Tận dụng ưu đãi thuế quan và thị trường mở

Tại “Diễn đàn kinh doanh 2025: Giải pháp đột phá hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận thị trường mới” diễn ra vào trung tuần tháng 8/2025, ông Nguyễn Hải Minh, Phó chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam (EuroCham) cho biết, dù đã có nhiều thỏa thuận trước đó và Mỹ đã chính thức áp thuế nhập khẩu 15% với hàng hóa từ EU, nhiều tập đoàn lớn của EU vẫn loay hoay, chịu áp lực từ chính sách thuế quan. Trong bối cảnh đó, mức thuế 20% mà Mỹ áp với Việt Nam vẫn được đánh giá là khả quan.

“Việt Nam đang nổi lên nhanh chóng, trở thành điểm đến hàng đầu của nhiều nhà đầu tư EU. Lợi thế thuế quan thương mại, cùng việc tham gia các FTA như EVFTA (Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU), tạo nền tảng vững chắc cho hợp tác kinh tế. Doanh nghiệp Việt cần tận dụng tối đa EVFTA để tăng xuất khẩu sang EU”, ông Minh nói.

Trong 7 tháng đầu năm 2025, EU nhập khẩu từ Việt Nam 32,2 tỷ USD hàng hóa, tăng 8,4% so với cùng kỳ. Các nhóm hàng xuất khẩu lớn gồm điện tử, máy tính, máy móc thiết bị, dệt may, giày dép, nông - lâm - thủy sản…

Ông Minh dự báo, hoạt động thương mại song phương Việt Nam - EU sẽ tiếp tục sôi động. Thời gian tới, nhiều đoàn công tác từ châu Âu sẽ sang Việt Nam tìm kiếm cơ hội hợp tác và tăng nhập khẩu hàng hóa Việt Nam.

Từ đầu tháng 8/2025, Mỹ áp thuế đối ứng mới với hầu hết đối tác thương mại, trong đó Việt Nam chịu mức thuế 20%. Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) nhận định, diễn biến này sẽ tác động đến dòng chảy thương mại toàn cầu, đặt ra thách thức lớn cho xuất khẩu sang Mỹ và gia tăng áp lực với doanh nghiệp trong nước.

Doanh nghiệp Việt Nam đang đứng trước yêu cầu đổi mới để duy trì tăng trưởng và cạnh tranh ở thị trường cả trong và ngoài nước. Áp lực này càng lớn khi xuất khẩu đang tập trung vào một số thị trường chính, tiềm ẩn rủi ro nếu chính sách của nước nhập khẩu thay đổi hoặc nhu cầu giảm sút.

Tại Diễn đàn, TS. Nguyễn Văn Hội, Viện trưởng Viện Nghiên cứu chiến lược, chính sách công thương khuyến nghị, cần tận dụng hiệu quả các FTA, đặc biệt tại thị trường châu Âu, Nhật Bản và Halal, để nâng cao vị thế của Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Trong khu vực ASEAN, Việt Nam là nước thứ hai có FTA với EU (nước đầu tiên là Singapore). Đây là lợi thế “người đi trước” mà doanh nghiệp cần tận dụng để mở rộng sự hiện diện và khai thác các cam kết thuế quan.

Các FTA thế hệ mới như CPTPP và EVFTA được ví như “đường cao tốc” đưa hàng hóa Việt Nam đến gần hơn với người tiêu dùng toàn cầu, giúp thúc đẩy xuất khẩu, mở rộng thị trường, giảm chi phí sản xuất nhờ ưu đãi thuế.

Với ngành dệt may, ông Phí Ngọc Trịnh, Tổng giám đốc Tập đoàn Hồ Gươm cho biết, xuất khẩu vẫn phụ thuộc vào các thị trường chính như Mỹ, EU, Nhật Bản. Để giảm rủi ro từ suy thoái kinh tế hoặc thay đổi chính sách thương mại, cần đẩy mạnh đa dạng hóa thị trường, mở rộng sang Nga, Brazil, Hàn Quốc, Trung Quốc, Thổ Nhĩ Kỳ.

Cơ hội rộng mở cho doanh nghiệp

GS-TS Hoàng Văn Cường, Ủy viên Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội nhận định, trong bối cảnh chiến tranh thương mại căng thẳng, cơ hội vẫn rộng mở cho doanh nghiệp Việt Nam.

“Phải huy động tối đa cơ hội từ xuất khẩu để hiện thực hóa mục tiêu sản xuất - kinh doanh và tăng trưởng. Doanh nghiệp cần liên kết, tìm ra những đơn vị ‘đầu đàn’ dẫn dắt chuỗi cung ứng, mở rộng thị trường thông qua các FTA”, ông Hoàng Văn Cường nhấn mạnh.

Trong 7 tháng qua, ngành dệt may đã xuất khẩu 26 tỷ USD, hướng tới mục tiêu cả năm đạt 47-48 tỷ USD. Đây là thách thức lớn do cạnh tranh gay gắt về giá, yêu cầu tiêu chuẩn xanh, phụ thuộc nguyên liệu nhập khẩu, rào cản thương mại, hạn chế công nghệ, biến động nhu cầu và thiếu nhân lực kỹ thuật cao.

Ông Phí Ngọc Trịnh cho rằng, để vượt qua các thách thức của ngành may mặc, Việt Nam cần cải thiện năng lực cạnh tranh của ngành bằng cách tăng năng suất, giảm chi phí sản xuất và cải thiện chất lượng. Điều này có thể đạt được thông qua đầu tư vào công nghệ, cải thiện kỹ năng lao động và triển khai các hệ thống quản lý hiện đại sử dụng các phần mềm quản lý điều hành sản xuất, sử dụng các robot thay cho con người ở các công đoạn đơn giản lặp đi lặp lại.

Bà Trần Thị Thu Trang, Chủ tịch Hanel PT NextTech., JSC kiến nghị mở rộng đàm phán FTA thế hệ mới với các khối tiềm năng như Mercosur (Thị trường chung Nam Mỹ) và GCC (Hội đồng Hợp tác vùng vịnh) để giảm thuế quan, mở cửa vào các thị trường có sức mua lớn, cạnh tranh còn ít. Bà cũng đề xuất thành lập Quỹ Bảo hiểm rủi ro thương mại quốc tế theo mô hình công - tư.