỏi ngành y, rất khó bảo đảm chất lượng, bởi bác sỹ cần được rèn luyện tại các cơ sở đủ điều kiện thực hành với đội ngũ giảng viên chuyên môn. Bởi nếu bác sỹ chỉ nắm vững lý thuyết, có thể dẫn đến sai sót trong thực hành lâm sàng và công tác chuyên môn.

Về phía cơ quan quản lý, một số ý kiến cho rằng, cần rà soát, ban hành chuẩn năng lực cụ thể mà bác sỹ y khoa phải đạt, bao gồm các tiêu chí, nội dung, chỉ tiêu thực hành và mức độ cần đạt. Các trường đào tạo dựa trên chuẩn này để ban hành chuẩn đầu ra, xây dựng chương trình và tổ chức hoạt động dạy học phù hợp, bù đắp các khoảng trống, chuẩn bị cho kỳ thi.

Đồng thời, chương trình cần đáp ứng chuẩn tối thiểu, thực hiện đánh giá mức độ đạt chuẩn đầu ra và theo dõi tiến trình phát triển của người học. Về phía sinh viên, bác sỹ tốt nghiệp cũng cần chủ động học tập, rèn luyện.