TP. Hà Nội đang tổ chức lấy ý kiến đối với đồ án Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm. Một trong những điểm nhấn đáng chú ý của đồ án là đề xuất phát triển các trục cảnh quan quy mô lớn, đóng vai trò động lực phát triển và kết nối không gian đô thị.

Với trục đại lộ cảnh quan sông Hồng, khu vực ven sông sẽ được nghiên cứu hình thành chuỗi không gian sáng tạo, trung tâm công nghiệp văn hóa, các khu triển lãm nghệ thuật, quảng trường và công viên cây xanh. Đồng thời, khu vực này cũng gắn với việc bảo tồn và phát huy các giá trị di sản, làng nghề truyền thống dọc hai bên bờ sông.

Định hướng phát triển trục cảnh quan Hồ Tây - Cổ Loa.

Bên cạnh trục sông Hồng, Hà Nội đề xuất thêm ba trục cảnh quan lớn khác trong khung thiết kế đô thị tổng thể. Đầu tiên là trục cảnh quan Hồ Tây - Cổ Loa, công trình này sẽ gắn với Trung tâm Triển lãm Quốc gia; trung tâm du lịch, văn hoá, lịch sử gắn với di tích Cổ Loa; trung tâm y tế, MICE, chăm sóc sức khỏe gần với ga Yên Viên và trung tâm thương mại - dịch vụ hỗn hợp.

Trục cảnh quan phía Bắc sẽ gắn với nhiều công viên và trung tâm thương mại - dịch vụ lớn.

Tiếp đến là trục cảnh quan phía Bắc (Nhật Tân - Nội Bài), dự án sẽ lấy điểm nhấn là tháp tài chính 108 tầng; Thành phố thông minh; công viên Kim Quy, công viên Khoa học công nghệ, trung tâm thương mại - dịch vụ; trung tâm văn hoá - dịch vụ - du lịch quốc tế.

Phối cảnh trục cảnh quan phía Tây.

Với trục cảnh quan phía Tây (Hồ Tây - Ba Vì), trục này được định hướng bố trí các công trình văn hóa, nghệ thuật, giải trí, các trung tâm nghiên cứu và giao lưu văn hóa quốc gia và quốc tế. Trục này sẽ kết nối khu vực lõi lịch sử (Hồ Tây) với khu vực phát triển mới phía Tây, cụ thể là Hoài Đức (phân khu C2) và kéo dài đến vùng cảnh quan sinh thái Ba Vì, Sơn Tây.

Ngoài các trục cảnh quan lớn nói trên, thành phố cũng định hướng phát triển các hành lang cảnh quan dọc các dòng sông như sông Đáy, sông Tô Lịch, kết hợp xây dựng các trung tâm sáng tạo - điện ảnh. Những không gian này được kỳ vọng trở thành nơi hoạt động của các câu lạc bộ nghệ thuật, hỗ trợ nghệ sĩ trẻ giới thiệu tác phẩm đến công chúng, đồng thời tạo thêm điểm đến mới cho du khách.

Song song với các trục cảnh quan, quy hoạch cũng đề xuất hình thành 9 trung tâm đô thị lớn. Các khu vực này đều được “phân vai” với chức năng phát triển khác nhau nhằm tạo nên cấu trúc đô thị đa cực.

Trung tâm đô thị Nam sông Hồng tập trung về chính trị - hành chính quốc gia và thành phố. Được định vị là trung tâm kinh tế, văn hoá, y tế, giáo dục và đào tạo, khoa học và công nghệ và hội nhập quốc tế.

Vị trí 9 trung tâm đô thị của Hà Nội.

Trung tâm đô thị Bắc sông Hồng được định hướng trở thành khu vực phát triển kinh tế - dịch vụ và hội nhập quốc tế.

Trung tâm đô thị phía Đông tập trung các lĩnh vực thương mại dịch vụ; y tế; du lịch; logistics và giáo dục đào tạo.

Trung tâm đô thị Olympic sẽ gắn với các sự kiện thể thao quốc gia, quốc tế.

Trung tâm đô thị Phú Xuyên sẽ lấy trọng tâm là logistics; y tế; công nghiệp công nghệ cao; hội nhập quốc tế.

Trung tâm đô thị Vân Đình - Đại Nghĩa sẽ tập trung vào văn hóa tâm linh; du lịch dịch vụ, sinh thái; làng nghề.

Trung tâm đô thị Xuân Mai được định hướng phát triển giáo dục đào tạo; sinh thái cảnh quan; du lịch dịch vụ.

Trung tâm đô thị Hòa Lạc được định vị là trung tâm khoa học công nghệ đổi mới sáng tạo; giáo dục đào tạo; y tế.

Cuối cùng, trung tâm đô thị Sơn Tây sẽ tập trung vào hoạt động văn hóa; di sản; đào tạo; y tế; sinh thái cảnh quan.

Trong quy hoạch cũng nêu rõ, chiến lược phát triển “9 cực - 9 trung tâm” chỉ có thể thành công nếu mỗi đô thị được hình thành xung quanh các trục giao thông công cộng xương sống và các hạt nhân phát triển theo mô hình TOD (Phát triển đô thị lấy định hướng giao thông công cộng làm cơ sở).

Mô hình này cũng giúp giải quyết bài toán dân số của Thủ đô. Dự báo đến năm 2045, dân số Hà Nội có thể đạt 11 - 13 triệu người, tức tăng thêm khoảng 2 - 3 triệu người so với hiện nay. Nếu tiếp tục phát triển đô thị phụ thuộc vào xe cá nhân, khu vực nội đô sẽ khó tránh khỏi tình trạng quá tải.

Trong khi đó, các khu đô thị TOD dọc tuyến metro cho phép phát triển mật độ cao quanh các nhà ga, hấp thụ dân số mới trong môi trường đô thị chất lượng cao mà vẫn hạn chế áp lực giao thông.

Ngoài ra, mô hình TOD còn mang lại lợi ích tài chính đáng kể cho việc phát triển hạ tầng. Nghiên cứu tại nhiều thành phố châu Á cho thấy giá đất trong bán kính 500 m quanh ga metro có thể tăng 10 - 40% sau khi tuyến vận hành. Nếu được quản lý thông qua cơ chế thu hồi giá trị gia tăng từ đất đai, khoản này có thể đóng góp 20 - 30% chi phí đầu tư hệ thống metro.