Trưởng Ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc phát biểu tại tổ - Ảnh: QH.

Chiều 17/10, thảo luận tại tổ về dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, một trong những vấn đề được nhiều đại biểu quan tâm là khắc phục khó khăn trong tiếp cận vốn của khu vực này.

Khắc phục hạn chế lớn về tiếp cận vốn

Đồng tình cao với việc sửa đổi toàn diện Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc nêu mục tiêu phát triển với khối doanh nghiệp nhỏ và vừa là phấn đấu đến năm 2030, cả nước có 2 triệu doanh nghiệp; đến năm 2045 đạt 3 triệu doanh nghiệp và đóng góp khoảng 60% vào GDP.

Tuy nhiên, hiện cả nước mới chỉ có khoảng hơn 1 triệu doanh nghiệp và nhìn vào bức tranh thực tế, theo Trưởng Ban Tổ chức Trung ương, có nhiều điều rất đáng suy nghĩ. Cụ thể là trong 9 tháng qua, số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường lên tới 172.000, trong khi số doanh nghiệp thành lập mới là 149.000.

Theo Trưởng Ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc, dự thảo luật đã thể hiện sự kế thừa đối với luật hiện hành thông qua việc tiếp nối các chính sách hỗ trợ về tài chính, tín dụng, đất đai và mặt bằng sản xuất. Bên cạnh đó là những quy định được bổ sung, hoàn thiện có ý nghĩa rất quan trọng, tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn theo hướng mở rộng từ tín dụng sang đa dạng hóa nguồn vốn; cải cách quy định về thuế, kế toán theo hướng giảm chi phí tuân thủ.

Đồng thời, dự thảo chú trọng nâng cao năng lực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, đồng bộ với các chính sách hỗ trợ theo pháp luật liên quan.

Góp ý vào quy định cụ thể của dự thảo Luật, ông Nguyễn Duy Ngọc nêu thực trạng doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm tới 98% tổng số doanh nghiệp nhưng mức độ tiếp cận vốn tín dụng chỉ đạt khoảng 10-20%. Trưởng Ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc cho rằng cần phải khắc phục tình trạng này để doanh nghiệp có thể phát triển.

Cũng liên quan đến vốn, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng phân tích, doanh nghiệp nhỏ và vừa không có lợi thế bằng doanh nghiệp lớn về tình trạng tài chính, khả năng cạnh tranh trên thị trường. Muốn vay vốn của tổ chức tín dụng, doanh nghiệp phải chứng minh khả năng trả nợ, trong khi với đặc điểm của nhóm doanh nghiệp này, việc đó rất khó khăn.

“Điểm tôi cho rằng rất hay ở dự thảo Luật lần này là đã thiết kế việc kết nối dữ liệu để phục vụ cấp tín dụng”, Phó Chủ tịch Quốc hội nhìn nhận.

Tại Điều 8, Điều 16 và các quy định về trách nhiệm kết nối dữ liệu, dự thảo khuyến khích cấp vốn dựa trên phương án kinh doanh, khả năng trả nợ, doanh thu, dòng tiền, dữ liệu giao dịch; đồng thời quy định về Hệ thống thông tin quốc gia về doanh nghiệp.

Theo Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng, nếu có cơ sở dữ liệu đầy đủ, được xác thực, ngân hàng sẽ có cơ sở cho vay, nhất là cho vay không cần tài sản bảo đảm. Các dữ liệu về đăng ký doanh nghiệp, hóa đơn điện tử, xuất nhập khẩu, bảo hiểm, nếu được xác thực, cập nhật và chia sẻ đúng quy định, sẽ giúp ngân hàng đánh giá sát hơn tình hình hoạt động, khả năng trả nợ; mở rộng cho vay dựa trên dòng tiền, hợp đồng, khoản phải thu, giảm phụ thuộc vào tài sản bảo đảm.

