Từ ngày 19 - 23/1/2026, hội thảo quốc gia về quản lý rủi ro và chống buôn bán trái phép động thực vật hoang dã diễn ra tại trụ sở Chi cục Hải quan Khu vực III. Sự kiện do Hải quan Việt Nam phối hợp với Tổ chức Hải quan thế giới (WCO) và Tổ chức Cảnh sát hình sự quốc tế (Interpol) tổ chức trong khuôn khổ chương trình hợp tác xây dựng năng lực của WCO.

Tham dự hội thảo có nhóm chuyên gia đến từ WCO và Interpol, cùng lực lượng công chức chuyên trách về quản lý rủi ro và kiểm soát hải quan của Hải quan Việt Nam và đại diện Bộ Công an.

Bà Trương Bình An, Phó Chi cục trưởng Chi cục Hải quan Khu vực III.

Bà Trương Bình An, Phó Chi cục trưởng Chi cục Hải quan Khu vực III và ông Igor Jakupic, Giám đốc Dự án ICCWC của WCO đều nhấn mạnh bối cảnh tội phạm buôn bán động thực vật hoang dã diễn biến phức tạp trên phạm vi toàn cầu, với phương thức thủ đoạn ngày càng tinh vi và có xu hướng mở rộng sang nhiều tuyến đường vận chuyển. Theo đại diện WCO, các hoạt động trao đổi thông tin, tình báo và phối hợp trong nước và quốc tế có ý nghĩa then chốt trong việc nâng cao hiệu quả kiểm soát.

Sự kiện lần này là một phần trong chuỗi chương trình hỗ trợ của WCO dành cho các thành viên nhằm thúc đẩy thực thi các chiến dịch kiểm soát thuộc Chương trình môi trường. Hải quan Việt Nam được WCO đánh giá cao về mức độ tham gia và đóng góp thực chất vào các hoạt động chống buôn bán trái phép hàng hóa liên quan đến môi trường.

Thời gian qua, Hải quan Việt Nam đồng chủ trì Chiến dịch Con rồng Mê Kông liên quan đến chống buôn bán ma túy và động thực vật hoang dã, đồng thời tham gia các chiến dịch toàn cầu do WCO điều phối như Chiến dịch Thunder về chống buôn bán động thực vật hoang dã, Chiến dịch Demeter về kiểm soát các chất nguy hại đến môi trường. Các chiến dịch được xem là cơ chế phối hợp đa phương giúp các nước chia sẻ dữ liệu, cảnh báo sớm, nhận diện rủi ro theo tuyến và tăng hiệu quả xử lý.

Theo đại diện WCO, quản lý rủi ro dựa trên thông tin tình báo đang được ứng dụng rộng rãi trong kiểm soát hải quan, đặc biệt đối với các nhóm hàng có nguy cơ cao. Việc áp dụng mô hình này giúp cơ quan chức năng không chỉ phát hiện vi phạm mà còn ngăn chặn, răn đe từ sớm.

Trong 5 ngày làm việc, các đại biểu trao đổi về nhiều nội dung trọng tâm như phương pháp quản lý rủi ro trong phòng chống buôn bán trái phép động thực vật hoang dã; nhận diện mối đe dọa mới trên các tuyến đường biển, hàng không và đường bộ; thu thập và phân tích dữ liệu từ hồ sơ thương mại, cơ sở dữ liệu hải quan, thông tin tình báo và nguồn mở; xây dựng bộ chỉ số rủi ro và hồ sơ rủi ro; xác định mặt hàng, tuyến đường và đối tượng trọng điểm.

Đáng chú ý, chuyên gia quốc tế dành thời gian hướng dẫn cách khai thác hệ thống CEN và CENcomm của WCO. Đây là hai công cụ quan trọng phục vụ thu thập thông tin về các vụ bắt giữ, giúp các nước thành viên nhận diện xu hướng vận chuyển, tuyến nóng và chiến thuật phạm tội. Theo chuyên gia, việc sử dụng dữ liệu quốc tế giúp cơ quan hải quan mở rộng góc nhìn, từ đó hỗ trợ cho điều tra và truy tố.

Hội thảo cũng bố trí các phiên thảo luận nhóm và bài tập tình huống nhằm tạo điều kiện cho đại biểu trao đổi kinh nghiệm thực tiễn, chia sẻ khó khăn trong triển khai nhiệm vụ và tìm kiếm giải pháp phối hợp hiệu quả giữa Hải quan, Công an và các lực lượng chức năng khác.

Nhóm chuyên gia đến từ Tổ chức Hải quan thế giới và Tổ chức Cảnh sát hình sự quốc tế cùng lực lượng công chức chuyên trách về quản lý rủi ro và kiểm soát hải quan của Hải quan Việt Nam và đại diện của Công an Việt Nam.

Chống buôn bán trái phép động thực vật hoang dã được coi là một trong những nhiệm vụ quan trọng của Hải quan Việt Nam trong thực thi Công ước CITES. Các đại biểu nhận định, việc tăng cường hợp tác với WCO và Interpol không chỉ giúp nâng cao năng lực kỹ thuật mà còn giúp Việt Nam thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ quốc tế về bảo vệ đa dạng sinh học.

Theo đại diện Hải quan Việt Nam, việc mở rộng hợp tác với các tổ chức quốc tế tạo điều kiện để lực lượng chuyên trách tiếp cận các công cụ quản lý rủi ro mới, công nghệ phân tích dữ liệu, đồng thời cải thiện khả năng chia sẻ thông tin giữa các cơ quan chức năng trong nước.

Việt Nam được đánh giá là điểm trung chuyển trong chuỗi vận chuyển động thực vật hoang dã tại khu vực. Việc cập nhật phương thức kiểm soát mới, kết nối cơ chế tình báo quốc tế và tổ chức phối hợp liên ngành giúp cơ quan chức năng chủ động hơn trong xử lý tội phạm xuyên biên giới.

Đại diện WCO và Interpol đánh giá cao nỗ lực của Hải quan Việt Nam trong tham gia các sáng kiến quốc tế và tổ chức các hoạt động nâng cao năng lực. Hai tổ chức kỳ vọng sự hợp tác sẽ tiếp tục được mở rộng trong tương lai, nhất là các hoạt động liên quan đến quản lý rủi ro, điều tra, phân tích dữ liệu và đào tạo lực lượng chuyên trách.