Bên cạnh sản phẩm và đào tạo nhà đầu tư, các vấn đề về hành lang pháp lý, hạ tầng và mạng lưới phân phối cũng được đặt ra tại phiên thảo luận “Ngành Quỹ trong kỷ nguyên mới: Khơi thông dòng vốn cho tăng trưởng cao và bền vững” trong khuôn khổ Giải thưởng Quỹ đầu tư chứng khoán Việt Nam 2026 (Vietnam Fund Awards - VFA 2026) diễn ra ngày 22/9.

Các diễn giả trong phiên thảo luận. Ảnh: Chí Cường

Phiên thảo luận diễn ra trong bối cảnh ngành quỹ đang đứng trước yêu cầu tăng nhanh cả về quy mô lẫn chiều sâu. Mục tiêu đến năm 2030 là đưa giá trị tài sản ròng (NAV) của các quỹ đầu tư chứng khoán lên tương đương 5% GDP. Khoảng cách lớn giữa quy mô hiện tại và mục tiêu này đặt ra yêu cầu không chỉ phát triển thêm sản phẩm, mà còn phải chuẩn bị hạ tầng, chính sách, mạng lưới phân phối và năng lực quản trị đủ sức hấp thụ lượng vốn lớn hơn.

Ba ưu tiên chính sách cho ngành quỹ 

Từ góc độ cơ quan quản lý, bà Nguyễn Thị Bích Ngà - Phó Trưởng ban, Ban Quản lý các công ty quản lý quỹ và Quỹ đầu tư chứng khoán, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) - đặt ngành quỹ trong vai trò cầu nối giữa nguồn tiền tiết kiệm của người dân và nhu cầu vốn đầu tư của nền kinh tế.

Bà Ngà cho biết, ngành quỹ có vai trò quan trọng trong việc kết nối nguồn tiền tiết kiệm của người dân với nhu cầu vốn mở rộng đầu tư của doanh nghiệp. Thông qua các định chế quản lý chuyên nghiệp, nguồn vốn cũng có thể được phân bổ hiệu quả hơn vào những lĩnh vực ưu tiên như hạ tầng hay đổi mới sáng tạo.

Bà Nguyễn Thị Bích Ngà - Phó Trưởng ban, Ban Quản lý các công ty quản lý quỹ và Quỹ đầu tư chứng khoán, UBCKNN. Ảnh: Đức Thanh

Đối với thị trường chứng khoán, sự phát triển của nhà đầu tư tổ chức chuyên nghiệp góp phần tăng chiều sâu thị trường, khả năng chống chịu trước biến động bên ngoài và tạo sự ổn định dài hạn. Với nhà đầu tư cá nhân, quỹ mở lại là kênh tích lũy phù hợp với những người không có nhiều thời gian hay kiến thức chuyên sâu để trực tiếp đầu tư.

Từ góc độ chính sách, bà Ngà xác định ba ưu tiên cho ngành quỹ. Thứ nhất là đa dạng hóa sản phẩm; thứ hai là tăng tính minh bạch nhằm củng cố niềm tin nhà đầu tư và thứ ba là xây dựng các chính sách khuyến khích, ưu đãi về thuế và mở rộng kênh phân phối sản phẩm quỹ.

Đối với việc thu hút dòng vốn nước ngoài vào chứng chỉ quỹ, đại diện UBCKNN cho biết pháp luật chứng khoán không hạn chế tỷ lệ sở hữu nước ngoài đối với chứng chỉ quỹ. Câu chuyện quan trọng hơn là làm sao để tạo ra được sản phẩm đủ sức hấp dẫn nhà đầu tư quốc tế tham gia. 

Theo bà Ngà, Bộ Tài chính và UBCKNN đã đề xuất các chính sách, trong đó có sửa đổi Thông tư 98/2020/TT-BTC để bổ sung những sản phẩm quỹ mới, chủ động, đáp ứng nhu cầu thị trường, đồng thời phối hợp với các Sở giao dịch để có thêm các bộ chỉ số làm tài sản tham chiếu và công cụ phòng ngừa rủi ro cho các công ty quản lý quỹ.

Đồng thời, cơ quan quản lý cũng đang thúc đẩy phát triển nghề tư vấn tài chính cá nhân, xây dựng chuẩn đào tạo và chứng chỉ chuyên môn, từ đó hình thành lực lượng tư vấn và phân phối sản phẩm chẩn mực, chuyên nghiệp hơn cho thị trường.

Hạ tầng ngành quỹ phải “đi trước một bước” 

Nếu chính sách tạo hành lang cho ngành quỹ phát triển, hạ tầng phải đủ sức đáp ứng quy mô thị trường ngày càng lớn. Chia sẻ tại phiên thảo luận, ông Dương Ngọc Tuấn – Phó Tổng Giám đốc, Tổng Công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam (VSDC) cho biết VSDC xác định dịch vụ quỹ không đơn thuần là một dịch vụ nghiệp vụ mà là một phần hạ tầng phục vụ sự phát triển của ngành quỹ.

Ông Dương Ngọc Tuấn - Phó Tổng Giám đốc, Tổng Công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam. Ảnh: Đức Thanh

VSDC tiếp cận dịch vụ quỹ trên hai quan điểm: không coi đây đơn thuần là dịch vụ thương mại mà là hạ tầng trung tâm của thị trường; đồng thời hạ tầng phải được chuẩn bị đi trước để đón nhu cầu tăng trưởng.

