Cố vấn an ninh quốc gia Mỹ Mike Waltz (trái), đặc phái viên Nhà Trắng về Trung Đông Steve Witkoff và Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio (phải). Ảnh: AFP

Châu Âu đứng ngoài tiến trình hòa bình Ukraine?

Kế hoạch trên được Reuters dẫn lời một nhà lập pháp Mỹ và một nguồn thạo tin vào ngày 15/2.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky, người đã gặp Phó tổng thống Mỹ JD Vance tại Đức vào ngày 14/2, cho biết Ukraine không được mời tham dự các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Nga tại Saudi Arabia và Kyiv sẽ không tham gia với Nga trước khi tham vấn với các đối tác chiến lược.

Hạ nghị sĩ Mỹ Michael McCaul tiết lộ với Reuters rằng Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio, cố vấn an ninh quốc gia Mike Waltz và đặc phái viên Nhà Trắng về Trung Đông Steve Witkoff sẽ tới Saudi Arabia. Hiện vẫn chưa rõ họ sẽ gặp quan chức nào của phía Nga.

Bên lề Hội nghị An ninh Munich, ông McCaul cho biết mục đích của các cuộc đàm phán là sắp xếp một cuộc gặp giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump, Tổng thống Nga Vladimir Putin và ông Zelensky "để cuối cùng mang lại hòa bình và chấm dứt xung đột này".

Một nguồn thạo tin đã xác nhận rằng các cuộc đàm phán đã được lên kế hoạch tại Saudi Arabia giữa các quan chức Mỹ và Nga. Trong khi đó, Bộ Ngoại giao Mỹ đã không đưaa ra bình luận ngay lập tức về vấn đề trên.

Ông Trump, người nhậm chức Tổng thống thứ 47 của Mỹ vào ngày 20/1, đã nhiều lần tuyên bố sẽ nhanh chóng chấm dứt chiến sự Ukraine. 

Tổng thống Trump hôm 12/2 đã có các cuộc trao đổi qua điện thoại riêng với ông Putin và ông Zelensky, khiến các đồng minh châu Âu của Washington lo ngại rằng họ sẽ bị loại khỏi tiến trình hòa bình Ukraine.

Những lo ngại đó phần lớn đã được xác nhận vào ngày 15/2 khi phái viên về vấn đề Ukraine của Tổng thống Trump cho biết châu Âu sẽ không có ghế tại bàn đàm phán giữa Mỹ và Nga, sau khi Washington gửi một bảng câu hỏi tới các các nước châu Âu để hỏi họ có thể đóng góp gì vào các đảm bảo an ninh cho Kyiv.

Mỹ muốn có thoả thuận khoáng sản

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio hôm 15/2 đã có cuộc trao đổi với người đồng cấp Nga, Sergei Lavrov. Họ đã nhất trí về các cuộc tiếp xúc thường xuyên để chuẩn bị cho cuộc gặp giữa Tổng thống Putin và Tổng thống Trump, Bộ Ngoại giao Nga cho biết.

Trong khi đó, Tổng thống Zelensky hôm 14/2 cho biết rằng ông sẽ đến thăm UAE, Saudi Arabia và Thổ Nhĩ Kỳ, nhưng không nói rõ các chuyến thăm sẽ diễn ra vào thời điểm nào. Tuy nhiên, nhà lãnh đạo Ukraine cho biết ông không có kế hoạch gặp gỡ các quan chức Mỹ hoặc Nga trong các chuyến thăm đó.

Theo Reuters, Moscow đang kiểm soát 1/5 Ukraine và đã tiến quân chậm rãi ở phía Đông trong nhiều tháng qua, trong khi quân đội của Kyiv đang phải vật lộn với tình trạng thiếu hụt nhân lực và cố gắng giữ một phần lãnh thổ ở phía Tây nước Nga.

Moscow đã yêu cầu Kyiv nhượng lại lãnh thổ và trở nên trung lập vĩnh viễn theo bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào. Trong khi đó, Ukraine yêu cầu Nga rút khỏi vùng đất đã chiếm đóng và muốn có tư cách thành viên NATO hoặc các bảo đảm an ninh tương đương để ngăn chặn các cuộc tấn công của Nga.

Mỹ và châu Âu đã cung cấp cho Ukraine hàng chục tỷ USD viện trợ quân sự kể từ khi chiến sự Nga - Ukraine bắt đầu từ cuối tháng 2/2022. Tổng thống Trump cho biết ông ủng hộ Ukraine nhưng đang tìm kiếm sự an toàn cho nguồn tài trợ của Mỹ cho Kyiv.

Mỹ và Ukraine hiện đang đàm phán một thỏa thuận có thể mở cửa "kho báu" khoáng sản của Ukraine cho các khoản đầu tư của Mỹ. Ba nguồn tin nói với Reuters rằng Mỹ đề xuất nắm quyền sở hữu 50% khoáng sản quan trọng của Ukraine. Trong khi Tổng thống Zelensky hôm 1/5 cho biết dự thảo thỏa thuận không có các điều khoản an ninh mà Kyiv cần.