Bức tranh tích cực về lợi nhuận nhóm doanh nghiệp bán lẻ

Sau giai đoạn trầm lắng của tiêu dùng nội địa, nhóm doanh nghiệp bán lẻ đang quay trở lại mạnh mẽ với kết quả kinh doanh vượt kỳ vọng trong quý I/2026. Hàng loạt doanh nghiệp đầu ngành ghi nhận tăng trưởng doanh thu 30-50%, lợi nhuận tăng trên 70%, trở thành một trong những nhóm cổ phiếu nổi bật nhất thị trường chứng khoán từ đầu năm đến nay.

Tuy nhiên, phía sau bức tranh tăng trưởng tích cực ấy, ngành bán lẻ đang bắt đầu đối diện một “cơn gió ngược” mới đến từ áp lực lạm phát và mặt bằng lãi suất. Khi chi phí sinh hoạt gia tăng, sức mua của người tiêu dùng có nguy cơ bị ảnh hưởng, kéo theo những thách thức đối với triển vọng tăng trưởng của ngành trong các quý tới.

Theo ông Đào Minh Châu, Phó Giám đốc Trung tâm Phân tích và Tư vấn Đầu tư CTCP Chứng khoán SSI (SSI Research), bán lẻ đang trở thành nhóm ngành được giới đầu tư quan tâm mạnh trong năm nay nhờ hưởng lợi từ nhiều yếu tố vĩ mô tích cực.

Trong dài hạn, tiêu dùng vẫn là một trong những trụ cột quan trọng nhất của nền kinh tế khi chiếm khoảng 60% GDP. Với mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai chữ số trong các năm tới và định hướng nâng GDP bình quân đầu người lên khoảng 8.500 USD vào năm 2030, dư địa tăng trưởng của ngành bán lẻ được đánh giá còn rất lớn.

Bên cạnh đó, nhiều chính sách hỗ trợ tiêu dùng cũng đang phát huy tác động tích cực như giảm thuế VAT, điều chỉnh biểu thuế thu nhập cá nhân hay thúc đẩy đầu tư công. Sự phục hồi của thị trường bất động sản tại Hà Nội và TP.HCM trong hai năm qua cũng góp phần cải thiện hiệu ứng tài sản, đặc biệt tại khu vực đô thị, từ đó hỗ trợ nhu cầu mua sắm.

Một yếu tố quan trọng khác là xu hướng dịch chuyển thị phần từ kênh bán lẻ truyền thống sang kênh hiện đại ngày càng rõ nét. Được biết, thị phần của hệ thống siêu thị và chuỗi bán lẻ hiện đại đã tăng thêm khoảng 2-3% trong hai năm qua.

Xu hướng này được thúc đẩy bởi việc cơ quan quản lý siết chặt hơn hoạt động hóa đơn đầu vào, quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể, đồng thời tăng cường kiểm soát hàng giả, hàng nhái. Điều đó giúp các doanh nghiệp niêm yết – vốn sở hữu hệ thống quản trị bài bản và chuỗi bán lẻ quy mô lớn – có thêm lợi thế cạnh tranh để mở rộng thị phần.

“Ở nhiều ngành hàng hiện nay đều xuất hiện xu hướng doanh nghiệp dẫn đầu tiếp tục giành thêm thị phần”, ông Châu nhận định.

Bức tranh lợi nhuận quý I/2026 của nhóm bán lẻ cho thấy sự phục hồi mạnh hơn đáng kể so với kỳ vọng thị trường. Các doanh nghiệp như CTCP Đầu tư Thế Giới Di Động (MWG), CTCP Bán lẻ Kỹ thuật số FPT(FRT), CTCP Thế Giới Số (DGW) hay CTCP Vàng bạc Đá quý Phú Nhuận (PNJ) đều ghi nhận mức tăng trưởng doanh thu từ 30-50%, lợi nhuận tăng trên 70%.

Điều đáng chú ý là tốc độ tăng trưởng này cao hơn đáng kể so với mức tăng của tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng. Theo số liệu thị trường, tiêu dùng quý I tăng khoảng 10,9% so với cùng kỳ, nếu loại trừ yếu tố giá thì mức tăng thực khoảng hơn 7%. Điều đó cho thấy tăng trưởng của các doanh nghiệp niêm yết không chỉ đến từ sự hồi phục chung của thị trường, mà còn đến từ khả năng mở rộng thị phần và cải thiện hiệu quả vận hành.

