Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh trình dự thảo - Ảnh Đức Thanh.

Sáng 7/11, thừa ủy quyền của Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh trình Quốc hội dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển du lịch Việt Nam.

Ưu đãi chỉ áp dụng đối với các hạng mục hoạt động du lịch

Theo Bộ trưởng, trọng tâm của dự thảo là xây dựng những chính sách then chốt thuộc thẩm quyền của Quốc hội để tháo gỡ điểm nghẽn trong phát triển du lịch; tạo cơ chế đột phá nhằm khơi thông và sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực, đưa du lịch phát triển mạnh mẽ, khẳng định vị thế ngành kinh tế mũi nhọn và trở thành một động lực tăng trưởng mới của đất nước.

Dự thảo Nghị quyết gồm 14 điều với 7 nhóm chính sách cụ thể. Nhóm chính sách thứ nhất tập trung vào ưu đãi, hỗ trợ đầu tư đối với các dự án du lịch. Dự thảo xác định địa bàn ưu tiên theo tinh thần Nghị quyết số 26-NQ/TW, đồng thời phân loại dự án theo các điều kiện tăng dần để áp dụng chính sách hỗ trợ, ưu đãi tương ứng, gồm dự án du lịch chất lượng cao, dự án du lịch động lực và dự án du lịch động lực mang tính chiến lược.

Cả 3 loại dự án này đều không bao gồm các hạng mục, hợp phần kinh doanh dịch vụ casino, trò chơi điện tử có thưởng, đặt cược và kinh doanh bất động sản. Nguyên tắc đặt ra là ưu đãi chỉ áp dụng đối với các hạng mục hoạt động du lịch. Đối với các dự án du lịch cộng đồng, du lịch nông nghiệp, du lịch sinh thái và du lịch làng nghề quy mô vừa và nhỏ, dự thảo đề xuất hỗ trợ hạ tầng thiết yếu, đào tạo, bảo tồn văn hóa, chuyển đổi số và xúc tiến du lịch theo quyết định của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh.

Về chính sách hỗ trợ phát triển doanh nghiệp và liên kết cộng đồng trong hoạt động du lịch, dự thảo đề xuất thí điểm giảm tiền thuê đất đối với phần diện tích cảnh quan, cây xanh, mặt nước, không gian sử dụng chung không khai thác kinh doanh trực tiếp của khách sạn, khu nghỉ dưỡng từ 4 sao trở lên. Cùng với đó là chính sách hỗ trợ doanh nghiệp mở đường bay mới phục vụ du lịch; hỗ trợ liên kết giữa doanh nghiệp lữ hành, cơ sở lưu trú với các chủ thể sản xuất thông qua hợp đồng tiêu thụ dài hạn sản phẩm OCOP.

Một nhóm chính sách khác hướng đến hỗ trợ, ưu đãi các mô hình kinh doanh du lịch mới, có sự tham gia của cộng đồng dân cư, kinh doanh trên nền tảng số; phát triển du lịch giải trí, văn hóa, thể thao, kết hợp du lịch với chăm sóc sức khỏe, ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh.

Đối với việc thử nghiệm có kiểm soát một số mô hình hoạt động kinh doanh du lịch, dự thảo đề xuất áp dụng thủ tục rút gọn, cấp phép 1 lần đối với các tổ hợp biểu diễn nghệ thuật, trung tâm hòa nhạc, phố lễ hội và khu giải trí phức hợp quy mô lớn. Trong khi đó, chính sách phát triển nguồn nhân lực du lịch tập trung vào hỗ trợ đào tạo, bồi dưỡng nhân lực chất lượng cao và nhân lực chuyên sâu về đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, sáng tạo nội dung số, ngoại ngữ, kỹ năng nghề, quản trị du lịch; đồng thời chú trọng đào tạo nhân lực tại chỗ ở các địa bàn phát triển du lịch cộng đồng.

Về thị thực đặc biệt, dự thảo định hướng mở rộng miễn thị thực song phương đối với khách từ các thị trường trọng điểm; áp dụng chính sách thị thực linh hoạt, thí điểm có kiểm soát đối với người nước ngoài làm việc từ xa, khám chữa bệnh và chăm sóc sức khỏe dài ngày. Dự thảo cũng đề xuất tạo thuận lợi về giấy phép lao động, thị thực và tạm trú cho chuyên gia, nghệ sĩ nước ngoài làm việc tại các dự án du lịch. Ưu tiên ngân sách cho hạ tầng kết nối, bảo đảm nguồn lực thực hiện chính sách.

