Đặt nền tảng cho mục tiêu trở thành khu du lịch quốc gia

Báo cáo về công tác phát triển du lịch trên địa bàn xã Hương Sơn và công tác chuẩn bị tổ chức Lễ hội Du lịch Chùa Hương năm 2026 của Ban Quản lý khu di tích và thắng cảnh Hương Sơn trình bày tại Hội nghị khảo sát xúc tiến phát triển du lịch chùa Hương năm 2026 và những năm tiếp theo do xã Hương Sơn tổ chức chiều 9/1/2026, cho thấy lễ hội năm 2026 diễn ra trong thời điểm có ý nghĩa đặc biệt.

Thành phố Hà Nội đang định hướng xây dựng Khu di tích quốc gia đặc biệt Chùa Hương trở thành khu du lịch quốc gia trong năm 2026, đồng thời từng bước hoàn thiện hồ sơ trình UNESCO công nhận là Di sản văn hóa thiên nhiên thế giới vào năm 2030.

Trong 2 ngày 9-10/1/2026, xã Hương Sơn (Hà Nội) tổ chức Hội nghị và đoàn khảo sát xúc tiến phát triển du lịch chùa Hương năm 2026 và những năm tiếp theo. Ảnh: Hồ Hạ.

Trên cơ sở các nghị quyết của Thành ủy Hà Nội, Đảng ủy xã Hương Sơn và định hướng phát triển công nghiệp văn hóa giai đoạn 2025-2030, Ban Tổ chức Lễ hội Du lịch Chùa Hương đã xây dựng kế hoạch tổ chức và quản lý lễ hội năm 2026 với chủ đề xuyên suốt “An toàn - Thân thiện - Chất lượng”.

Mục tiêu đặt ra là tổ chức lễ hội đúng quy định pháp luật, bảo đảm trang nghiêm, an toàn, văn minh, giữ gìn và phát huy các giá trị lịch sử, văn hóa, tín ngưỡng đặc sắc của quần thể di tích Hương Sơn, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt văn hóa tâm linh chính đáng của Nhân dân và du khách thập phương. Thông qua lễ hội, hình ảnh Chùa Hương và xã Hương Sơn tiếp tục được quảng bá là điểm đến văn hóa tâm linh tiêu biểu của Thủ đô, hướng tới phát triển du lịch bền vững, chất lượng cao, gắn bảo tồn di sản với phát triển kinh tế địa phương.

Lễ hội truyền thống du lịch Chùa Hương năm 2026 diễn ra từ ngày 18/2/2026 đến hết ngày 11/5/2026, tức từ mùng 2 tháng Giêng đến ngày 25/3 năm Bính Ngọ, với lễ khai hội tổ chức ngày 22/2/2026, mùng 6 tháng Giêng. Không gian lễ hội bao trùm toàn bộ Khu di tích quốc gia đặc biệt Chùa Hương, gồm bốn tuyến tham quan chính với hai mươi điểm đền, chùa, động thờ Phật. Sau lễ hội truyền thống, các hoạt động du lịch văn hóa, tín ngưỡng, trải nghiệm, thể thao và nghệ thuật tiếp tục được tổ chức nhằm kéo dài mùa du lịch, hướng tới hoạt động du lịch quanh năm.

Ông Trần Đức Hải phát biểu tại Hội nghị.

Phần lễ được tổ chức trang trọng, tuân thủ nghi thức truyền thống của Phật giáo và tín ngưỡng dân gian, thể hiện khát vọng cầu cho quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, đời sống nhân dân bình an, hạnh phúc. Các nghi lễ chính diễn ra tại chùa Thiên Trù, động Hương Tích và hệ thống đền, chùa trong quần thể 20 điểm di tích, bảo đảm giữ gìn sự tôn nghiêm, trật tự và không gian linh thiêng của di sản.

Phần hội được tổ chức có chọn lọc, chú trọng các hoạt động văn hóa, nghệ thuật dân gian, sinh hoạt cộng đồng mang tính giáo dục, phù hợp với không gian di tích. Ban Tổ chức chủ trương hạn chế các hoạt động phô trương, từng bước định hướng lễ hội trở về với các giá trị cốt lõi, đồng thời nâng cao chất lượng trải nghiệm của du khách.

Cùng với công tác tổ chức lễ hội, việc chỉnh trang và sắp xếp lại không gian di tích được triển khai quyết liệt. Các cơ quan chức năng của thành phố và xã Hương Sơn đang rà soát, xử lý tình trạng lấn chiếm không gian di tích, sử dụng đất sai mục đích, buôn bán tự phát trong khu vực bảo vệ di tích và vùng phụ cận.

