Kiểm soát khó do sản xuất nhỏ lẻ, lực lượng mỏng

Theo báo cáo của Ban Chỉ đạo 389 Bộ Nông nghiệp và Môi trường, các hành vi vi phạm trong lĩnh vực nông nghiệp diễn ra ở nhiều khâu, từ sản xuất, kinh doanh vật tư đầu vào đến khai thác, chế biến và lưu thông sản phẩm.

Trong lĩnh vực trồng trọt và bảo vệ thực vật, cơ quan chức năng đã phối hợp xử lý 14 vụ liên quan đến sản xuất, buôn bán phân bón, thuốc bảo vệ thực vật giả, thuộc danh mục cấm, nhập lậu hoặc chưa được phép lưu hành tại Việt Nam. Đồng thời, xử phạt 15 trường hợp nhập khẩu thuốc bảo vệ thực vật, phân bón và giống cây trồng không đạt yêu cầu chất lượng, với tổng số tiền phạt gần 700 triệu đồng.

Đồ hoạ: Đông Mai (có sự hỗ trợ của AI)

Nguy cơ vi phạm còn xuất hiện trong lĩnh vực lâm nghiệp và thủy sản. Các cơ quan chức năng tại 34 tỉnh, thành phố phát hiện 1.680 vụ vi phạm, gồm 913 vụ liên quan đến động vật hoang dã và 767 vụ vi phạm về bảo vệ nguồn lợi thủy sản.

Đối với lĩnh vực thủy sản, công tác kiểm tra tập trung vào hoạt động sản xuất, kinh doanh giống, thức ăn thủy sản, sản phẩm xử lý môi trường nuôi trồng; việc mua bán, sử dụng hóa chất, kháng sinh cấm và truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác. Cơ quan chức năng đã xử phạt 4 doanh nghiệp vi phạm về chất lượng sản phẩm, hàng hóa, với số tiền hơn 130 triệu đồng.

Đáng chú ý, tình trạng vận chuyển trái phép động vật, sản phẩm động vật qua biên giới tiếp tục tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn dịch bệnh và thực phẩm. Theo số liệu báo cáo đến ngày 20/10/2026, các lực lượng chuyên ngành chăn nuôi, thú y đã phối hợp xử lý 87 vụ vận chuyển trái phép; tiêu hủy 3.720 quả trứng gia cầm, 1.523 con động vật và 23.965 kg sản phẩm động vật nhập lậu.

Qua công tác kiểm tra, kiểm soát, Ban Chỉ đạo 389 Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhận diện nhiều nguy cơ vi phạm cần tập trung xử lý.

Trong lĩnh vực chăn nuôi, thú y, động vật và sản phẩm động vật nhập lậu có thể mang theo mầm bệnh, không bảo đảm điều kiện kiểm dịch và an toàn thực phẩm. Với lĩnh vực trồng trọt, nguy cơ nổi lên là giống cây trồng, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật giả, kém chất lượng, không rõ nguồn gốc; trong đó có cả hành vi xâm phạm quyền đối với giống cây trồng được bảo hộ.

Ở khâu chế biến và phát triển thị trường, các vi phạm chủ yếu liên quan đến ghi nhãn hàng hóa, chất lượng sản phẩm, hàng nhập khẩu không phù hợp quy chuẩn kỹ thuật, hồ sơ quản lý an toàn thực phẩm thiếu độ tin cậy và truy xuất nguồn gốc.

Tuy nhiên, công tác kiểm soát đang gặp không ít khó khăn. Hoạt động sản xuất nông nghiệp còn manh mún, nhỏ lẻ, phân tán, gây trở ngại cho việc kiểm tra, giám sát và truy xuất nguồn gốc. Tình trạng lạm dụng hóa chất, kháng sinh, chất cấm trong trồng trọt, chăn nuôi và sản xuất, kinh doanh nông sản chưa được kiểm soát toàn diện.

Trong khi đó, lực lượng thực thi tại cơ sở còn mỏng, năng lực và kinh nghiệm chưa đáp ứng đầy đủ khối lượng, tính chất công việc. Việc phối hợp, chia sẻ thông tin giữa các cơ quan, lực lượng chức năng có thời điểm chưa kịp thời; nguồn tin báo, tố giác vi phạm từ người dân và doanh nghiệp cũng chưa phát huy hiệu quả.

Tăng kiểm tra hàng hóa có nguy cơ cao, đẩy mạnh truy xuất nguồn gốc

Tại buổi làm việc với Ban Chỉ đạo 389 Bộ Nông nghiệp và Môi trường, ông Trần Đức Đông, Chánh Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo 389 quốc gia, đề nghị Bộ tiếp tục rà soát, hoàn thiện thể chế, tổ chức bộ máy và đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong quản lý chuyên ngành; đồng thời nâng cao trách nhiệm, đạo đức nghề nghiệp của đội ngũ cán bộ thực thi công vụ.

Ông Trần Đức Đông, Chánh Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo 389 quốc gia phát biểu tại buổi làm việc với Ban Chỉ đạo 389 Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Ảnh: Thu Hằng.

Các cơ quan chuyên môn cần phối hợp chặt chẽ với lực lượng chức năng để nhận diện địa bàn, lĩnh vực và mặt hàng có nguy cơ vi phạm cao. Trọng tâm kiểm tra là giống cây trồng, giống vật nuôi, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, thuốc thú y, thức ăn chăn nuôi, thức ăn thủy sản, hóa chất, kháng sinh và các sản phẩm nông, lâm, thủy sản.

Công tác kiểm tra cũng cần tập trung vào khu vực biên giới, cửa khẩu, tuyến vận chuyển trọng điểm và các cơ sở thu gom, chế biến, kinh doanh hàng hóa. Cùng với đó, cần xây dựng cơ sở dữ liệu về hàng hóa và xử lý vi phạm hành chính, tăng cường kết nối, liên thông dữ liệu phục vụ truy xuất nguồn gốc.

Tiếp thu ý kiến của đoàn công tác, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng, Trưởng Ban Chỉ đạo 389 của Bộ, khẳng định công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả là nhiệm vụ chính trị quan trọng, phải được triển khai thường xuyên, đồng bộ và gắn với trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị, người đứng đầu.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ tập trung kiểm soát các lĩnh vực, mặt hàng có nguy cơ cao; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số và chia sẻ dữ liệu phục vụ quản lý, kiểm tra, truy xuất nguồn gốc, cảnh báo sớm vi phạm. Đồng thời, rà soát các quy định pháp luật thuộc phạm vi quản lý để kịp thời đề xuất sửa đổi, bổ sung, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước.

Bộ cũng dự kiến triển khai đợt kiểm tra cao điểm trong tháng 12/2026, hướng tới dịp Tết Dương lịch và Tết Nguyên đán 2027, ưu tiên các địa bàn, cơ sở sản xuất, kinh doanh và mặt hàng tiềm ẩn nguy cơ vi phạm cao.