Đáng chú ý, Chính phủ đề xuất tập trung vào hỗ trợ từ ngân sách nhà nước cho phát triển du lịch. Theo đó, dự thảo ưu tiên bố trí vốn đầu tư cho hạ tầng thiết yếu và hạ tầng giao thông kết nối đa phương thức từ các cửa ngõ quốc tế đến các cực tăng trưởng, trung tâm du lịch và khu du lịch quốc gia. Ngân sách Trung ương cũng được định hướng ưu tiên bổ sung có mục tiêu cho các địa phương phát triển du lịch cộng đồng tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới và hải đảo.

Rõ trách nhiệm kiểm tra, giám sát cơ chế xử lý vi phạm, trục lợi

Trình bày báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết, Ủy ban tán thành sự cần thiết ban hành Nghị quyết theo trình tự, thủ tục rút gọn.

Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục rà soát, đối chiếu với các luật có liên quan, đặc biệt là những dự án luật đang được trình Quốc hội tại kỳ họp này; đồng thời hoàn thiện quy định về phân quyền, phân cấp, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ và khả thi. Ủy ban đề nghị “làm rõ hơn các tác động đối với ngân sách và phương án bảo đảm nguồn lực của từng chính sách”.

Về nguyên tắc thực hiện chính sách, cơ quan thẩm tra đề nghị nhấn mạnh yêu cầu ưu tiên đầu tư theo hiệu quả kinh tế - xã hội gắn với phát triển du lịch bền vững; bảo đảm doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh và cộng đồng dân cư, nhất là người dân vùng khó khăn, được tham gia thụ hưởng trực tiếp.

Ủy ban thẩm tra cũng lưu ý cần quy định rõ trách nhiệm của cơ quan, cá nhân có thẩm quyền trong lựa chọn dự án, áp dụng chính sách; trách nhiệm kiểm tra, giám sát, đánh giá kết quả và cơ chế xử lý vi phạm, trục lợi.

Về điều kiện hưởng ưu đãi đầu tư, cơ quan thẩm tra cơ bản tán thành việc phân loại dự án theo 5 tiêu chí về loại hình, quy mô, địa bàn, hiệu quả kinh tế và phát triển bền vững. Tuy nhiên, cần làm rõ căn cứ xác định, tính khả thi của tiêu chí quy mô vốn đầu tư tối thiểu và tỷ lệ vốn đầu tư dành cho du lịch; đồng thời gắn ưu đãi với các cam kết cụ thể.

Bảo đảm các dự án du lịch được hỗ trợ, ưu đãi đều loại trừ các hợp phần kinh doanh dịch vụ ca-si-nô, trò chơi điện tử có thưởng, đặt cược, kinh doanh bất động sản; gắn ưu đãi với kết quả thực hiện, cơ quan thẩm tra lưu y.

Đối với các dự án du lịch động lực mang tính chiến lược, do dự thảo đang quy định mức ưu đãi, hỗ trợ rất cao nhưng chưa đánh giá được đầy đủ hiệu quả mang lại, Ủy ban đề nghị cân nhắc kỹ lưỡng.

Với các dự án du lịch cộng đồng, du lịch nông nghiệp, sinh thái và làng nghề truyền thống quy mô vừa và nhỏ, cơ quan thẩm tra đề nghị quy định rõ tiêu chí, điều kiện và cơ chế hỗ trợ phù hợp, bảo đảm cộng đồng dân cư thực sự là chủ thể tham gia, quản lý, cung ứng dịch vụ và thụ hưởng lợi ích.

Bên cạnh đó, cơ quan thẩm tra cũng đề nghị hoàn thiện quy định về nguyên tắc, điều kiện, mức, thời hạn, thẩm quyền quyết định và thu hồi ưu đãi; bảo đảm không để xảy ra tình trạng hưởng ưu đãi trùng lặp hoặc vượt mức Quốc hội quyết định.

Về chính sách thị thực đặc biệt tạo thuận lợi nhập cảnh, xuất cảnh, cư trú đối với khách du lịch quốc tế, Ủy ban thẩm tra đề nghị không quy định cụ thể chính sách thị thực đối với nhóm “chuyên gia, lao động kỹ thuật, nghệ sĩ, diễn viên…” trong Nghị quyết, giao Chính phủ cân nhắc, xác định chính sách đối với đối tượng này cùng với các đối tượng khác phù hợp với thực tiễn và các yêu cầu về bảo đảm an ninh, trật tự, an toàn xã hội. Làm rõ tính mới, đặc thù và nội hàm của chính sách “thị thực đặc biệt”.