Để cơ chế này phát huy hiệu quả, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng đề nghị làm rõ nguyên tắc khai thác dữ liệu, cơ quan xác thực, cập nhật, trách nhiệm bảo mật và xử lý dữ liệu sai lệch. Cần phân biệt thông tin công khai với dữ liệu về thuế, hóa đơn, bí mật kinh doanh; tận dụng hạ tầng sẵn có, tránh đầu tư trùng lặp, đồng thời bảo đảm ngân hàng tự chủ thẩm định và chịu trách nhiệm về an toàn cho vay.

Cùng với nguồn vốn, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng góp ý, cần có giải pháp tổng thể về thị trường tiêu thụ trong nước, quốc tế, xúc tiến thương mại và quản trị doanh nghiệp. Bởi nếu vay vốn mà không có thị trường đầu ra và các giải pháp hỗ trợ khác, doanh nghiệp cũng không mặn mà vay. Khi hoạt động kinh doanh được quản trị tốt, doanh nghiệp mới chứng minh được dòng tiền, tạo cơ sở để tổ chức tín dụng cho vay.

Đánh giá đầy đủ hiệu quả hoạt động và các phương án sắp xếp quỹ bảo lãnh tín dụng

Về chính sách thuế, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng đề nghị rà soát để thống nhất với pháp luật về thuế, làm rõ phạm vi, nguyên tắc áp dụng nếu có cơ chế đặc thù. Đối với đề xuất nâng ngưỡng doanh thu từ 3 tỷ đồng lên 10 tỷ đồng để doanh nghiệp được lựa chọn phương pháp tính thuế thu nhập doanh nghiệp, Phó Chủ tịch Quốc hội lưu ý sự phù hợp giữa kỳ tính thuế áp dụng và thời điểm luật có hiệu lực.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng phát biểu tại tổ - Ảnh: QH.

Đối với Quỹ Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, các quỹ bảo lãnh tín dụng, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị đánh giá đầy đủ hiệu quả hoạt động và các phương án sắp xếp. Việc tổ chức lại phải duy trì thực chất chức năng cho vay, bảo lãnh, chia sẻ rủi ro, có công cụ thay thế hiệu quả để doanh nghiệp không bị gián đoạn tiếp cận vốn.

“Điều quan trọng là sau khi sắp xếp, khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp phải được cải thiện, tránh tình trạng xử lý được tổ chức bộ máy nhưng chính sách hỗ trợ về vốn vẫn không phát huy tác dụng”, bà Hồng nhấn mạnh.

Liên quan đề xuất phiếu hỗ trợ (voucher) cho doanh nghiệp, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (Hải Phòng) nhận định đây là đổi mới đúng hướng, phù hợp kinh nghiệm quốc tế, giúp doanh nghiệp chủ động lựa chọn dịch vụ thay vì “xin - cho”.

Với một công cụ chi ngân sách mới, đại biểu Sơn đề xuất phiếu là xác nhận quyền hưởng hỗ trợ, không phải giấy tờ có giá, không được chuyển nhượng; và ngân sách chỉ thanh toán khi dịch vụ đã hoàn thành, có thể kiểm chứng.

Về nguyên tắc lựa chọn doanh nghiệp, dự thảo quy định “doanh nghiệp nộp hồ sơ trước được hỗ trợ trước”, nhưng quy định này, theo ông Sơn, sẽ bất lợi cho doanh nghiệp ở vùng sâu, vùng xa, nơi hạ tầng số còn hạn chế, và dễ biến hỗ trợ thành cuộc đua “săn suất”.

Ông Sơn đề nghị lựa chọn theo tiêu chí phù hợp với mục tiêu, kết quả đầu ra của từng chương trình; thứ tự nộp hồ sơ chỉ là tiêu chí phụ khi mức độ đáp ứng tương đương.

Theo nghị trình, Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa sẽ được Quốc hội bấm nút vào cuối Kỳ họp thứ hai.