Công tác giải phóng mặt bằng, thu hồi các diện tích đất công hết thời hạn sử dụng được thực hiện theo đúng quy định, gắn với quy hoạch tổng thể quần thể Hương Sơn đang hoàn thiện, nhằm từng bước trả lại không gian cảnh quan, sự thông thoáng và tính linh thiêng cho di tích, nhất là tại suối Yến, các bến đò, khu vực chùa Thiên Trù, động Hương Tích và các tuyến đường phục vụ khách tham quan.

Việc sắp xếp lại không gian di tích nhằm phục vụ lâu dài cho chiến lược bảo tồn và phát huy giá trị Chùa Hương một cách bài bản, phù hợp mục tiêu phát triển bền vững.

Ông Trần Trung Hiếu phát biểu tại Hội nghị.

Song song với chỉnh trang không gian, Ban Tổ chức và chính quyền địa phương chú trọng hài hòa giữa yêu cầu bảo tồn di sản và bảo đảm sinh kế chính đáng của người dân. Các khu vực kinh doanh dịch vụ được nghiên cứu, bố trí lại theo quy hoạch, hướng tới hình thành không gian dịch vụ tập trung, gọn gàng, bảo đảm mỹ quan và phù hợp với không gian văn hóa tâm linh của Chùa Hương.

Đáng chú ý, chuyển đổi số được đẩy mạnh trong công tác tổ chức và quản lý lễ hội. Hạ tầng viễn thông được đầu tư đồng bộ, hệ thống camera AI xã hội hóa lắp đặt tại các điểm trọng tâm để giám sát an ninh trật tự và văn minh lễ hội. Công tác bán vé, kiểm soát vé thắng cảnh và dịch vụ đò thuyền được thực hiện bằng phương thức điện tử, mã QR, bảo đảm công khai và minh bạch. Trung tâm điều hành lễ hội và đường dây nóng được vận hành liên tục để tiếp nhận, xử lý kịp thời các phản ánh của du khách.

Công tác bảo đảm an ninh trật tự, an toàn giao thông được đặt lên hàng đầu. Các chốt, tổ công tác được bố trí hợp lý, tăng cường tuần tra trên các tuyến đường bộ, bến bãi, đặc biệt là trên suối Yến và suối Tuyết Sơn. Hoạt động vận chuyển khách bằng đò thuyền được yêu cầu bảo đảm an toàn tuyệt đối, trang bị đầy đủ áo phao cứu sinh, nghiêm cấm thuyền gắn động cơ trái phép và bán hàng rong trên sông suối.

Các đại biểu khảo sát chùa Thiên Trù.

Mở rộng tầm nhìn, kết nối để phát triển du lịch bốn mùa

Phát biểu tại Hội nghị, ông Trần Đức Hải, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Hương Sơn nhấn mạnh định hướng xuyên suốt của xã Hương Sơn là khai thác hiệu quả các giá trị tài nguyên du lịch, trọng tâm là du lịch văn hóa tâm linh gắn với phát triển bền vững.

Theo ông, lâu nay chùa Hương thường được nhận diện là điểm đến mang tính mùa vụ, tập trung chủ yếu trong ba tháng lễ hội đầu năm. Với cách tiếp cận mới và nhiều giải pháp cụ thể, địa phương đang từng bước chuyển dịch sang mục tiêu đón khách quanh năm, khai thác không gian du lịch rộng mở trên toàn địa bàn với hệ thống di tích phong phú như tuyến chùa Hương, chùa Thanh Sơn, động Hương Đài, chùa Long Vân, chùa Cây Khế, động Người Xưa, chùa Tuyết Sơn.

“Chúng tôi hướng tới xây dựng Hương Sơn trở thành điểm đến an toàn, thân thiện, chất lượng và hấp dẫn, đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu của du khách trong và ngoài nước”, ông Trần Đức Hải khẳng định, đồng thời bày tỏ mong muốn các doanh nghiệp lữ hành và cơ quan báo chí cùng đồng hành quảng bá, kết nối và mở rộng thị trường khách.

“Hiến kế” cho du lịch chùa Hương, Đoàn Ngọc Tùng, Phó Chủ tịch Câu lạc bộ Lữ hành Unesco Hà Nội, Giám đốc MTV Travel cho rằng, chùa Hương là điểm đến quen thuộc và linh thiêng với người Việt. Theo ông, vào mùa lễ hội, chùa Hương thường rơi vào tình trạng quá tải song vẫn có sức hút rất lớn.

Ông Đoàn Ngọc Tùng phát biểu tại Hội nghị.

