EUDR có hiệu lực từ cuối năm nay sẽ có tác động đáng kể đến xuất khẩu hàng loạt nông sản Việt Nam sang EU.

Ủy ban châu Âu (EC) vừa công bố Quy định (EU) 2026/2102 ngày 13/7/2026 sửa đổi Quy định (EU) 2023/1115 của Nghị viện và Hội đồng châu Âu về danh mục các mặt hàng, sản phẩm thuộc phạm vi điều chỉnh của Quy định chống phá rừng và suy thoái rừng (EUDR).

EUDR được xây dựng nhằm góp phần hạn chế nạn phá rừng và suy thoái rừng thông qua việc áp dụng nghĩa vụ thẩm định đối với các nhà sản xuất, doanh nghiệp khi đưa hàng hóa ra thị trường, cung cấp trên thị trường hoặc xuất khẩu vào EU. 

Quy định chống mất rừng của EU (EUDR) sẽ có hiệu lực từ 30/12/2026 với các chủ thể kinh doanh, đặt ra yêu cầu khắt khe về truy xuất nguồn gốc và tính hợp pháp với khoảng 80 dòng hàng thuộc 7 nhóm (gia súc, ca cao, cà phê, dầu cọ, cao su, đậu tương, gỗ).

Quy định (EU) 2026/2102 của EC sửa đổi Phụ lục I của Quy định (EU) 2023/1115 về chống phá rừng và suy thoái rừng qua đó làm rõ và điều chỉnh phạm vi các mặt hàng, sản phẩm chịu sự điều chỉnh. Những thay đổi được thực hiện trên cơ sở đánh giá các yếu tố thương mại, môi trường và kinh tế.

Một trong những nội dung đáng chú ý là điều chỉnh danh mục sản phẩm từ gia súc, da, cà phê, dầu cọ, cao su, đậu tương đến một số sản phẩm gỗ và bao bì.

Đối với gia súc và sản phẩm từ gia súc, Quy định phân tách mã HS đối với gia súc giống thuần chủng và các loại gia súc khác. Lưỡi gia súc đông lạnh, mã HS 0206 21 00, được bổ sung vào phạm vi EUDR. Trong khi đó, da sống, da thuộc và da gia súc đã qua chế biến thêm thuộc các mã HS 4101, 4104 và 4107 được loại khỏi phạm vi điều chỉnh. EC cho biết da sống và da thuộc sẽ được xem xét lại trong đợt đánh giá năm 2030.

Đối với cà phê, cà phê hòa tan được bổ sung vào phạm vi EUDR thông qua mã HS 2101 11 00, bao gồm các sản phẩm chiết xuất, tinh chất và dịch cô đặc từ cà phê.

Với dầu cọ, một số sản phẩm dẫn xuất được sử dụng trong ngành công nghiệp oleochemical được đưa vào phạm vi điều chỉnh. Quy định cũng làm rõ rằng một số sản phẩm từ dầu cọ, cao su và gia súc chỉ thuộc EUDR khi được sản xuất từ đúng loại hàng hóa hoặc giống cây trồng tương ứng.

Đối với sản phẩm gỗ, một số vật liệu không phải gỗ như tre và mây được loại khỏi phạm vi. Ghế ngồi dành cho máy bay và xe cơ giới cũng nằm ngoài phạm vi điều chỉnh đối với các sản phẩm gỗ.

Với cao su, phạm vi áp dụng đối với lốp xe đắp lại được thu hẹp từ mã HS 4012 xuống mã HS 4012 90 30, tập trung vào phần gai lốp bằng cao su mới thay thế. Một số sản phẩm cao su lưu hóa thuộc mã HS 4010 và HS 4016, trong đó có băng tải, băng truyền, cũng được loại khỏi phạm vi do hàm lượng cao su tự nhiên và tác động đến nguy cơ phá rừng được đánh giá là hạn chế.

Quy định cũng bổ sung và làm rõ nhiều trường hợp không thuộc phạm vi EUDR. Trong đó có một số sản phẩm, linh kiện được phân loại là phế thải, hàng đã qua sử dụng hoặc hàng cũ; mẫu sản phẩm dùng cho mục đích kiểm tra, phân tích hoặc thử nghiệm; sản phẩm liên quan được sử dụng để sản xuất một số loại thuốc cho người hoặc thú y thuộc phạm vi điều chỉnh của pháp luật dược phẩm EU.

Như vậy, Quy định (EU) 2026/2102 vừa mở rộng, vừa thu hẹp phạm vi sản phẩm chịu sự điều chỉnh của EUDR. Những bổ sung đáng chú ý gồm lưỡi gia súc đông lạnh, cà phê hòa tan và một số sản phẩm dẫn xuất từ dầu cọ.

Ở chiều ngược lại, một số sản phẩm da gia súc, cao su, đậu tương dùng để gieo trồng, ghế máy bay và xe cơ giới, cùng các trường hợp liên quan đến phế thải, hàng đã qua sử dụng, bao bì, mẫu thử và tài liệu tiếp thị được loại trừ hoặc thu hẹp phạm vi áp dụng.

EU hiện là một trong những thị trường xuất khẩu nông sản quan trọng nhất của Việt Nam, đặc biệt với ngành cà phê. Theo nhiều báo cáo ngành hàng, EU chiếm khoảng 38-40% kim ngạch xuất khẩu cà phê của Việt Nam.

Năm ngoái, kim ngạch xuất khẩu cà phê đạt 8,9 tỷ USD, tăng 58,8% so với năm 2024. Một số thị trường thuộc EU nhập khẩu lượng lớn cà phê Việt, điển hình là Đức dẫn đầu với 1,23 tỷ USD, tăng 103,2%; tiếp theo là Italia đạt 700 triệu USD, tăng 52,3%; Tây Ban Nha đạt 630 triệu USD, tăng 41,5%...

Vì vậy, EUDR không chỉ là rào cản kỹ thuật mà còn là phép thử về năng lực chuyển đổi chuỗi cung ứng của doanh nghiệp Việt.