Con số này không chỉ vượt xa mức kỷ lục của năm 2026 mà còn đặt hệ thống giáo dục Thủ đô trước bài toán cung cầu ngày càng gay gắt.

Theo kế hoạch tuyển sinh đầu cấp của Hà Nội, giai đoạn 2016 đến 2018, mỗi năm Thành phố có hơn 80.000 học sinh hoàn thành chương trình THCS.

Sự gia tăng nhanh của số học sinh tạo ra áp lực rất lớn lên hệ thống trường THPT công lập.

Từ năm 2019 đến nay, số lượng này không năm nào dưới 100.000. Năm 2026 được xem là kỷ lục với 147.000 học sinh tốt nghiệp THCS, trong đó khoảng 130.000 thí sinh đăng ký thi vào lớp 10.

Tuy nhiên, kỷ lục này sẽ nhanh chóng bị vượt qua vào năm 2027, khi dự kiến có gần 190.000 học sinh tốt nghiệp THCS, tính theo số học sinh vào lớp 6 năm 2023.

Không chỉ tăng đột biến trong một năm, quy mô học sinh lớp 9 của Hà Nội còn duy trì ở mức cao trong nhiều năm tiếp theo. Giai đoạn 2028 đến 2030, số học sinh lớp 9 được dự báo quanh mức 160.000 thí sinh mỗi năm, cao hơn khoảng 20.000 thí sinh so với năm 2026.

Nếu so với một thập kỷ trước, số học sinh lớp 9 của Hà Nội đã tăng thêm từ 80.000 đến 110.000 thí sinh. Riêng giai đoạn 2021 đến 2026, mức tăng đã là 37.000 thí sinh.

Sự gia tăng nhanh của số học sinh tạo ra áp lực rất lớn lên hệ thống trường THPT công lập. Từ năm 2021 đến nay, Hà Nội chỉ có thêm khoảng 11 đến 13 trường THPT công lập, bao gồm cả các trường mới như Việt Hùng, Minh Châu chưa được giao chỉ tiêu.

Nếu mỗi trường tuyển 15 lớp 10 với sĩ số 45 học sinh một lớp, số chỗ học tăng thêm cũng chỉ khoảng 7.400 đến 8.700, tương đương 20 đến 23% so với số học sinh tăng thêm. Thực tế, không phải trường nào cũng có thể tuyển đủ quy mô này.

Chính khoảng cách giữa tốc độ tăng học sinh và tốc độ mở rộng trường lớp khiến kỳ thi lớp 10 tại Hà Nội luôn được thí sinh là một trong những kỳ thi căng thẳng nhất cả nước.

Năm 2026, tỷ lệ học sinh vào lớp 10 công lập chỉ khoảng 55 đến 57%, thấp nhất trong 10 năm. Với quy mô gần 190.000 học sinh vào năm 2027, nhiều nhà giáo dự đoán tỷ lệ này có thể tiếp tục giảm, đồng nghĩa áp lực lên học sinh và phụ huynh sẽ còn nặng nề hơn.

Vấn đề không chỉ nằm ở một kỳ thi, mà phản ánh sự mất cân đối kéo dài giữa tăng dân số học đường và năng lực đáp ứng của hạ tầng giáo dục. Theo nhận định của nhiều chuyên gia, học sinh tăng nhanh nhưng tốc độ xây trường còn chậm.

Một trong những nguyên nhân là công tác dự báo chưa theo kịp tốc độ tăng dân số thực tế. Trước đây, Hà Nội dự kiến đạt khoảng 9 triệu dân vào năm 2030, nhưng hiện thành phố đã gần chạm ngưỡng này. Trong khi đó, quỹ đất dành cho trường học còn hạn chế, đặc biệt tại các khu vực đông dân cư.

Để giải quyết tình trạng thiếu trường, Hà Nội đang triển khai nhiều kế hoạch dài hạn. Đồ án Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm xác định sẽ ưu tiên dành 5% quỹ đất phục vụ công cộng của các phường và đất chưa khai thác để xây trường học, đồng thời tận dụng quỹ đất từ cải tạo chung cư cũ hoặc sau di dời trụ sở các cơ quan. Đây là hướng đi cần thiết, nhưng hiệu quả sẽ phụ thuộc vào tốc độ triển khai và khả năng biến quy hoạch thành trường lớp thực tế.

Bên cạnh xây mới, Thành phố cũng bắt đầu thử nghiệm các cơ chế đặc thù trong xây dựng trường học. Trước đây, trường học không được xây quá 4 tầng, nhưng tại các khu vực đông dân, một số công trình đã được xây cao hơn để tăng công suất sử dụng đất, như THCS Vân Hồ, THCS Lê Ngọc Hân. Gần đây, THPT Đỗ Mười được xây mới với 5 tầng nổi và sử dụng thang máy. Đây là tín hiệu cho thấy Hà Nội đang tìm cách thích ứng với áp lực dân số trong bối cảnh quỹ đất ngày càng khan hiếm.

