Nút thắt không còn nằm ở cơ chế

Dự án Giải quyết ngập do triều khu vực TP.HCM có xét đến yếu tố biến đổi khí hậu (giai đoạn 1) – hay còn gọi là dự án chống ngập 10.000 tỷ, từng được kỳ vọng trở thành công trình hạ tầng trọng điểm giúp kiểm soát ngập, nâng cao năng lực thích ứng đô thị và giảm thiệt hại kinh tế cho khu vực trung tâm Thành phố. Tuy nhiên, sau nhiều năm triển khai, dự án đến nay vẫn chưa thể hoàn thành.

Tháng 4/2026, Kiểm toán Nhà nước ban hành Báo cáo số 48/KTNN-TH về kết quả kiểm toán hoạt động xây dựng và quản lý, sử dụng vốn đầu tư dự án. Theo nội dung kiểm toán, nhiều tồn tại được chỉ ra liên quan đến phương án thanh toán hợp đồng BT, quỹ đất thanh toán, nguyên tắc ngang giá và nguy cơ phát sinh chi phí, lãng phí nguồn lực.

Đáng chú ý, cơ quan kiểm toán cho rằng việc xử lý phương án thanh toán trong các giai đoạn trước chưa theo kịp yêu cầu thực tế, dẫn tới việc điều chỉnh hợp đồng và triển khai các bước tiếp theo bị kéo dài.

Dự án Giải quyết ngập do triều khu vực TP.HCM có xét đến yếu tố biến đổi khí hậu (giai đoạn 1) có nguy cơ chậm tiến độ do "tắc" thủ tục.

Ngày 21/7/2025, Chính phủ ban hành Nghị quyết 212/NQ-CP nhằm tháo gỡ khó khăn cho dự án, giao UBND TP.HCM quyết định và chịu trách nhiệm toàn diện về việc thanh toán cho nhà đầu tư bằng quỹ đất.

Tiếp đó, ngày 21/5/2026, UBND TP.HCM có Tờ trình số 615/TTr-UBND về rà soát quỹ đất thanh toán, xác định các khu đất đủ điều kiện pháp lý và đề xuất 2 lô đất tương đương là 257 Trần Hưng Đạo (Phường Cầu Ông Lãnh) và 79B Lý Thường Kiệt (phường Tân Hoà) để thay thế cho 2 lô đất không đảm bảo pháp lý theo đúng chỉ đạo của Thành uỷ TP.HCM.

Nhìn từ chuỗi động thái này có thể thẩy, điểm nghẽn hiện nay không còn chủ yếu nằm ở việc thiếu cơ chế, mà đang chuyển sang tốc độ hoàn tất thủ tục thực thi.

Vốn chưa thông, dự án khó về đích

Bên cạnh các nội dung quản lý nhà nước, diễn biến mới đây cho thấy áp lực ngày càng lớn từ phía doanh nghiệp thực hiện dự án.

Trong văn bản kiến nghị gửi lãnh đạo TP.HCM mới đây, Công ty CP Đầu tư Xây dựng Trung Nam (chủ đầu tư) cho biết, dự án đã từng phải dừng thi công từ cuối năm 2020 và hiện đã chuẩn bị phương án tái khởi động để hoàn thành các hạng mục còn lại trong năm 2026. Tuy nhiên, việc tiếp cận nguồn vốn tín dụng đến nay vẫn chưa thể thực hiện do các điều kiện pháp lý liên quan chưa hoàn tất.

Theo doanh nghiệp, điều kiện quan trọng để ngân hàng tiếp tục giải ngân là phải hoàn tất phụ lục hợp đồng BT mới. Trong đó thể hiện tổng mức đầu tư đã điều chỉnh sau kiểm toán và xác định rõ quỹ đất thanh toán để làm cơ sở đánh giá dòng tiền hoàn trả.

Doanh nghiệp cũng cho biết thêm, hiện vẫn phải duy trì một phần nguồn lực tự có để thực hiện các công việc cần thiết của dự án. Song việc hoàn thành công trình không thể chỉ dựa vào nguồn vốn nội bộ mà cần sự tham gia của nguồn vốn tín dụng.

Một điểm đáng chú ý khác là kiến nghị của doanh nghiệp về việc sớm chấp thuận phương án thay thế 2 khu đất tại phường Phú Thuận và phường Phước Long bằng 2 khu đất khác tại phường Cầu Ông Lãnh và phường Xuân Hoà. Đảm bảo nguyên tắc ngang giá theo kiến nghị của Kiểm toán Nhà nước. Đồng thời ký phụ lục hợp đồng trong đầu tháng 6/2026 để hoàn thiện hồ sơ với ngân hàng tài trợ vốn.

Theo Công ty Trung Nam, việc chậm hoàn thiện thủ tục pháp lý nêu trên đang ảnh hưởng nghiêm trọng đến tiến độ hoàn thành Dự án theo kế hoạch đã cam kết. Nếu vướng mắc nêu trên tiếp tục bị kéo dài do chưa hoàn tất hồ sơ pháp lý và quỹ đất thanh toán, dự án sẽ phải kéo dài thêm tiến độ hoàn thành.

Chưa kể, nếu dự án lại dừng thì sẽ kéo dài hơn do thời gian khởi động lại mất từ 4-6 tháng. Kéo theo đó phát sinh thêm chi phí tài chính, chi phí lãi vay, ảnh hưởng làm chậm hiệu quả sử dụng của Dự án và ảnh hưởng đến uy tín từ phía Cơ quan nhà nước khi đã có những cam kết hoàn thành Dự án trong thời gian qua.