Hơn 4,2 triệu tỷ đồng đổ vào nông nghiệp, nhiều doanh nghiệp vẫn kêu thiếu vốn 

Chiều nay (24/4/2026), Báo Đại biểu Nhân dân tổ chức hội thảo “Hoàn thiện chính sách tín dụng cho nông nghiệp số, nông nghiệp xanh”. 

Những năm qua, tín dụng ngân hàng đã được ưu tiên đáng kể cho khu vực nông nghiệp, nông thôn. Nhiều chương trình tín dụng ưu đãi được triển khai, hướng tới nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp sạch và các chuỗi liên kết sản xuất - chế biến - tiêu thụ. Tín dụng không chỉ là kênh cung ứng vốn, mà còn là công cụ quan trọng định hướng dòng vốn, góp phần dẫn dắt quá trình chuyển đổi mô hình sản xuất nông nghiệp theo hướng hiện đại, bền vững.

Đến đầu năm 2026, dư nợ tín dụng dành cho lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn đạt khoảng 4,2 triệu tỷ đồng, tăng hơn 14% so với năm trước, chiếm trên 22% tổng dư nợ của toàn nền kinh tế, trực tiếp hỗ trợ hơn 14,6 triệu khách hàng trên cả nước. Tín dụng xanh cũng ghi nhận đà tăng trưởng tích cực, đạt gần 780.000 tỷ đồng vào cuối năm 2025, chủ yếu tập trung vào các lĩnh vực như năng lượng tái tạo, năng lượng sạch và nông nghiệp xanh. 

Tuy nhiên, thực tiễn cũng cho thấy, chính sách tín dụng hiện nay vẫn còn những điểm chưa thực sự phù hợp với đặc thù của nông nghiệp số, nông nghiệp xanh..

Ông Tạ Đình Thi, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội cho rằng, tín dụng có tác động rất lớn trong quá trình chuyển đổi và phát triển nông nghiệp số, nông nghiệp xanh. Tuy nhiên, hiện vẫn còn có những nút thắt từ thể chế chính sách, thủ tục hành chính và sự sẵn sàng cung ứng, đảm bảo tín dụng của ngân hàng, trung gian bảo hiểm; cơ chế chia sẻ rủi ro giữa Nhà nước - nhà nông và ngân hàng và đảm bảo mọi khâu đều theo chuỗi giá trị xanh, sạch và bền vững, số hoá.

“Quá trình chuyển đổi nông nghiệp truyền thống sang nông nghiệp số, nông nghiệp xanh đòi hỏi chuyển dịch toàn diện từ nhận thức, tư duy đến hành động. Trong đó giải pháp phát triển nguồn vốn cho mọi khâu, chuỗi sản xuất nông nghiệp xanh, nông nghiệp số là then chốt cho quá trình chuyển đổi nhanh, đảm bảo hiệu quả”, ông Thi nêu.

Đại diện doanh nghiệp, ông Nguyễn Văn Long, Giám đốc Công ty Cổ phần Nhật Long - doanh nghiệp hơn 20 năm hoạt động trong lĩnh vực thủy sản tại Quảng Ninh – cho rằng sản xuất nhỏ lẻ, manh mún chính là "gót chân Achilles" của nông nghiệp Việt Nam. Để khắc phục điểm yếu này, tín dụng theo chuỗi giá trị  khoogn chỉ là công cụt ài chính mà còn là một cơ chế dẫn dắt toàn bộ quá trình tổ chức lại sản xuất, phân bổ nguồn lực và kiểm soát rủi ro trong nền nông nghiệp hiện đại. 

Xuất phát từ vướng mắc của doanh nghiệp hiện nay như: năng lực tổ chức sản xuất chuỗi còn hạn chế, tình trạng "bẻ kèo" diễn ra phổ biến, thị trường đầu ra không ổn định, chính sách cho nông nghiệp xanh và nông nghiệp số chưa đồng bộ... ông Long kiến nghị cơ quan quản lý cần đồng bộ chính sách về lĩnh vực này. 

Theo đó, Nhà nước cần có chính sách khuyến khích bảo hiểm nông nghiệp, xây dựng cơ sở dữ liệu sản xuất nông nghiệp, có cơ chế lãi suất ưu đãi với nông nghiệp xanh, nông nghiệp số...

Doanh nghiệp cũng mong muốn các ngân hàng cần chuyển từ tư duy "vay dựa trên tài sản thế chấp" sang "vay dựa trên dòng tiền và hiệu quả phương án sản xuất". Khi doanh nghiệp minh bạch được chuỗi liên kết từ đầu vào đến đầu ra, đó chính là "tài sản đảm bảo" bằng niềm tin cao nhất. Về phần mình, các doanh nghiệp cũng phải chủ động ứng dụng công nghệ số để truy xuất nguồn gốc, quản lý sản xuất minh bạch, giúp ngân hàng dễ dàng kiểm soát dòng tiền và giảm thiểu rủi ro. 