Năm 2027 thành phố dự kiến có thêm 4 trường THPT công lập tại Đông Anh, Phú Diễn, Vĩnh Hưng và Tây Mỗ. Trong 5 năm tới, số trường dự kiến tăng ít nhất 8 đến 10 trường, bao gồm 6 trường liên cấp tiên tiến hoạt động từ năm 2029. Tuy nhiên, so với mức tăng học sinh, số trường mới này vẫn khó tạo ra sự thay đổi lớn ngay lập tức.

Áp lực thi lớp 10 tại Hà Nội không chỉ là bài toán trường lớp mà còn là câu chuyện phân luồng. Khi tỷ lệ vào công lập giảm, phụ huynh buộc phải tính toán sớm hơn các lựa chọn học tập cho con, thay vì chỉ đặt toàn bộ kỳ vọng vào trường công.

Các chuyên gia khuyến nghị gia đình không nên đợi đến lớp 9 mới chuẩn bị, mà cần theo dõi năng lực, sở trường và tâm lý học sinh từ sớm để chọn lộ trình phù hợp.

Trường tư thục, giáo dục nghề nghiệp hoặc các mô hình đào tạo khác cần được nhìn nhận cởi mở hơn, miễn phù hợp với năng lực của học sinh và điều kiện tài chính của gia đình. Nếu chỉ coi trường công là con đường duy nhất, áp lực thi cử sẽ ngày càng dồn nặng lên học sinh, trong khi mục tiêu cuối cùng của giáo dục phải là giúp mỗi thí sinh có một hướng đi phù hợp để phát triển.

Năm 2027 vì vậy không chỉ là một mốc tăng đột biến về số thí sinh thi lớp 10, mà còn là phép thử lớn đối với năng lực quy hoạch, đầu tư và tổ chức giáo dục của Hà Nội. Nếu không có những giải pháp đủ nhanh và đủ mạnh, cuộc đua vào lớp 10 công lập sẽ tiếp tục trở thành nỗi lo thường niên của hàng trăm nghìn gia đình Thủ đô.

Được biết, năm 2026 cũng đánh dấu bước thay đổi quan trọng trong chính sách tuyển sinh khi Hà Nội xóa bỏ quy định về tuyến tuyển sinh và khu vực tuyển sinh trong tuyển sinh đầu cấp. Điều này mở rộng cơ hội lựa chọn trường cho học sinh, nhưng đồng thời cũng làm gia tăng mức độ cạnh tranh giữa các trường, đặc biệt là những trường có chất lượng cao.

Trường THPT Yên Hòa đứng đầu toàn Thành phố với tỷ lệ chọi lên tới 1/3,36; tương đương gần 2.570 nguyện vọng 1 cho 765 chỉ tiêu. Ngay phía sau là THPT Lê Quý Đôn, Hà Đông với tỷ lệ 1/3.

So với những năm trước, khi các trường tốp đầu thường chỉ dao động quanh mức trên 1/2, mức chọi năm nay cho thấy áp lực đã leo thang rõ rệt, không còn dừng ở mức “căng” mà đã bước sang ngưỡng cạnh tranh khốc liệt.

Không chỉ hai trường dẫn đầu, toàn Thành phố có thêm 9 trường ghi nhận tỷ lệ chọi trên 2, gồm: Nguyễn Thị Minh Khai, Nhân Chính, Kim Liên, Phan Đình Phùng, Trần Phú, Thăng Long, Cầu Giấy, Lê Quý Đôn - Đống Đa và Việt Đức.

Đây đều là những trường có sức hút ổn định qua nhiều năm, nhưng việc đồng loạt vượt mốc 2 cho thấy xu hướng cạnh tranh đã mở rộng, không còn tập trung cục bộ mà trải đều trên nhiều khu vực.

Ở chiều ngược lại, nhóm trường có tỷ lệ chọi dưới 1, tức số nguyện vọng 1 thấp hơn chỉ tiêu gần như hiếm. Năm nay chỉ còn ba trường là: Minh Quang, Đại Cường và Lưu Hoàng, với tỷ lệ dao động quanh 0,9.

Qua theo dõi điểm chuẩn các năm trước từ 2023 đến 2025 của kỳ thi này cho thấy, các trường top đầu giữ vững vị thế, với điểm chuẩn không dưới 8 mỗi môn, như: Phan Đình Phùng, Việt Đức, Thăng Long, Kim Liên, Yên Hòa, Nguyễn Gia Thiều, Nguyễn Thị Minh Khai...

Nhóm lấy điểm chuẩn 3-4 mỗi môn cũng không có nhiều xáo trộn, hầu hết là trường ở ngoại thành, như: Đại Cường, Lưu Hoàng, Ứng Hòa A, Ứng Hòa B...

Trong khi đó, nhóm trường top giữa có nhiều biến động qua các năm. Chẳng hạn, trường THPT Đoàn Kết - Hai Bà Trưng lấy tới 8 điểm mỗi môn vào năm 2023, nhưng giảm gần một nửa, còn 4,75 trong năm 2024, sau đó tăng lên gần 7 điểm vào năm 2025.