Cõng thiết bị vượt núi đá tai mèo…

Hơn một tháng trước, 16 hộ dân ở bản Lân Đặt, xã Hữu Liên, tỉnh Lạng Sơn, từng trải qua những ngày thấp thỏm giữa biển nước. Nằm biệt lập trong vùng lõi rừng đặc dụng, cách trung tâm huyện Hữu Lũng cũ khoảng 30 km, bản làng nhỏ bé gần như bị tách khỏi thế giới bên ngoài mỗi khi mưa lũ tràn về. Không điện lưới, đường sá chưa hoàn thiện, không sóng điện thoại, nên Lân Đặt là điểm biệt lập hiếm hoi giữa thời đại mà chỉ một chiếc điện thoại cũng có thể kết nối con người ở cách xa hàng ngàn cây số.

Các chiến sĩ và cán bộ Viettel băng rừng đưa sóng di động đến với những bản làng xa xôi

Anh Bàn Phúc Trình, người dân bản Lân Đặt kể rằng, những ngày nước dâng, điều khiến bà con lo lắng nhất không chỉ là đường đi bị chia cắt, mà còn là sự im lặng từ bên ngoài. Con cái đi làm xa không thể gọi về, trẻ em học ở trung tâm xã cách bản khoảng 10 km nhiều ngày thiếu thông tin, còn chính quyền gần như không thể thường xuyên nắm bắt tình hình từng hộ dân. Mong muốn có sóng điện thoại đã trở thành nỗi niềm chung của cả bản.

Anh Bàn Phúc Trình

Để biến mong muốn ấy thành hiện thực, người dân Lân Đặt đã cùng chính quyền địa phương và Viettel bước vào một hành trình đặc biệt gian nan. Ô tô chỉ có thể đưa vật tư đến điểm tập kết bên ngoài. Từ đó, trên tuyến đường thủy dài hơn 3 km, những chuyến thuyền đưa vật liệu đến gần chân núi. Rồi hàng tấn thiết bị, xi măng, cát, sỏi, sắt thép mới được vận chuyển thủ công qua khoảng 1,5 km đường núi gập ghềnh đá tai mèo sắc lẹm.

Khi đó, sự chung tay của người dân là rất đáng quý. Mỗi bao vật liệu, mỗi thanh sắt thấm đẫm mồ hôi. Người dân góp công, bộ đội hỗ trợ vận chuyển, đội ngũ kỹ thuật Viettel phải tính toán từng công đoạn để vừa bảo đảm an toàn, vừa giữ tiến độ. Có những thiết bị được thiết kế, chia nhỏ từ trước để có thể đưa vào bản và lắp ráp tại chỗ.

Gần 40 ngày từ khâu thiết kế, vận chuyển đến lắp đặt, một trạm phát sóng 4G sử dụng năng lượng mặt trời kết hợp ắc quy lưu trữ đã hoàn thành. Ngày 2/9/2026, đúng dịp Quốc khánh, sóng di động chính thức đến với Lân Đặt.

Khoảnh khắc cuộc gọi đầu tiên được thực hiện tại bản cũng là lúc khoảng cách địa lý dường như được thu hẹp. Đó là cuộc gọi giữa một người mẹ ở Lân Đặt và người con đang làm công nhân tại Bắc Giang. Qua màn hình điện thoại, hai mẹ con nhìn thấy nhau sau những ngày dài không thể liên lạc.

Băng rừng kéo cáp

Cách Lân Đặt hơn 100 km, thôn Áng Mò 4, xã Tân Tiến, tỉnh Lạng Sơn, cũng từng là một khoảng trắng trên bản đồ kết nối. Đường vào thôn ngoằn ngoèo như ruột dê men theo triền núi, cách xa trung tâm xã, khiến việc tiếp cận thông tin và các dịch vụ thiết yếu trở thành trở ngại thường trực đối với người dân. Chưa thể kết nối, thu hoạch xong thạch đen, cây quế, người dân khó liên hệ thương lái, càng khó tiếp cận các kênh bán hàng trực tuyến.

Với anh Hoàng Văn An, người dân tộc Tày, 40 tuổi, nỗi lo hiện hữu trong từng ngày lên nương. “Không có sóng điện thoại, tôi đi làm cứ thấp thỏm ở nhà bố mẹ già ốm đau đột xuất không biết kêu ai, không thể gọi xe cấp cứu”, anh An nói.

Tại Áng Mò 4 và nhiều địa bàn vùng sâu, vùng xa khác, lực lượng Viettel đang phối hợp với bộ đội địa phương triển khai các tuyến cáp truyền dẫn, xây dựng hạ tầng để xóa những vùng lõm sóng còn tồn tại.

Theo Đại tá Đàm Sĩ Bách, Phó chỉ huy trưởng, kiêm Tham mưu trưởng Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Lạng Sơn, qua khảo sát, địa bàn tỉnh còn 55 thôn, bản thuộc vùng lõm sóng hoặc có sóng yếu. Thực hiện kế hoạch của Bộ Quốc phòng và Quân khu 1, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh đã phối hợp với Viettel khảo sát thực địa, xây dựng phương án và tổ chức lực lượng tham gia thi công.

Riêng tại khu vực xã Tân Tiến, khối lượng công việc gồm 126 km đường dây cáp cùng các hạng mục trạm viễn thông. Ba tiểu đội với 35 cán bộ, chiến sĩ được huy động, phối hợp cùng lực lượng kỹ thuật và công nhân viễn thông.