“Truyền thông đúng và đủ ngay từ lễ khai hội, công bố rõ quy mô, nội dung và các hoạt động trọng tâm trong suốt mùa lễ hội sẽ giúp phân bổ dòng khách hợp lý hơn, đồng thời khẳng định giá trị văn hóa tâm linh của chùa Hương”, ông Đoàn Ngọc Tùng nhấn mạnh.

Từ góc nhìn quốc tế, ông Nguyễn Linh, Giám đốc Công ty du lịch World Wide DMC London UK cho rằng, yếu tố then chốt để chùa Hương phát triển bền vững nằm ở thay đổi nhận thức của cộng đồng địa phương, hướng tới cách làm du lịch văn minh, tử tế và chuyên nghiệp. Theo ông, từ trang phục, ứng xử của người lái đò đến phong cách đón tiếp du khách đều có thể truyền tải hồn cốt của chùa Hương và nét thanh lịch của vùng đất kinh kỳ. Ông cũng gợi mở phát triển du lịch theo mùa và theo chủ đề, trong đó mùa thu có thể khai thác du lịch hoa súng, mùa hè và mùa đông phát triển các sản phẩm trekking và khám phá thiên nhiên.

Đồng quan điểm, ông Đào Hồng Thương, Giám đốc Vietsky Travel đề xuất xây dựng các sản phẩm du lịch trọn gói một ngày hoặc hai ngày phù hợp với khách quốc tế. Theo ông, doanh nghiệp sẵn sàng đưa hình ảnh chùa Hương ra thị trường nước ngoài thông qua các tour trải nghiệm kết hợp vãn cảnh suối Yến, tham quan chùa Thiên Trù, trải nghiệm làm kẹo lạc truyền thống, thu hái và sử dụng dược liệu bản địa. “Cần có sản phẩm đủ rõ, đủ sâu để kể được câu chuyện của điểm đến”, ông Đào Hồng Thương chia sẻ.

Ở góc độ quản lý nhà nước, ông Trần Trung Hiếu, Phó Giám đốc Sở Du lịch Hà Nội đánh giá cao việc xã Hương Sơn tổ chức hội nghị gắn với chương trình khảo sát thực tế kéo dài hai ngày, được chuẩn bị kỹ lưỡng và sát thực tiễn. Theo ông, những tháng gần đây chùa Hương đã có sự khởi sắc rõ nét nhờ các hoạt động chỉnh trang và đổi mới công tác quản trị. Trong thời gian tới, Sở Du lịch Hà Nội sẽ tổ chức nhiều chương trình và sự kiện lớn, trong đó chùa Hương được xác định là điểm đến ưu tiên trong lộ trình thu hút du khách đến Thủ đô.

Ông Trương Quốc Hùng phát biểu tại Hội nghị.

Từ phía cộng đồng doanh nghiệp, Trương Quốc Hùng, Chủ tịch Câu lạc bộ Lữ hành Unesco Hà Nội cho rằng, việc xã Hương Sơn chủ động tổ chức khảo sát, xúc tiến du lịch ngay đầu năm thể hiện tinh thần vào cuộc sớm và quyết liệt. Ông nhận định nhiều điểm đến như chùa Cây Khế, chùa Long Vân, động Người Xưa có tiềm năng phát triển các loại hình trekking, thiền, chữa lành, chăm sóc sức khỏe và teambuilding, góp phần đa dạng hóa sản phẩm và tạo sức hút mới cho chùa Hương và Hương Sơn quanh năm.

Kết luận Hội nghị, ông Trần Đức Hải cho biết, xã Hương Sơn sẽ tiếp tục triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm làm mới sản phẩm và nâng cao sức hấp dẫn của điểm đến chùa Hương. Trọng tâm là phát triển các sản phẩm du lịch theo mùa như chùa Hương mùa hoa đại, tổ chức cuộc thi ảnh đẹp chùa Hương, xây dựng bộ nhận diện thương hiệu du lịch, chỉnh trang cảnh quan xanh, sạch, đẹp, tăng cường số hóa tư liệu bằng mã QR và khai thác ẩm thực gắn với các sản phẩm nông nghiệp đặc trưng của địa phương.

Với sự chuẩn bị toàn diện, đồng bộ và quyết liệt từ chính quyền địa phương đến sự đồng hành của doanh nghiệp và cộng đồng, Chùa Hương đang đứng trước cơ hội lớn để bứt phá, khẳng định vai trò là điểm đến văn hóa tâm linh tiêu biểu của Thủ đô, phát triển bền vững trong năm 2026 và những năm tiếp theo.