Xây dựng tầm nhìn dài hạn cho Thủ đô

Ngày 19/3, Sở Quy hoạch Kiến trúc Hà Nội tổ chức hội nghị lấy ý kiến đại diện UBND cấp phường, xã và cộng đồng dân cư đối với Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm, một đồ án được đánh giá có ý nghĩa chiến lược, định hình tương lai phát triển dài hạn của Hà Nội.

Quang cảnh hội nghị tại điểm cầu UBND TP. Hà Nội.

Phát biểu tại hội nghị, ông Nguyễn Trọng Kỳ Anh, Giám đốc Sở Quy hoạch Kiến trúc Hà Nội cho biết, đến nay nội dung nghiên cứu cơ bản đã được xác lập, đồng thời việc lấy ý kiến đã được triển khai tới 126 địa phương cùng các sở, ngành liên quan. Các địa phương được cung cấp tài liệu và phiếu lấy ý kiến điện tử, qua đó các đơn vị lập quy hoạch đã tiếp nhận hơn 2.000 phiếu đóng góp. Con số này phản ánh sự quan tâm sâu rộng của người dân đối với định hướng phát triển Thủ đô trong tương lai.

Đồ án quy hoạch được xây dựng trên cơ sở tích hợp hai quy hoạch đã được phê duyệt năm 2024, vốn thuộc hai hệ thống pháp luật và khung thời kỳ khác nhau. Việc lập quy hoạch mới nhằm đáp ứng bối cảnh phát triển mới với các định hướng lớn về khoa học công nghệ, hội nhập quốc tế, hoàn thiện thể chế và phát triển kinh tế tư nhân. Đồng thời, quy hoạch cũng phải thích ứng với những thay đổi trong chiến lược quốc gia, mô hình chính quyền đô thị hai cấp và yêu cầu tháo gỡ các điểm nghẽn đang đặt ra.

Theo định hướng, Hà Nội được xác lập tầm nhìn trở thành đô thị xanh, thông minh, hiện đại, là trung tâm đổi mới sáng tạo của khu vực, từng bước hướng tới nhóm các Thủ đô có chất lượng sống cao trên thế giới. Đây là mục tiêu mang tính dài hạn, đòi hỏi sự đồng bộ cả về tư duy phát triển lẫn hệ thống giải pháp.

Về cấu trúc không gian, quy hoạch chuyển từ mô hình đơn cực sang đa cực, đa trung tâm với 9 trung tâm, 9 trục phát triển và 9 cực tăng trưởng, được kết nối bằng hệ thống 8 vành đai. Định hướng phát triển dựa trên giao thông công cộng, nổi bật là mô hình TOD với 5 điểm cấp vùng, 23 điểm cấp đô thị và 134 điểm cấp khu vực. Không gian đô thị được tổ chức theo hướng đa tầng, bao gồm không gian ngầm, không gian tầm thấp và không gian tầm cao.

Giám đốc Sở Quy hoạch Kiến trúc Nguyễn Trọng Kỳ Anh cung cấp thông tin tại hội nghị.

Quy hoạch cũng đặt ra các yếu tố mới mang tính đột phá như khai thác không gian sông Hồng, phát triển sân bay thứ hai gắn với khu vực phía Nam, hình thành các vành đai sinh thái và quỹ đất dự phòng cho các nhiệm vụ chiến lược. Hệ thống hạ tầng được định hướng đồng bộ với 14 tuyến đường sắt đô thị, các tuyến đường sắt cao tốc, cùng hệ thống logistics và giao thông công cộng hiện đại.

Song hành với phát triển kinh tế, đồ án đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu bảo tồn di sản và phát huy giá trị văn hóa. Hà Nội hiện có gần 6.000 di tích, hơn 1.300 làng nghề và hàng nghìn lễ hội, vì vậy quy hoạch đề xuất các mô hình phát triển đặc trưng như “làng trong phố”, “phố trong làng”, “rừng trong thành phố”. Các giải pháp cũng tập trung xử lý các điểm nghẽn như ùn tắc giao thông, ngập úng, ô nhiễm môi trường, tái thiết đô thị và bảo đảm an toàn thực phẩm, hướng tới một Thủ đô phát triển bền vững và có sức cạnh tranh toàn cầu.

Làm rõ thông tin về di dời dân cư nội đô

Tại hội nghị, nhiều ý kiến từ cơ sở đã được nêu ra, tập trung vào các vấn đề thiết thực liên quan đến đời sống dân cư và tổ chức không gian đô thị.

Đại diện UBND phường Tây Hồ đề nghị cơ quan soạn thảo và đơn vị tư vấn cung cấp thêm thông tin về định hướng tái thiết đô thị, đặc biệt là việc thu hồi đất để xây dựng các không gian công cộng như quảng trường. Bên cạnh đó là các giải pháp bảo đảm sinh kế và hài hòa lợi ích của người dân. Vấn đề kiểm soát chiều cao công trình khu vực Hồ Tây và phụ cận, cũng như các giải pháp cải thiện môi trường, gìn giữ và phát huy giá trị Hồ Tây cũng được địa phương đặc biệt quan tâm.

