Chênh lệch huy động/cho vay vẫn ở vùng đỉnh, chính sách tiền tệ khó nới lỏng diện rộng

SSI Research vừa công bố báo cáo chiến lược tháng 7/2026 với chủ đề "Mạch ngầm". Theo các chuyên gia phân tích SSI, gần đây, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã triển khai một loạt biện pháp nhằm nới lỏng điều kiện tín dụng và hỗ trợ tăng trưởng cho vay đối với các dự án hạ tầng và các chủ đầu tư tư nhân, bao gồm nâng tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung và dài hạn từ 30% lên 40%, mở rộng tỷ trọng tiền gửi Kho bạc Nhà nước được tính trong LDR lên 20% (và có thể tiếp tục tăng), cũng như nới lỏng ràng buộc hạn mức tín dụng đối với một số dự án hạ tầng và bất động sản.

Về phía huy động vốn, tiền gửi đã phục hồi tích cực khoảng 3% trong giai đoạn tháng 5 - tháng 6, nhờ sự quay trở lại của tiền gửi từ hộ kinh doanh sau khi nới ngưỡng thu nhập chịu thuế. Điều này góp phần ổn định chênh lệch tín dụng – tiền gửi trong quý II/2026 sau hai quý nới rộng mạnh, giảm bớt áp lực ngắn hạn lên chi phí vốn và lãi suất huy động.

Tuy nhiên, mức chênh lệch này vẫn gần với đỉnh lịch sử và có thể tiếp tục nới rộng trong nửa cuối năm 2026 khi nhu cầu tín dụng tăng tốc, đặc biệt từ đầu tư hạ tầng của khu vực tư nhân. Do đó, lãi suất huy động nhiều khả năng vẫn duy trì trong bối cảnh nhu cầu vay vốn dai dẳng.

Theo các chuyên gia phân tích, NHNN đang tích cực tháo gỡ vướng mắc trong triển khai dự án và tiếp cận nguồn vốn hơn là nới lỏng chính sách tiền tệ trên diện rộng.

Thực tế, NHNN đang giữ nguyên lãi suất điều hành. Các ngân hàng được khuyến khích hạ lãi suất cho vay, và hỗ trợ tín dụng có mục tiêu tiếp tục được duy trì.

"Đây không phải là nới lỏng trên diện rộng: lạm phát dai dẳng, khoảng cách tín dụng – tiền gửi nới rộng, dự trữ mỏng và độ nhạy tỷ giá đều hạn chế khả năng nới lỏng. NHNN có thể định hướng lãi suất giảm nhẹ ở mức biên, nhưng để nới lỏng tiền tệ trên diện rộng thì cần một sự kết hợp thuận lợi hơn giữa lạm phát, tỷ giá, dự trữ và tiền gửi", chuyên gia phân tích SSI Research nhấn mạnh.

Ngoài ra, nhóm phân tích cũng cho rằng, Việt Nam không thể duy trì mục tiêu tăng trưởng 8-10% chỉ dựa vào tín dụng ngân hàng. Khoảng cách ngày càng lớn giữa tăng trưởng tín dụng và tăng trưởng tiền gửi cho thấy dư địa của kênh huy động vốn truyền thống đang dần thu hẹp.

Vì vậy, phát triển thị trường vốn không đơn thuần là câu chuyện nâng định giá thị trường, mà là một phần trong nỗ lực phát triển thị trường vốn thành kênh dẫn vốn dài hạn, qua đó giảm áp lực cho hệ thống ngân hàng và hỗ trợ tăng trưởng bền vững hơn.

Van xả nằm ở thực thi tài khóa, không phải ở nới lỏng tiền tệ

Theo các chuyên gia phân tích, trên tổng thể hệ thống, thanh khoản của Việt Nam vẫn dồi dào song thách thức lại nằm ở tốc độ luân chuyển của dòng vốn qua nền kinh tế thực đang bị chậm lại. Giải ngân đầu tư công chậm khiến một lượng lớn tiền bị "mắc kẹt" tại Kho bạc nhà nước.

Giải ngân đầu tư công chậm không rút cạn thanh khoản hệ thống ngân hàng một cách trực tiếp, nhưng làm chậm quá trình luân chuyển thanh khoản trở lại nền kinh tế thực cho tới khi chi tiêu tài khóa được triển khai.

Khi giải ngân đầu tư công tăng tốc, dòng tiền chảy đến nhà thầu, nhà cung cấp và người lao động, rồi quay về hệ thống ngân hàng dưới dạng tiền gửi. Khi giải ngân chậm lại, khoảng cách tín dụng – tiền gửi vẫn rộng và nguồn vốn ngoài tiền gửi sẽ lấp vào chỗ trống.

"Nới lỏng tiền tệ không phải đòn bẩy tăng trưởng trong ngắn hạn, mà là thực thi tài khóa. Van xả nằm ở thực thi tài khóa, không phải ở nới lỏng tiền tệ. Điều này lý giải vì sao Chính phủ nhấn mạnh giải ngân, đưa chính sách vào thực tiễn và hiệu quả điều hành hành chính như trọng tâm vận hành trong phần còn lại của năm", chuyên gia phân tích SSI Research bình luận.

Phiên họp Chính phủ ngày 4/7 đã dịch chuyển trọng tâm chính sách sang tăng cường khâu thực thi. Đến giữa năm, giải ngân đầu tư công mới đạt 35,5% kế hoạch Thủ tướng giao, thấp hơn đôi chút so với mức 36,0% của nửa đầu năm 2025, dù quyết tâm chính trị lần này mạnh mẽ hơn.

Để siết chặt trách nhiệm giải trình, kết quả giải ngân của từng bộ và từng địa phương sẽ được công khai, kèm theo điều chuyển vốn và rà soát lãnh đạo đối với những nơi liên tục chậm tiến độ. Các buổi làm việc trực tiếp với địa phương, ngân hàng và doanh nghiệp nhằm tháo gỡ vướng mắc trong triển khai dự án và tiếp cận nguồn vốn. Phản ứng của NHNN phản ánh đúng thực tế đó.

Việc sửa đổi Luật Đất đai cũng nằm trong logic ấy. Đây không đơn thuần là một cải cách thị trường bất động sản, mà là hạ tầng cho khâu thực thi.

Không giải phóng mặt bằng thì dự án không thể khởi công; không có dự án thì không thể giải ngân; không giải ngân thì thanh khoản không luân chuyển; và khi thanh khoản không luân chuyển, tăng trưởng dựa vào tín dụng sẽ ngày càng đắt đỏ. Các sửa đổi được đề xuất hướng tới rút ngắn thời gian phê duyệt, tinh gọn công tác đền bù, cho phép thu hồi đất theo giai đoạn và xử lý dứt điểm các dự án tồn đọng.

Tóm lại, định hướng chính sách đến nay đã rõ ràng. Động lực tăng trưởng, nguồn vốn và danh mục dự án đều đã sẵn có. Chính phủ đang đặt khâu thực thi vào vị trí trung tâm điều hành trong toàn bộ phản ứng chính sách của nửa cuối năm 2026.