Giữa địa hình đồi dốc, những tuyến cáp phải băng qua các khu vực khó tiếp cận. Công việc không chỉ đòi hỏi sức bền, mà còn cần sự phối hợp chặt chẽ giữa lực lượng quân đội và đội ngũ kỹ thuật chuyên ngành. Thời tiết miền núi lúc nắng nóng, lúc mưa rét, việc tổ chức ăn ở, chăm sóc sức khỏe, bảo đảm hậu cần cho lực lượng thi công cũng là một phần của nhiệm vụ.

Những bước chân băng rừng, những cuộn cáp được kéo qua triền núi, những chuyến vận chuyển vật tư nối tiếp nhau đang góp phần đưa các thôn, bản từng bị chia cắt về gần hơn với đời sống kinh tế - xã hội bên ngoài. “Phục vụ nhân dân là bổn phận và trách nhiệm của cán bộ, chiến sĩ”, ông Bách nhấn mạnh.

Mệnh lệnh từ trái tim

Xóa lõm sóng ở vùng sâu, vùng xa, biên giới không chỉ là nhiệm vụ mở rộng hạ tầng viễn thông, mà còn góp phần bảo đảm khả năng tiếp cận thông tin và nâng cao hiệu quả quản lý địa bàn.

Ngày 23/3/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Công văn số 148/TB-VPCP, giao Viettel khẩn trương khắc phục tình trạng lõm sóng tại vùng sâu, vùng xa, biên giới, phấn đấu hoàn thành xử lý các thôn, bản còn lõm sóng trong năm 2026. Tiếp đó, ngày 19/6/2026, Bộ Quốc phòng ban hành Quyết định số 3194/QĐ-BQP phê duyệt kế hoạch triển khai phủ sóng di động tại các thôn, bản và cụm dân cư lõm sóng ở vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo.

Hiện cả nước còn 1.856 điểm chưa có sóng di động, gồm 788 thôn, bản và 1.068 cụm dân cư có từ 50 người trở lên. Để phủ sóng các khu vực này, cần triển khai 1.337 trạm thông tin di động; trong đó, 201 trạm chưa có điện lưới quốc gia, tạo thêm thách thức cho quá trình xây dựng và vận hành.

Đây là những vị trí mà hiệu quả đầu tư không thể chỉ tính bằng số thuê bao hay doanh thu dịch vụ. Địa hình hiểm trở, khoảng cách xa, dân cư phân tán, thiếu điện và giao thông chưa hoàn thiện khiến chi phí triển khai tăng cao, trong khi điều kiện tiếp cận lại đặc biệt khó khăn. Nhưng chính những nơi ấy lại là địa bàn cần kết nối nhất.

Ông Lê Duy Dương, Giám đốc Chi nhánh Viettel Lạng Sơn cho biết, Viettel được giao triển khai phủ sóng 1.337 vị trí lõm sóng trên toàn quốc, trong đó riêng Lạng Sơn có hơn 100 điểm. Các vị trí này phần lớn nằm ở vùng xa xôi, trên điểm cao hoặc tại những khu vực bị chia cắt bởi đồi núi, hẻm vực.

Để triển khai tại những vị trí mà phương pháp thông thường khó đáp ứng, Viettel phải huy động nguồn lực lớn và áp dụng các phương án thi công đặc thù. Ngay từ khâu khảo sát, thiết kế, kỹ sư phải tính toán riêng cho từng địa điểm, từ lựa chọn băng tần để bảo đảm vùng phủ sóng, thiết kế cột anten và phòng máy phù hợp với việc vận chuyển qua đường núi, đến sử dụng vật liệu bê tông siêu nhẹ để giảm khối lượng thi công.

Tại những nơi đường bộ không thể tiếp cận, thiết bị bay không người lái được tính đến để vận chuyển vật tư. Những đoạn dốc cao có thể sử dụng hệ thống ròng rọc nối từ chân núi lên đỉnh núi nhằm rút ngắn thời gian vận chuyển. Với các trạm chưa có điện lưới, phương án năng lượng phải được tính toán ngay từ đầu, kết hợp năng lượng mặt trời và ắc quy lưu trữ để duy trì hoạt động liên tục ngay cả khi thiếu nắng.

Sóng viễn thông không thay thế đường giao thông, điện lưới, hay những hạ tầng thiết yếu khác. Nhưng nó có thể đi trước, mở ra một cánh cửa kết nối, giúp người dân tiếp cận thông tin, dịch vụ và cơ hội phát triển trong khi chờ những điều kiện vật chất tiếp tục được hoàn thiện.

Ông Nguyễn Quang Hòa, Chủ tịch UBND xã Hữu Liên cho biết, sau khi Lân Đặt có sóng, người dân có thể gọi điện, gọi video trực tiếp cho chính quyền khi phát sinh vấn đề. Các hộ làm du lịch cộng đồng có thể khai báo lưu trú cho du khách trên hệ thống VNeID. Địa phương đang tiếp tục triển khai các hạng mục điện năng lượng mặt trời, nước sinh hoạt và giao thông, từng bước cải thiện điều kiện sống cho người dân.

Khi sóng di động đến với những bản làng xa xôi, điều được nối lại không chỉ là liên lạc giữa người thân, mà còn là cơ hội sinh kế và khả năng tiếp cận các dịch vụ thiết yếu. Đó là ý nghĩa của việc đưa hạ tầng số đến những địa bàn khó khăn nhất, để không người dân nào bị bỏ lại phía sau.