Diễn đàn Kinh tế tư nhân Việt Nam 2026 (VPSF 2026) tại Hải Phòng diễn ra giống một cuộc tham vấn chính sách

Cơ hội từ mục tiêu “vào Top”

Gần như không có những kiến nghị xin cơ chế cho một dự án cụ thể hay đề xuất tháo gỡ riêng cho kế hoạch đầu tư của doanh nghiệp như thường thấy trong nhiều cuộc làm việc giữa doanh nghiệp và chính quyền địa phương, vòng đối thoại của Diễn đàn Kinh tế tư nhân Việt Nam 2026 (VPSF 2026) tại Hải Phòng diễn ra giống một cuộc tham vấn chính sách hơn.

Điều đáng chú ý là nội dung được doanh nghiệp ưu tiên không nằm ở các gói ưu đãi đầu tư, mà là những kế hoạch phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, cơ chế thử nghiệm công nghệ mới, quỹ đầu tư mạo hiểm...

Mục tiêu đưa Hải Phòng vào Top 200 hệ sinh thái khởi nghiệp toàn cầu trở thành chủ đề được thảo luận sôi nổi nhất. “Cách đây khoảng 3 năm, chúng tôi còn nói với nhau không biết bao giờ Hải Phòng mới lọt vào Top 1.000. Nhưng năm nay, Hải Phòng đã đứng thứ 765 thế giới và đang đặt ra mục tiêu cao hơn rất nhiều”, ông Đào Huy Lộc, Chủ tịch Câu lạc bộ Đầu tư và Khởi nghiệp Hải Phòng chia sẻ.

Tuy nhiên, điều doanh nghiệp quan tâm không hẳn là thứ hạng. Họ muốn biết là Hải Phòng sẽ làm gì để tiến tới mục tiêu này. Đó cũng chính là không gian phát triển mới mà doanh nghiệp đang kỳ vọng.

Trả lời câu hỏi này, ông Lê Lương Thịnh, Phó giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hải Phòng cho biết, Thành phố đang triển khai Nghị quyết 226/2025/QH15 của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù phát triển Hải Phòng, với hàng loạt giải pháp được thiết kế riêng cho hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Bên cạnh các chính sách ưu đãi về thuế, đất đai hay hỗ trợ tài chính không hoàn lại, Hải Phòng đặt trọng tâm vào thiết kế cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox), hình thành quỹ đầu tư mạo hiểm, thu hút các quỹ đầu tư quốc tế và xây dựng công viên khoa học - đổi mới sáng tạo kết nối viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp công nghệ lớn và startup…

Nói cách khác, thay vì đưa ra danh mục dự án đầu tư cần thu hút như thông lệ, lãnh đạo Hải Phòng  nói nhiều hơn tới môi trường để doanh nghiệp công nghệ, doanh nghiệp đổi mới sáng tạo và các ý tưởng mới có cơ hội phát triển.

“Đây là điều doanh nghiệp rất cần, đó là sự kết nối thể chế. Vấn đề giờ chỉ còn là thời gian và cách thức thực thi”, ông Lộc nhận định.

Khi địa phương không chỉ có đề nghị ưu đãi

Một trong những nội dung nhận được nhiều sự quan tâm tại VPSF 2026 là đề xuất xây dựng cơ chế đặt hàng giữa doanh nghiệp lớn với startup địa phương. Theo đó, doanh nghiệp đầu đàn trong lĩnh vực cảng biển, logistics, công nghiệp hay dịch vụ sẽ đưa ra những bài toán thực tế về xanh hóa, tự động hóa cảng biển, logistics thông minh, hay chuyển đổi số để các startup tham gia giải quyết.

Với chính quyền địa phương, đây là cách liên kết doanh nghiệp lớn với doanh nghiệp nhỏ, giữa nhu cầu thị trường với hoạt động đổi mới sáng tạo. Đây cũng là giải pháp để Hải Phòng nâng cấp mô hình tăng trưởng, từ logistics - công nghiệp truyền thống, sang gắn kết sâu với công nghệ - đổi mới sáng tạo.

Nhưng với cộng đồng doanh nghiệp, ý nghĩa của cơ chế này còn lớn hơn.

Trong nhiều năm, các chương trình hỗ trợ khởi nghiệp thường tập trung vào đào tạo, tư vấn hoặc hỗ trợ tài chính. Trong khi đó, điều nhiều startup thiếu nhất lại là cơ hội tiếp cận thị trường và khách hàng đầu tiên. Một đơn đặt hàng từ doanh nghiệp lớn đôi khi có giá trị hơn rất nhiều so với một khoản hỗ trợ tài chính.

“Chỉ cần startup có cơ hội gặp được các doanh nghiệp đi trước trong vài phút thôi, họ có thể mang về tư duy để phát triển trong nhiều năm. Vấn đề là làm sao tạo được cơ chế kết nối đó”, ông Lộc chia sẻ.

