Dự án đường Vành đai 3 đoạn qua TP.HCM đang về đích. Ảnh: Lê Toàn

Nhận diện điểm nghẽn

Nửa đầu năm 2026 đã đi qua, tình hình giải ngân vốn đầu tư công của TP.HCM mới đạt 35% kế hoạch năm (tương đương 51.636 tỷ đồng). 6 tháng còn lại, Thành phố phải giải ngân gần 96.000 tỷ đồng, tức là bình quân mỗi tháng giải ngân khoảng 16.000 tỷ đồng, cao gần gấp đôi mức bình quân hơn 8.600 tỷ đồng/tháng của nửa đầu năm.

Theo đánh giá của UBND TP.HCM, nguyên nhân khiến tiến độ giải ngân chậm vẫn chủ yếu xuất phát từ những “nút thắt” quen thuộc như chưa thống nhất ranh giới thu hồi đất, vướng mắc về tái định cư và sự thiếu đồng thuận của một bộ phận người dân đối với phương án bồi thường…

Điển hình là Dự án nút giao An Phú có tổng mức đầu tư 3.408 tỷ đồng. Được khởi công từ năm 2022, nhưng Dự án hiện còn vướng 22.012 m2 mặt bằng thuộc Khu đô thị phát triển An Phú nằm trong phạm vi giải phóng mặt bằng trên đường Lương Định Của. Việc chưa hoàn tất công tác bồi thường khiến nhiều hạng mục không thể triển khai đồng bộ, buộc Dự án phải lùi thời gian hoàn thành sang quý III/2027 và làm chậm tiến độ giải ngân.

Tương tự, các đoạn còn lại của Dự án đường Vành đai 2 cũng chưa thể hoàn tất giải phóng mặt bằng, khiến nhiều gói thầu không thể triển khai theo kế hoạch. Nhiều dự án khác cũng phải tạm dừng giải ngân để điều chỉnh chủ trương đầu tư, điều chỉnh dự án hoặc chưa thống nhất ranh giới, mốc giới thửa đất, như Đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, Kè chống sạt lở sông Sài Gòn, Trường THCS Hiệp Phú...

Ông Võ Viết Cường, Phó trưởng ban Ban Dự án 4, thuộc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng hạ tầng đô thị TP.HCM cho biết, tiến độ Dự án kênh Tham Lương - Bến Cát - Rạch Nước Lên đang bị ảnh hưởng nghiêm trọng do công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng chưa hoàn tất, xảy ra tình trạng người dân cản trở nhà thầu thi công...

Triển khai giải pháp mạnh

Để hoàn thành mục tiêu giải ngân 100% kế hoạch vốn trong năm nay, thách thức lớn nhất của TP.HCM không phải ở khâu bố trí vốn, mà ở khả năng tháo gỡ những điểm nghẽn kéo dài nhiều năm, đặc biệt là công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng và hoàn thiện thủ tục đầu tư.

Điển hình là Dự án Nạo vét, cải tạo môi trường, xây dựng hạ tầng rạch Xuyên Tâm với tổng mức đầu tư hơn 17.200 tỷ đồng. Sau nhiều năm gặp khó khăn, đến cuối tháng 6/2026, Dự án đã hoàn tất bàn giao mặt bằng, tạo điều kiện để các nhà thầu đồng loạt tăng tốc thi công và đẩy nhanh khối lượng thực hiện.

Trong chuyến kiểm tra thực địa mới đây, Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được yêu cầu chủ đầu tư và các nhà thầu rà soát, điều chỉnh biện pháp thi công theo hướng linh hoạt, khoa học hơn, phấn đấu hoàn thành toàn bộ Dự án trong năm 2027, thay vì kéo dài sang năm 2028. Khi tháo gỡ được dự án này, lượng vốn giải ngân sẽ tăng đáng kể trong những tháng tới.

Nhận diện rõ các điểm nghẽn, TP.HCM đang triển khai nhiều giải pháp mạnh để tăng tốc giải ngân trong những tháng cuối năm. Đặc biệt, trong quý II/2026, Thành phố đã điều chuyển hơn 22.261 tỷ đồng từ các dự án chậm triển khai sang những dự án có khả năng giải ngân tốt hơn nhằm tránh tình trạng vốn chờ dự án.

TP.HCM cũng siết chặt kỷ luật, kỷ cương trong giải ngân đầu tư công bằng việc theo dõi, đánh giá theo từng tháng, từng quý và gắn với trách nhiệm của người đứng đầu các cơ quan, đơn vị, chủ đầu tư; đồng thời áp dụng cơ chế cảnh báo “thẻ vàng”, “thẻ đỏ” với các đơn vị giải ngân chậm.

Nếu các điểm nghẽn được tháo gỡ kịp thời, hàng chục ngàn tỷ đồng vốn đầu tư công sẽ nhanh chóng được đưa vào nền kinh tế, tạo thêm động lực cho tăng trưởng.