Ở góc độ khác, đại diện xã Đông Anh kiến nghị phát triển trục sông Thiếp thành không gian cảnh quan, văn hóa, dịch vụ có tính động lực, gắn với các di tích như Cổ Loa và các giá trị truyền thống. Định hướng được đưa ra là phát triển các công trình quy mô thấp, kiến trúc hài hòa, ưu tiên du lịch sinh thái, văn hóa và lưu trú trải nghiệm. Đồng thời, địa phương cũng đề xuất khai thác không gian ven sông Đuống theo mô hình sinh thái dịch vụ, kết hợp cây xanh và thể thao chất lượng cao, hướng tới hình thành các tổ hợp dịch vụ, công viên chuyên đề, trung tâm thiên văn ngoài trời và các hoạt động trải nghiệm gắn với di sản.

Giải đáp các ý kiến này, ông Nguyễn Trọng Kỳ Anh cho biết khu vực Tây Hồ sẽ trở thành một trung tâm mới của Thủ đô, gắn với các giá trị di sản văn hóa tích lũy qua nhiều giai đoạn lịch sử, đồng thời đóng vai trò kết nối các trục phát triển quan trọng. Định hướng tại đây là tái thiết và tái cấu trúc đô thị trên cơ sở các đề án mà địa phương đã nghiên cứu.

“Trong thời gian tới sẽ điều chỉnh quy hoạch phân khu A6 và các khu vực liên quan, trong đó chú trọng giải quyết các vấn đề về tổ chức không gian giao thông, không gian cảnh quan và cấu trúc đô thị. Các phân khu chức năng, kiểm soát chiều cao công trình sẽ được nghiên cứu, rà soát kỹ lưỡng để bảo đảm hài hòa giữa phát triển và bảo tồn”, ông Nguyễn Trọng Kỳ Anh nhấn mạnh.

Đối với khu vực đô thị lịch sử, người đứng đầu Sở Quy hoạch Kiến trúc Hà Nội cho biết hướng tiếp cận là tái thiết và tái cấu trúc gắn với phát triển dịch vụ, thương mại và bảo tồn giá trị văn hóa. Một yêu cầu cấp thiết là bổ sung không gian công cộng, bãi đỗ xe và hạ tầng ngầm nhằm đáp ứng tiêu chí đô thị xanh, thông minh, đồng thời giảm áp lực dân cư hiện hữu.

Ông Nguyễn Trọng Kỳ Anh cũng khẳng định rõ: “Thành phố không có chủ trương di dời 860.000 người dân ra khỏi khu vực nội đô. Các thông tin về quy mô di dời lượng cư dân lớn mà một số cơ quan thông tin đại chúng đưa thời gian qua là không chính xác”. Theo ông, việc tái cấu trúc đô thị sẽ được thực hiện trên cơ sở kế thừa các quy hoạch hiện có, kết hợp cải tạo, chỉnh trang và từng bước tổ chức lại không gian, dân cư.

“Một số khu vực có thể thực hiện giải phóng, tái thiết có trọng điểm, nhưng mục tiêu xuyên suốt là nâng cao chất lượng sống, bảo tồn di sản và phát triển đô thị bền vững”, ông Nguyễn Trọng Kỳ Anh cho biết thêm.

Liên quan đến các kiến nghị của địa phương, ông cũng khẳng định cơ quan soạn thảo sẽ tiếp thu, nghiên cứu để hoàn thiện đồ án. Đồng thời, để phục vụ việc lấy ý kiến cộng đồng, hệ thống tài liệu và bản đồ sẽ được hoàn thiện theo hướng rõ ràng, dễ tiếp cận hơn.

Với 65 ý kiến và câu hỏi được trao đổi tại hội nghị, Giám đốc Sở Quy hoạch Kiến trúc Hà Nội nhận định, quy hoạch Thủ đô không phải câu chuyện riêng của Hà Nội mà còn mang ý nghĩa đối với cả nước. “Với tầm nhìn 100 năm, đây là một đồ án có tính chất dài hạn, phức tạp, vì vậy sự tham gia, đóng góp trí tuệ của cộng đồng, các nhà khoa học, chuyên gia là những dữ kiện quan trọng để hoàn thiện đồ án”, ông Nguyễn Trọng Kỳ Anh nhấn mạnh.

Từ một hội nghị lấy ý kiến, bức tranh quy hoạch Thủ đô đang dần hiện rõ với tham vọng lớn nhưng được đặt trên nền tảng thận trọng, cầu thị và minh bạch. Điều đó cho thấy Hà Nội đang tiếp cận quy hoạch không phải như một bản vẽ kỹ thuật đơn thuần, mà là một cam kết dài hạn về chất lượng sống, về bản sắc và về tương lai của một đô thị nghìn năm tuổi.