Thực tế, đây cũng là điểm nghẽn không dễ giải trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của nhiều địa phương. Trong các phiên làm việc trước của VPSF 2026, nhiều doanh nghiệp đã khẳng định tiền vốn có thể huy động được, công nghệ cũng có thể mua được, nhưng khả năng kết nối giữa doanh nghiệp lớn với doanh nghiệp nhỏ, giữa thị trường với ý tưởng mới lại cần những cơ chế đủ mạnh để hình thành.

Điều này lý giải vì sao nội dung đối thoại tại VPSF 2026 đã khác rất nhiều so với các cuộc gặp gỡ doanh nghiệp trước đây. Khi doanh nghiệp nói nhiều hơn tới chất lượng môi trường kinh doanh, khả năng đồng hành của chính quyền, thì tư duy phát triển của địa phương cũng buộc phải thay đổi.

Trong cách tiếp cận mới đó, cơ quan quản lý không chỉ làm nhiệm vụ cấp phép hay phê duyệt, mà phải đóng vai trò mở đường, kết nối nguồn lực và kiến tạo môi trường phát triển.

Tinh thần này được thể hiện khá rõ trong phần cam kết hành động của lãnh đạo TP. Hải Phòng tại phiên thảo luận. Cụ thể, Thành phố tiếp tục đặt mục tiêu cải cách thủ tục hành chính theo hướng “nền hành chính phục vụ”, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, duy trì đối thoại định kỳ với doanh nghiệp, tháo gỡ các vướng mắc về đất đai, thuế và mặt bằng sản xuất; đồng thời đẩy nhanh đầu tư hạ tầng logistics, hạ tầng số, hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và ứng dụng trí tuệ nhân tạo.

Điểm đáng chú ý là, thay vì chỉ dừng ở cam kết hỗ trợ đầu tư thông thường, Hải Phòng cam kết việc xây dựng môi trường phát triển cho doanh nghiệp trong dài hạn.

“Chúng tôi muốn chứng minh rằng, Hải Phòng không chỉ là điểm đến hấp dẫn mà đã, đang xây dựng môi trường đồng hành thực chất, minh bạch và an toàn nhất cho hoạt động sản xuất, kinh doanh của kinh tế tư nhân”, Phó chủ tịch UBND TP. Hải Phòng Trần Văn Quân nhấn mạnh.

Dư địa mới cho chính sách hỗ trợ doanh nghiệp

Sự thay đổi trong tư duy phát triển không chỉ đến từ phía chính quyền địa phương, mà cộng đồng doanh nghiệp cũng chủ động tìm kiếm những mô hình hợp tác mới.

Ông Đặng Hồng Anh, Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam cho biết, Hội đang xây dựng một nền tảng dữ liệu dùng chung cho cộng đồng doanh nhân trẻ trên cả nước. Nền tảng này không chỉ phục vụ kết nối giao thương, mà còn tích hợp các dịch vụ hỗ trợ về quản trị, đào tạo, pháp lý, tín dụng, nhân lực và kết nối thị trường.

Theo ông Hồng Anh, một trong những hạn chế hiện nay là dữ liệu doanh nghiệp địa phương còn thiếu và phân tán, khiến khả năng kết nối trong cộng đồng doanh nghiệp chưa thực sự hiệu quả. Khi dữ liệu được kết nối đầy đủ, các doanh nghiệp có thể hình thành mạng lưới hợp tác thực chất hơn, từ giao thương, tín dụng, đến sử dụng dịch vụ trong cùng hệ sinh thái.

Cùng với đó, Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam cho biết, đang đàm phán với các ngân hàng, doanh nghiệp lớn và hệ thống đối tác để hình thành các chính sách ưu đãi riêng cho hội viên trong hệ sinh thái.

Điều đáng chú ý là các kế hoạch này không còn đi theo tư duy hỗ trợ từng doanh nghiệp riêng lẻ, mà hướng tới xây dựng hạ tầng kết nối cho cộng đồng doanh nghiệp.

“Đột phá thể chế là để doanh nghiệp bớt mất thời gian vì thủ tục, bớt chi phí vì rào cản, bớt rủi ro vì thiếu rõ ràng trong quy định. Hợp lực công - tư để chính quyền không đi một mình, doanh nghiệp không tự xoay xở một mình. Hệ sinh thái phát triển khi đó sẽ thực chất hơn”, ông Đặng Hồng Anh nhấn mạnh.

Có thể thấy, từ phía chính quyền địa phương đến cộng đồng doanh nghiệp, tư duy phát triển đang thay đổi. Khi nền kinh tế bước sang giai đoạn cạnh tranh bằng công nghệ, dữ liệu, đổi mới sáng tạo và chất lượng thể chế, điều doanh nghiệp cần không chỉ là ưu đãi cho một dự án cụ thể, mà là môi trường đủ thuận lợi để đi đường dài.

Và trong cuộc cạnh tranh mới đó, khả năng đồng hành, kết nối và kiến tạo hệ sinh thái đang dần trở thành lợi thế lớn hơn cả những ưu đãi đầu tư truyền thống.

Đây cũng có thể là cuộc cạnh tranh mới giữa các địa phương trong những năm tới.