Ảnh minh họa.

Bộ Xây dựng vừa có văn bản gửi UBND TP. Hà Nội, góp ý hồ sơ Dự án thử nghiệm có kiểm soát phương tiện bay cất, hạ cánh thẳng đứng bằng điện (eVTOL) của Công ty cổ phần Đầu tư Thương mại và Công nghệ Hưng Việt.

Theo cơ quan quản lý Nhà nước chuyên ngành xây dựng, mục tiêu nghiên cứu, ứng dụng công nghệ mới và phát triển kinh tế không gian tầm thấp trong Đề án Đô thị Hà Nội thông minh là hướng tiếp cận được ghi nhận và đánh giá cao.

Tuy nhiên, Bộ Xây dựng cũng xác định hồ sơ hiện chưa đủ căn cứ pháp lý và kỹ thuật để khẳng định phương án đáp ứng đầy đủ các điều kiện tổ chức bay thực tế, đặc biệt đối với hoạt động vận chuyển người.

Vì vậy, Bộ Xây dựng đề nghị UBND TP. Hà Nội chỉ đạo chủ đầu tư tiếp thu, làm rõ và hoàn thiện các nội dung liên quan trước khi xem xét triển khai.

Được biết, trong hồ sơ Dự án thử nghiệm có kiểm soát phương tiện bay cất, hạ cánh thẳng đứng bằng điện (eVTOL), Hưng Việt đề xuất nghiên cứu thử nghiệm phương tiện EH216-S, loại tàu bay cất, hạ cánh thẳng đứng bằng điện, có khả năng chở hai người, sử dụng 16 động cơ điện.

Theo thông số được doanh nghiệp cung cấp, phương tiện có khối lượng rỗng 475 kg, khối lượng cất cánh tối đa 620 kg, tải trọng thử nghiệm từ 50 đến 200 kg và mục tiêu vận chuyển 220 kg/chuyến.

Đối với nội dung này, Bộ Xây dựng lưu ý chênh lệch 145 kg giữa khối lượng rỗng và khối lượng cất cánh tối đa không mặc nhiên được coi là tải trọng đã được phê chuẩn.

Chủ đầu tư được yêu cầu cung cấp đầy đủ hồ sơ chứng nhận phương tiện, số sê-ri, cấu hình phần cứng, phần mềm, pin, trạm điều khiển mặt đất, lý lịch khai thác, bảo dưỡng, cùng hồ sơ cân và xác định trọng tâm của chính phương tiện dự kiến thử nghiệm.

Đối với hệ thống điều khiển, Bộ Xây dựng yêu cầu kiểm chứng khả năng duy trì liên kết giữa phương tiện và trạm điều khiển mặt đất, xử lý tình huống mất tín hiệu, suy giảm định vị vệ tinh, mất nguồn điện hoặc hư hỏng đồng thời nhiều bộ phận.

Đồng thời, phải phân định rõ chức năng của trạm điều khiển phương tiện, trung tâm điều hành khai thác và hệ thống hiển thị dữ liệu. Kết quả thử nghiệm một phương tiện không thể thay thế việc đánh giá năng lực quản lý giao thông tàu bay không người lái.

Một nội dung quan trọng khác liên quan đến bốn địa điểm được Hưng Việt đề xuất thử nghiệm có kiểm sóa, gồm Hòa Lạc, Hồ Tây, Mỹ Đình và Hateco Long Biên.

Theo Bộ Xây dựng, hai phương án tại Hồ Tây và Mỹ Đình nằm trong khu vực cấm bay VVP1 và vùng kiểm soát sân bay Nội Bài, chưa đáp ứng yêu cầu tổ chức hoạt động bay. Trường hợp tiếp tục đề xuất, chủ đầu tư phải có sự thống nhất và chấp thuận của Bộ Quốc phòng.

Đối với Hòa Lạc và Hateco Long Biên, các địa điểm cũng thuộc khu vực cấm bay tàu bay không người lái theo Quyết định số 18/2020/QĐ-TTg, nên phải được Bộ Quốc phòng cấp phép ngoại lệ và thực hiện hiệp đồng an toàn bay với Quân chủng Phòng không - Không quân.

Bộ Xây dựng khuyến nghị ưu tiên xem xét phương án thử nghiệm không chở người tại Hòa Lạc trước, đồng thời lưu ý kết quả đánh giá an toàn tại một địa điểm không thể tự động áp dụng cho địa điểm khác.

Đối với hạ tầng mặt đất, chủ đầu tư phải làm rõ khu vực cất, hạ cánh, phạm vi an toàn, kiểm soát vật cản, khả năng chịu tải mặt bằng, tác động của luồng gió cánh quạt, hệ thống điện, sạc pin và phương án tiếp cận của lực lượng cứu hộ.

Trường hợp sử dụng tạm thời lòng đường, vỉa hè, hồ sơ phải xác định ranh giới, thời gian sử dụng, phương án phân luồng, cách ly người và phương tiện, kiểm soát đám đông, đồng thời có ý kiến của cơ quan quản lý đường bộ và công an địa phương.

Bộ Xây dựng cũng lưu ý cần phân biệt rõ mục tiêu thử nghiệm công nghệ với khả năng khai thác vận tải thực tế.

Theo hồ sơ, hoạt động thử nghiệm không mang tính thương mại, không bán vé và các bài bay chủ yếu quay về điểm xuất phát. Vì vậy, chưa có đủ cơ sở chứng minh hiệu quả kết nối logistics hoặc vận chuyển hành khách giữa các đầu mối.

Những chỉ tiêu về khả năng tiết kiệm thời gian từ 50% đến 75% mới là mục tiêu cần được kiểm chứng, không phải kết quả khai thác đã được xác nhận.

Đặc biệt, đối với kế hoạch thực hiện 150 chuyến bay có người, với bốn người tham gia luân phiên, Bộ Xây dựng yêu cầu chủ đầu tư lập hồ sơ chuyển giai đoạn riêng, chứng minh đầy đủ điều kiện về phương tiện, nhân sự, liên lạc trong khoang, cứu nạn và bảo hiểm.

Việc hoàn thành số chuyến bay dự kiến hoặc có cam kết tự nguyện của người tham gia không được xem là căn cứ duy nhất để cho phép vận chuyển người, cũng không đồng nghĩa với quyền kinh doanh vận tải hành khách.

Về an toàn, Bộ Xây dựng nhận thấy hồ sơ hiện mới xây dựng phương án ứng phó sự cố mức 1, chưa có kịch bản và biện pháp xử lý đối với sự cố mức 2 và mức 3.

Do đó, chủ đầu tư phải bổ sung phương án xử lý các tình huống mất liên kết điều khiển, cháy pin, sự cố động cơ, hạ cánh ngoài kế hoạch, người xâm nhập khu vực hoạt động và cứu nạn, đồng thời xác định rõ lực lượng chịu trách nhiệm, thời gian tiếp cận và điều kiện khôi phục hoạt động.

Bên cạnh đó, phương tiện phải thực hiện đầy đủ thủ tục đăng ký theo Thông tư số 78/2026/TT-BCA, gắn thiết bị quản lý hoạt động bay và kết nối dữ liệu khai thác với hệ thống quản lý của Bộ Công an.

Đối với các kiến nghị miễn trừ hoặc rút ngắn thủ tục theo cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, Bộ Xây dựng cho rằng hồ sơ hiện chưa đủ cơ sở để thống nhất. Việc miễn trừ phải có quyết định của cơ quan có thẩm quyền, không thể thay thế giấy phép bay hợp pháp.