Ngân hàng không chỉ cung ứng vốn mà phải cung ứng giải pháp tài chính toàn diện

Ông Nguyễn Quang Ngọc - Phó Trưởng ban Chính sách tín dụng, Ngân hàng Agribank cho biết, với tư cách là Ngân hàng thương mại nhà nước giữ vai trò chủ lực trong lĩnh vực “Tam nông”, Agribank là đơn vị tiên phong dẫn dắt dòng vốn tín dụng và các giải pháp tài chính toàn diện khu vực nông thôn.

Ông Nguyễn Quang Ngọc - Phó Trưởng ban Chính sách tín dụng, Ngân hàng Agribank

Hiện dư nợ nông nghiệp, nông thôn của Agribank là 1,26 triệu tỷ đồng, đã tăng gấp 2,5 lần so với thời điểm năm 2015, chiếm khoảng 64% tổng dư nợ. Agribank đang phục vụ khoảng 2,7 triệu khách hàng vay vốn, trong đó trên 90% là khách hàng cá nhân thuộc khu vực nông thôn.

Mặc dù đang chiếm thị phần lớn nhất về tín dụng tam nông, song ông Ngọc cho rằng, giải quyết bài toán vốn cho khu vực nông thôn không chỉ bằng tín dụng ngân hàng mà còn phải cần để tổng thể các giải pháp thúc đẩy tài chính toàn diện.

"Tài chính toàn diện không phải là nhiệm vụ riêng của hệ thống ngân hàng. Nếu thiếu sự tham gia đồng bộ của chính quyền địa phương, doanh nghiệp, tổ chức xã hội và hệ sinh thái số, thì ngân hàng dù mở rộng tín dụng đến đâu cũng khó đạt được hiệu quả bền vững", ông Ngọc nói. 

Chỉ rõ những rào cản tài chính toàn diện ở khu vực nông thôn hiện nay như: rào cản về hạ tầng và khả năng tiếp cận công nghệ, chuyển đổi số; sự tồn tại của tín dụng đen; khoảng trống về dữ liệu khách hàng khiến nhà băng khó cho vay tín chấp…  đại diện Agribank cho rằng, cần có giải pháp thúc đẩy tài chính toàn diện khu vực nông thôn.

Riêng với Agribank, để đưa ngân hàng đến gần khách hàng hơn, ngân hàng đang hiện đại hạ tầng công nghệ và dữ liệu số; thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt và thúc đẩy tín dụng xanh.  

“Ở đâu còn người dân chưa tiếp cận được tài chính, ở đó còn trách nhiệm của Agribank và ở đâu có khát vọng phát triển nông thôn bền vững, ở đó sẽ có dòng vốn Agribank đồng hành kiến tạo tương lai", ông Ngọc khẳng định.  

Đứng ở góc độ trung gian, tham gia bảo hiểm cho lĩnh vực nông nghiệp xanh, nông nghiệp số, ông Lê Đình Huy, Phó Tổng giám đốc Công ty Bảo hiểm Agribank cho biết, một trong những rào cản lớn nhất với nông nghiệp số và nông nghiệp xanh là rủi ro. Nếu không có công cụ quản trị rủi ro hiệu quả, thì dòng vốn tín dụng sẽ khó có thể phát huy hết vai trò dẫn dắt chuyển đổi. Chính vì vậy, bảo vệ người nông dân trước rủi ro chính là nền tảng để chính sách tín dụng cho nông nghiệp số, nông nghiệp xanh đi vào thực tiễn và phát huy hiệu quả.

Theo ông Huy, quy định cấm gắn bán sản phẩm bảo hiểm không bắt buộc với dịch vụ ngân hàng trong Luật Các tổ chức tín dụng 2024 (Khoản 5, Điều 15) hiện nay nếu áp dụng cứng nhắc sẽ gây khó khăn cho việc hình thành liên kết Chuỗi giữa Tín dụng – Bảo hiểm – Hộ nông dân, làm các Hợp đồng liên kết – Hợp đồng bảo hiểm – Hợp đồng tín dụng không có sự liên kết chặt chẽ.

Ngoài ra, các quy định về hỗ trợ phí bảo hiểm, đối tượng được hỗ trợ, địa bàn triển khai... hiện nay còn nhiều bất cập, chưa thực sự hấp dẫn các doanh nghiệp bảo hiểm đầu tư dài hạn do rủi ro thiên tai, bệnh dịch trong nông nghiệp vượt ngưỡng chịu đựng. Chưa kể, dữ liệu tổng hợp về thời tiết, bệnh dịch, năng suất, lịch sử giá cả của hàng hóa nông sản, lịch sử tổn thất,…chưa có đầy đủ, thiếu đồng bộ, chưa được chia sẻ làm khó khăn trong việc nghiên cứu thiết kế định phí các sản phẩm Bảo hiểm nông nghiệp.  

Các chuyên gia cho rằng, phải khắc phục được những hạn chế trên, bảo hiểm nông nghiệp phát triển mạnh mẽ, người dân và doanh nghiệp mới yên tâm tham gia đầu tư nông nghiệp số, nông nghiệp xanh, ngân hàng cũng yên tâm giải ngân vốn.