Tổng Kiểm toán Nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa báo cáo tại phiên họp - Ảnh: QH.

Chiều 21/9, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về báo cáo công tác năm 2026, dự kiến Kế hoạch kiểm toán năm 2027 của Kiểm toán nhà nước.

Theo báo cáo của Kiểm toán nhà nước, tổng số nhiệm vụ kiểm toán năm 2027 là 139, đồng thời đảm bảo kiểm toán quyết toán ngân sách bộ, cơ quan trung ương, địa phương đạt tỷ lệ 100% số bộ, cơ quan trung ương, địa phương; kiểm toán chuyên đề, hoạt động, môi trường, công nghệ thông tin đạt mục tiêu tỷ lệ 39% tổng số cuộc kiểm toán năm 2027.

Lĩnh vực quản lý, sử dụng tài chính công, tài sản công và ngân sách nhà nước dự kiến kiểm toán việc quản lý, sử dụng ngân sách 9 bộ, cơ quan trung ương, đơn vị và báo cáo quyết toán của 34 bộ, cơ quan trung ương bao gồm cả các tổ chức nghề nghiệp. Kiểm toán tại 34 địa phương, trong đó kiểm toán đồng thời ngân sách địa phương (NSĐP) và báo cáo quyết toán NSĐP năm 2025 tại 26 địa phương và kiểm toán báo cáo quyết toán NSĐP năm 2025 của 8 địa phương.

Trong dự kiến kiểm toán 24 chuyên đề có một số chuyên đề, chủ đề kiểm toán có quy mô lớn, phạm vi toàn ngành.

Như, việc thực hiện chính sách, pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công là cơ sở nhà, đất, trụ sở làm việc sau khi thực hiện chủ trương sắp xếp, tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính tại các bộ, cơ quan trung ương, địa phương. Việc thực hiện cơ chế tự chủ giai đoạn 2025-2026 đối với các cơ sở giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp công lập thuộc các bộ, cơ quan trung ương, địa phương. Công tác quản lý, sử dụng vốn, tài sản nhà nước, thực hiện nghĩa vụ NSNN và hoạt động năm 2026 của các doanh nghiệp nhà nước do các bộ, cơ quan trung ương, địa phương làm đại diện chủ sở hữu vốn nhà nước.

Lĩnh vực đầu tư xây dựng và chương trình, dự án, dự kiến thực hiện 31 cuộc kiểm toán dự án đầu tư, trong đó có nhiều dự án lớn, quan trọng quốc gia được lãnh đạo Đảng, Nhà nước giao, như: Dự án Cảng Hàng không Quốc tế Gia Bình; Dự án Cảng Hàng không quốc tế Long Thành giai đoạn 1; các dự án xây dựng trụ sở các cơ quan Đảng, Phủ Chủ tịch nước; Dự án đầu tư xây dựng đường vành đai 3 Thành phố Hồ Chí Minh...

Kiểm toán nhà nước cũng dự kiến thực hiện kiểm toán báo cáo tài chính, các hoạt động liên quan đến quản lý, sử dụng vốn, tài sản nhà nước năm 2026 của Ngân hàng Nhà nước và 9 tập đoàn, tổng công ty nhà nước, 5 tổ chức tài chính, ngân hàng.

Thẩm tra sơ bộ, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính cơ bản nhất trí với dự kiến kế hoạch kiểm toán năm 2027.

Chủ nhiệm Ủy ban Phan Văn Mãi đề nghị Kiểm toán nhà nước tiếp tục rà soát theo hướng giảm đầu mối, tăng chiều sâu và tính liên thông; không tổ chức nhiều đoàn kiểm toán tại một địa phương trong cùng một thời điểm. Ưu tiên bố trí nguồn lực thực hiện kiểm toán quyết toán NSNN năm 2026 và các chuyên đề kiểm toán lớn, lĩnh vực rủi ro cao và các nhiệm vụ trực tiếp phục vụ hoạt động giám sát của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội; chủ động bố trí nguồn lực dự phòng cho nhiệm vụ phát sinh.

Nêu ý kiến, Tổng thư ký Quốc hội Lê Quang Mạnh nhấn mạnh, trong thời gian vừa qua, thể chế đã có những thay đổi rất lớn, đặc biệt là những mô hình vận hành mới. Ông Mạnh cho rằng cần có thêm các cuộc kiểm toán chuyên sâu liên quan đến những thay đổi lớn về thể chế, thay đổi lớn về phương thức quản lý, như mô hình chính quyền địa phương hai cấp, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo (AI)…để có thể kết luận được các vấn đề, tháo gỡ khó khăn hiện nay.

Liên quan đến các dự án mà Quốc hội đã có các nghị quyết để tháo gỡ khó khăn, ông Mạnh dẫn con số từ báo cáo cho thấy đến nay mới có 24 dự án được địa phương gửi cho Kiểm toán Nhà nước để đề nghị kiểm toán.

Theo ông Mạnh thì đây là con số rất là thấp. "Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã ra các cơ chế để tháo gỡ, thế nhưng tình hình tháo gỡ như thế nào? Có tháo được không? Có khơi thông được nguồn lực hay không? Nếu đạt hiệu quả, hiệu lực ở vấn đề này thì mục tiêu tăng trưởng 10% mới có cơ hội đạt được. Còn tiến độ tháo gỡ khó khăn chậm thì sẽ ảnh hưởng rất nhiều đến các mục tiêu khác”, ông Mạnh nêu ý kiến.

Phát biểu tại phiên thảo luận, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nêu rõ kế hoạch kiểm toán phải gắn kết chặt chẽ với yêu cầu lập pháp và giám sát, phải nâng cao chất lượng kiến nghị hoàn thiện thể chế. Đây là nhiệm vụ cần có chuyển biến rõ nét trong giai đoạn 2026 - 2027. Kết quả kiểm toán phải được tổng hợp, phân tích chính sách để nhận diện các vấn đề mang tính hệ thống, từ đó kiến nghị sửa đổi pháp luật, khắc phục các bất cập, Chủ tịch Quốc hội lưu ý.

Về kết quả thực hiện nhiệm vụ kiểm toán năm 2026, Tổng Kiểm toán Nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa cho biết trong 8 tháng đầu năm 2026, bên cạnh kiến nghị xử lý tài chính, Kiểm toán Nhà nước tập trung kiến nghị xử lý vướng mắc, bất cập về cơ chế, chính sách. Đã kiến nghị sửa đổi, bổ sung, hủy bỏ 138 văn bản không còn phù hợp. Về xử lý tài chính, trong 8 tháng đã kiến nghị xử lý hơn 80.000 tỷ đồng và 4,7 triệu USD (cao gần gấp đôi so với cả năm 2025).