Lương tối thiểu lại tiếp tục được đem ra bàn thảo theo kiểu “biết rồi khổ lắm nói mãi”

(baodautu.vn) Tại cuộc hội thảo bàn về vấn đề mức lương tối thiểu và mức lương đủ sống được Uỷ ban về Các vấn đề xã hội của Quốc hội vừa tổ chức, Viện Công nhân – công đoàn, thuộc Tổng Liên đoàn lao động Việt Nam tiếp tục đưa ra những con số khẳng định mức lương tối thiểu hiện nay chỉ đáp ứng được hơn 50% mức sống tối thiểu.

Cơ quan này vừa kết thúc một cuộc khảo sát tại các loại hình doanh nghiệp ở 10 tỉnh, thành phố trên cả nước về tiền lương. Theo đó, mức sống tối thiểu của một lao động thuộc vùng I khoảng 3,7 triệu đồng/tháng (bao gồm nhu cầu lương thực, thực phẩm là 888.000 đồng/tháng; nhu cầu phi lương thực, thực phẩm như chỗ ở, đi lại, hưởng thụ văn hoá… khoảng 1,3 triệu đồng/tháng; nhu cầu nuôi 1 con là 1,55 triệu đồng/ tháng.

Trong khi đó, mức lương tối thiểu tại vùng này hiện là 2 triệu đồng/tháng. Như vậy, mức lương tối thiểu hiện chỉ đáp ứng được 53,2% mức sống tối thiểu. Viện Công nhân và Công đoàn cũng cho biết, nếu đem cách tính toán trên áp vào tiền lương tối thiểu chung (1.050.000 đồng/tháng), thì chỉ đáp ứng được 28% nhu cầu sống tối thiểu cho lao động vùng I.

Thực tế, những kết quả tương tự như thế này đã được công bố trong rất nhiều nghiên cứu, khảo sát của các cơ quan khác nhau từ vài năm nay. Điều đó cho thấy, nó gần như là một điệp khúc, được lặp đi lặp lại từ năm này qua năm khác, phản ánh thực tế là mức lương tối thiểu hiện nay còn thấp, không đủ cho người lao động có thể trang trải một mức sống tối thiểu, chưa đảm bảo được mục tiêu tái sản xuất sức lao động, chưa nói đến việc tích luỹ.

Về vấn đề này, Tổ chức Oxfam Việt Nam nhận định, khi mức lương không đủ sống, người lao động bắt buộc phải làm thêm giờ để có thể nuôi sống được gia đình, phải cắt giảm những chi tiêu đã được xem là tối thiểu nhất; và thậm chí không tiết kiệm nổi cho các chi tiêu đột xuất như ốm đau, hiếu, hỷ…

Cũng theo cơ quan này, lương tối thiểu thấp sẽ tác động đến không chỉ cuộc sống hiện tại, mà cả cuộc sống trong tương lai của người lao động. Đó là việc, nhiều người đang hưởng lương hưu phải sống một cuộc sống nghèo khổ. Và sẽ có ít nhất 9,4 triệu lao động đang đóng bảo hiểm xã hội sẽ tham gia vào một lớp người nghèo mới khi họ nghỉ hưu.

Vậy, câu hỏi đặt ra lâu nay là phải điều chỉnh mức lương tối thiểu như thế nào, lấy gì để điều chỉnh lại là bài toán mà vài chục cuộc họp bàn trước đây, và đến tận cuộc họp lần này, vẫn chưa tìm ra đáp án. “Làm thế nào để lương tối thiểu đáp ứng được mức sống tối thiểu đã được tranh cãi hơn 20 năm nay rồi mà vẫn không có lời giải”.

Con số thống kê cụ thể hơn mà ông Lê Xuân Thành, Phó Vụ trưởng Vụ Tiền lương, Bộ Lao động Thương binh và Xã hội đưa ra càng cho thấy một “tiền đồ” mịt mù về lương tối thiểu.

Theo ông Thành, vấn đề cải cách tiền lương hay điều chỉnh tiền lương tối thiểu không chỉ phụ thuộc vào mức sống của người lao động. “Nếu là lương khu vực nhà nước còn phụ thuộc vào ngân sách, còn khu vực doanh nghiệp ngoài nhà nước thì phụ thuộc vào kết quả sản xuất kinh doanh, năng suất lao động, khả năng chi trả của doanh nghiệp…

Khi trình độ tay nghề kém, năng suất lao động thấp, tình hình sản xuất kinh doanh cua doanh nghiệp gặp khó khăn…người lao động cũng không thể “đòi hỏi” doanh nghiệp phải chi trả một mức lương cao được”, ông Thành nhấn mạnh.

Ông Thành lấy ví dụ cụ thể, dự báo của năm 2013, tình hình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp vẫn tiếp tục gặp nhiều khó khăn, vì thế, Chính phủ đã phải quyết định điều chỉnh mức lương tối thiểu vùng từ ngày 1/1/2013 tăng ở mức 16 đến 18% (trong khi mức dự kiến ban đầu là 35 đến 37%).

Đối với khu vực hưởng lương ngân sách, mức điều chỉnh sẽ là 1,15 triệu đồng/tháng từ 1/7/2013 thay vì điều chỉnh lên 1,3 triệu đồng từ 1/5/2013 như đã trình.

Như vậy, nếu điều chỉnh mức lương tối thiểu theo đúng lộ trình thì mức tăng sẽ rất lớn và doanh nghiệp không chịu được. Còn nếu điều chỉnh để đảm bảo ngay nhu cầu sống tối thiểu của người lao động thì rất nhiều doanh nghiệp phá sản và tất yếu tình trạng thất nghiệp sẽ tăng cao.

Đồng quan điểm trên, ông Bùi Sĩ Lợi, Phó Chủ nhiệm Uỷ ban về Các vấn đề xã hội của Quốc hội cũng cho rằng, khó có thể cải cách tiền lương khi ngân sách có hạn, mà số lao động biên chế lại tăng cao hằng năm. M

uốn tăng lương, chắc chắn phải rà soát, thanh lọc lại và cắt giảm biên chế một số vị trí, thành phần. “Những giải pháp này sẽ được đưa ra bàn bạc và thảo luận vào cuối tháng Tư này”, ông Lợi cho biết.

Phan Long