Cơ hội từ IPO

Dù triển vọng tăng trưởng của ngành bán lẻ vẫn được đánh giá tích cực trong trung và dài hạn, áp lực lạm phát đang trở thành yếu tố khiến giới đầu tư thận trọng hơn. Trong trường hợp mặt bằng lạm phát duy trì cao trong thời gian dài, lãi suất có thể neo ở mức cao hơn kỳ vọng, ảnh hưởng trực tiếp đến sức cầu tiêu dùng.

“Người tiêu dùng có xu hướng tiết kiệm hơn khi lãi suất cao, đặc biệt với nhóm đang có các khoản vay tài chính. Chi phí trả nợ tăng lên sẽ làm giảm phần ngân sách dành cho mua sắm”, ông Châu phân tích.

Dù vậy, chuyên gia SSI vẫn cho rằng, bán lẻ vẫn là một trong những ngành có khả năng chống chịu tương đối tốt trước lạm phát so với nhiều lĩnh vực khác.

Nguyên nhân nằm ở đặc thù B2C, khi doanh nghiệp có khả năng chuyển một phần chi phí đầu vào sang giá bán đầu ra. Đây được xem là lợi thế quan trọng giúp doanh nghiệp bán lẻ bảo vệ biên lợi nhuận trong môi trường giá cả tăng cao. Ngoài ra, việc căng thẳng địa chính trị toàn cầu gần đây có dấu hiệu hạ nhiệt cũng giúp áp lực lạm phát phần nào giảm bớt so với giai đoạn đầu năm.

Một trong những câu chuyện đang tạo sự chú ý lớn đối với nhóm bán lẻ là kỳ vọng IPO các công ty thành viên trong giai đoạn 2026-2027. Đây có thể trở thành chất xúc tác quan trọng giúp nhóm cổ phiếu bán lẻ được tái định giá mạnh hơn trong thời gian tới.

Với MWG, thị trường đang kỳ vọng kế hoạch IPO chuỗi Điện Máy Xanh và xa hơn là Bách Hóa Xanh sau khi hai mảng này cải thiện hiệu quả hoạt động đáng kể. Trong khi đó, Masan cũng được kỳ vọng sẽ thúc đẩy kế hoạch IPO WinCommerce trong các năm tới.

Trong lịch sử, thị trường chứng khoán Việt Nam từng ghi nhận nhiều trường hợp doanh nghiệp được tái định giá mạnh nhờ IPO công ty con, tương tự những gì từng diễn ra ở nhóm bất động sản hay chứng khoán.

Không chỉ dừng ở câu chuyện vốn hóa, IPO còn giúp doanh nghiệp có thêm nguồn lực tài chính để mở rộng hệ thống, tối ưu cấu trúc vốn và nâng cao tính minh bạch trong hoạt động.

“Ngành bán lẻ thường bước vào giai đoạn tăng trưởng mạnh nhất khi doanh nghiệp vừa cải thiện được biên lợi nhuận, vừa mở rộng quy mô hệ thống”, ông Châu đánh giá.

Định giá của nhiều cổ phiếu bán lẻ hiện vẫn thấp hơn mức trung bình 5 năm nếu xét theo P/E forward, trong khi dư địa tăng giá theo giá mục tiêu vẫn trên 20%.

Tuy nhiên, sau nhịp phục hồi mạnh của thị trường từ vùng đáy tháng 3-4, SSI cho rằng nhiều thông tin tích cực đã phản ánh phần nào vào giá cổ phiếu. Vì vậy, chiến lược phù hợp hiện nay không phải mua đuổi trong các nhịp tăng nóng, mà là chờ những nhịp điều chỉnh để tích lũy ở vùng giá an toàn hơn.

Trong dài hạn, ngành bán lẻ vẫn được đánh giá là một trong những nhóm có tiềm năng duy trì tăng trưởng lợi nhuận hai chữ số nhờ tiêu dùng nội địa mở rộng, xu hướng chuyển dịch sang kênh bán lẻ hiện đại và dư địa tăng thị phần của các doanh nghiệp đầu ngành.