VSDC bắt đầu nghiên cứu và xây dựng hệ thống phục vụ quỹ mở từ giai đoạn 2012-2013; bổ sung hệ thống phục vụ cho các quỹ ETF từ năm 2014 và sau đó tiếp tục xây dựng hạ tầng cho quỹ hưu trí bổ sung tự nguyện.

Đến tháng 9/2026, VSDC cung cấp dịch vụ cho 81/85 quỹ mở (chiếm khoảng 95% thị phần), toàn bộ 21 quỹ ETF và 8 quỹ hưu trí bổ sung tự nguyện. Hệ thống của VSDC kết nối với 41 công ty quản lý quỹ, 21 đại lý phân phối và 6 ngân hàng giám sát.

Về số lượng tài khoản, hệ thống VSDC hiện quản lý khoảng 3,7 triệu tài khoản đăng ký đầu tư quỹ, trong đó trên 900.000 tài khoản có số dư sở hữu thực tế.

Theo ông Tuấn, quy mô tài khoản thực tế đang hoạt động cũng cho thấy khả năng xử lý của hạ tầng hiện nay đã sẵn sàng phục vụ thị trường ở quy mô lớn. Năng lực công nghệ hiện nay có thể đáp ứng mục tiêu 2,5 triệu nhà đầu tư quỹ vào năm 2030 mà không gặp bất kỳ nghẽn mạng hay rào cản kỹ thuật nào.

Tuy nhiên, hạ tầng không chỉ là câu chuyện về năng lực xử lý hệ thống. Trong giai đoạn tiếp theo, ông Tuấn đề xuất mở rộng kết nối giữa hệ thống ngân hàng thương mại và các nền tảng công nghệ số, từ đó tối ưu chi phí giao dịch và giúp nhà đầu tư cá nhân tiếp cận sản phẩm quỹ dễ dàng hơn.

Tăng năng lực cạnh tranh, mở rộng kênh phân phối

Một mắt xích khác của hệ sinh thái được đặt ra tại phiên thảo luận là làm thế nào đưa sản phẩm quỹ đến gần hơn với nhà đầu tư trong nước, đồng thời kết nối ngành quản lý quỹ Việt Nam với nguồn vốn quốc tế.

Nêu quan điểm tại phiên thảo luận, bà Nguyễn Thị Hải Bình - Giám đốc Quản lý khách hàng, Dịch vụ chứng khoán Ngân hàng TNHH MTV HSBC (Việt Nam) cho rằng các sản phẩm quỹ hiện có tại Việt Nam về cơ bản đã tương đối đầy đủ để đáp ứng nhu cầu của số đông nhà đầu tư.

Tuy nhiên, tại các thị trường phát triển, hệ sinh thái sản phẩm đa dạng hơn với các loại hình như quỹ hạ tầng hay quỹ đầu tư bất động sản (REIT).

Bà Nguyễn Thị Hải Bình - Giám đốc Quản lý khách hàng, Dịch vụ chứng khoán Ngân hàng TNHH MTV HSBC (Việt Nam). Ảnh: Đức Thanh

Đối với việc thu hút vốn quốc tế vào các quỹ trong nước, bà Bình đề cập đến mô hình Master-Feeder (Quỹ mẹ - quỹ con). Theo đó, một quỹ con có thể được thành lập tại nước ngoài để huy động vốn từ nhà đầu tư quốc tế, sau đó dòng tiền sẽ được đổ về quỹ mẹ do công ty quản lý quỹ trong nước quản lý tại Việt Nam. Mô hình này đã được một số công ty quản lý quỹ tại Việt Nam áp dụng thành công.

Việc thị trường chứng khoán Việt Nam được nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp mở thêm cơ hội thu hút dòng vốn lớn. Tuy nhiên, bà Bình cũng lưu ý, dòng vốn chủ động từ các quỹ toàn cầu hay quỹ chủ quyền có mức độ chọn lọc cao.

Do đó, để hấp thụ được nguồn vốn này, các công ty quản lý quỹ Việt Nam cần nâng cao năng lực trên hai phương diện. Một là khả năng huy động vốn và tạo hiệu quả đầu tư bền vững trong dài hạn. Hai là xây dựng nền tảng quản trị, vận hành theo chuẩn quốc tế, bao gồm quản trị rủi ro, định giá NAV, quản lý thanh khoản, lưu ký và kiểm toán độc lập.

Trong ngắn hạn, bà Bình đặc biệt nhấn mạnh bài toán phân phối. Theo đó, cần tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý để mở rộng kênh phân phối chứng chỉ quỹ, trong đó tạo điều kiện để các ngân hàng thương mại tham gia chủ động hơn vào phân phối quỹ mở tới lượng  lớn khách hàng cá nhân.

Nếu hạ tầng, phân phối và chuẩn quản trị cùng được nâng cấp, cơ hội của ngành quỹ trong giai đoạn mới sẽ không chỉ đến từ lượng tiền tiết kiệm lớn trong nước. Vị thế mới của thị trường chứng khoán cũng mở ra khả năng kết nối ngành quản lý tài sản Việt Nam sâu hơn với dòng vốn quốc tế, qua đó từng bước gia tăng vai trò của các nhà đầu tư tổ chức trên thị trường vốn.