Định vị mới của Thủ đô trong cấu trúc phát triển quốc gia

Ngày 6/5, Bộ Tài chính tổ chức Hội nghị trực tuyến công bố điều chỉnh Quy hoạch tổng thể quốc gia và các quy hoạch vùng thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050. Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc tham dự Hội nghị.

Tại sự kiện, Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Nguyễn Xuân Lưu đã trình bày tham luận với chủ đề “Tầm nhìn, định hướng phát triển Thủ đô Hà Nội nhằm phát huy vai trò cực tăng trưởng quốc gia và đầu tàu dẫn dắt liên kết vùng”, đặt ra một cách tiếp cận mang tính hệ thống, gắn kết giữa quy hoạch quốc gia và chiến lược phát triển Thủ đô.

Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Nguyễn Xuân Lưu trình bày tham luận tại Hội nghị.

Theo ông Nguyễn Xuân Lưu, vị trí và vai trò của Hà Nội đã được xác lập rõ tại Nghị quyết số 02-NQ/TW ngày 17/3/2026 của Bộ Chính trị và Luật Thủ đô số 02/2026/QH16 được Quốc hội thông qua ngày 24/3/2026. “Hà Nội là hạt nhân, đô thị trung tâm trong Vùng Thủ đô; là trung tâm, động lực thúc đẩy, liên kết phát triển, là cực tăng trưởng quốc gia, là động lực phát triển của Vùng Thủ đô, Vùng Đồng bằng sông Hồng, Vùng Trung du và miền núi phía Bắc”, ông nhấn mạnh.

Trong hệ thống quy hoạch quốc gia và vùng, TP. Hà Nội tiếp tục được định vị là cực tăng trưởng trung tâm, giữ vai trò dẫn dắt phát triển của vùng và cả nước. Đồng thời, Thủ đô được xác định là hạt nhân của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, khoa học công nghệ, giáo dục đào tạo và tài chính quốc gia.

Ở cấp độ Vùng Thủ đô, mô hình “chùm đô thị hướng tâm” được xác lập với Hà Nội là đô thị trung tâm, kết nối chặt chẽ với 6 địa phương gồm Phú Thọ, Thái Nguyên, Bắc Ninh, Hưng Yên, Ninh Bình và Hải Phòng. Các đô thị vệ tinh được phân vai rõ ràng theo chức năng, tạo nền tảng cho mạng lưới phát triển đồng bộ.

Phát biểu tại Hội nghị, Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương đánh giá cao định hướng phát triển của Hà Nội trong tổng thể quy hoạch quốc gia, nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm tính liên kết và hiệu quả trong tổ chức không gian phát triển.

Thực tiễn kinh tế những năm gần đây cho thấy vai trò dẫn dắt của Thủ đô ngày càng rõ nét. Các chỉ tiêu năm 2025 và quý I/2026 ghi nhận GRDP chiếm tỷ trọng lớn trong GDP quốc gia, thu ngân sách đứng đầu cả nước, tốc độ tăng trưởng duy trì ở mức cao và ổn định.

Để tương xứng với vị thế đã được xác lập, Hà Nội xây dựng trục phát triển dài hạn đến năm 2065 với mục tiêu GRDP đạt khoảng 1.920 tỷ USD, GRDP bình quân đầu người đạt 95 nghìn USD, hướng tới nhóm các thủ đô có chất lượng sống và hạnh phúc cao trên thế giới.

Thành phố đồng thời xác lập mô hình tăng trưởng mới theo cấu trúc “3 trụ cột - 5 động lực - 4 không gian phát triển”, gắn với ba chuyển dịch trọng tâm là chuyển từ tăng trưởng dựa vào vốn sang năng suất, từ đầu tư công trực tiếp sang đầu tư công dẫn dắt và từ các ngành truyền thống sang các ngành dựa trên tri thức.

Trong giai đoạn 2026-2030, Hà Nội đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP bình quân 11% mỗi năm, kinh tế số chiếm 40% GRDP, tổng vốn đầu tư xã hội đạt 5 triệu tỷ đồng, FDI đạt 16 tỷ USD, với năng suất các nhân tố tổng hợp đóng góp 57% vào tăng trưởng.

Bốn trục hành động hiện thực hóa vai trò đầu tàu liên kết vùng

Theo Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Nguyễn Xuân Lưu, việc khẳng định vai trò đầu tàu liên kết vùng được cụ thể hóa bằng bốn trục hành động mang tính nền tảng.

Trước hết là liên kết hạ tầng khung. TP. Hà Nội đang triển khai các tuyến vành đai chiến lược, phát triển mạng đường sắt vùng Thủ đô theo cấu trúc “2 vòng - 7 tuyến”, đồng thời hình thành hệ thống hàng không với cụm ba sân bay. Các công trình cầu vượt sông dự kiến hoàn thành trước năm 2027, tạo hành lang kinh tế kết nối trực tiếp Thủ đô ra biển.

Thứ hai là liên kết chuỗi giá trị và không gian sản xuất liên tỉnh. Hà Nội định hướng kết nối các cực phát triển với các cụm chức năng của các địa phương lân cận, hình thành chuỗi giá trị liên vùng trong các lĩnh vực như khoa học công nghệ, logistics, du lịch và nông nghiệp công nghệ cao.

Trục thứ ba tập trung vào liên kết hệ sinh thái khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, nguồn nhân lực và tài chính. Hà Nội giữ vai trò trung tâm cung cấp các yếu tố nền tảng cho toàn vùng, từ nghiên cứu phát triển đến đào tạo nhân lực chất lượng cao, tài chính và y tế chuyên sâu.

Trục thứ tư là liên kết quản trị môi trường và thiết chế điều phối vùng. Thành phố chủ động đảm nhận vai trò điều phối trong xử lý các vấn đề môi trường liên vùng, đồng thời đề xuất cơ chế điều phối và quỹ phát triển vùng Thủ đô nhằm nâng cao hiệu quả hợp tác.

“Việc phát triển Thủ đô không thể tách rời phát triển vùng, mà phải đặt trong tổng thể liên kết, chia sẻ và bổ trợ lẫn nhau”, ông Nguyễn Xuân Lưu nhấn mạnh, đồng thời khẳng định quyết tâm hiện thực hóa vai trò cực tăng trưởng quốc gia.

Sự đồng bộ giữa quy hoạch, cơ chế chính sách và tổ chức thực hiện đang mở ra một giai đoạn phát triển mới cho TP. Hà Nội, nơi vai trò đầu tàu không còn là định danh mang tính biểu tượng, mà dần trở thành năng lực dẫn dắt thực chất.

Từ nền tảng đó, Hà Nội đang từng bước định hình vị thế trung tâm kết nối, trung tâm đổi mới sáng tạo và trung tâm phát triển kinh tế của miền Bắc, góp phần tạo động lực lan tỏa cho cả nước trong dài hạn.