Chìa khóa từ khoa học công nghệ

“Tại TPBank trước đây, cứ mỗi 1 tỷ đồng lợi nhuận tạo ra, ngân hàng sẽ phát thải khoảng 1,6 tấn CO2. Tuy nhiên, sau quá trình áp dụng các giải pháp ESG và chuyển đổi số, con số này đã giảm xuống chỉ còn 0,76 tấn CO2 trên mỗi tỷ đồng lợi nhuận”. Con số trên được ông Nguyễn Hưng, Tổng giám đốc TPBank, chia sẻ tại Diễn đàn ESG Việt Nam với chủ đề “Khoa học công nghệ và động lực cho phát triển bền vững” vừa tổ chức. Với mức lợi nhuận hàng nghìn tỷ đồng mỗi năm, việc kéo giảm mạnh cường độ phát thải trên mỗi đơn vị lợi nhuận có đóng góp đáng kể và cũng cho thấy tác động rất đáng kể của khoa học công nghệ đối với hiệu quả ESG. Theo CEO TPBank , chỉ số này giảm mạnh nhờ những thay đổi về năng suất và cách thức vận hành.

“Có những mảng, năng suất tăng gấp 10 lần. Khi năng suất tăng lên, lượng phát thải liên quan trên mỗi đơn vị giá trị tạo ra sẽ giảm xuống tương ứng. TPBank tính toán một quy trình cần bao nhiêu “mắt”, bao nhiêu “tay” để đánh giá khả năng tiết kiệm và tối ưu; nếu máy móc chỉ mất một phút trong khi con người cần tới 10 phút, ngân hàng sẽ tìm cách tự động hóa”, ông Hưng lý giải thêm. Việc đo lường được thực hiện rất thận trọng, dựa trên nhiều yếu tố, từ hoạt động nội bộ, tiêu thụ năng lượng, đến việc di chuyển của nhân sự bằng máy bay hay ô tô. Theo tính toán tổng thể, mức phát thải quy đổi của TPBank đã giảm gần 30%.

Khoa học công nghệ đang đóng vai trò trung tâm trong triển khai ESG tại doanh nghiệp, từ quản trị dữ liệu, minh bạch thông tin đến nâng cao hiệu quả quản trị, quản lý rủi ro và thực hiện trách nhiệm với môi trường, xã hội. Phát biểu tại Diễn đàn, bà Nguyễn Thị Hà - Thứ trưởng Bộ Nội vụ cho rằng khoa học công nghệ không chỉ là động lực thúc đẩy tăng trưởng hay năng suất lao động, mà sâu xa hơn là chất lượng của sự phát triển. “Một nền kinh tế phát triển bền vững không thể chỉ dựa vào khai thác tài nguyên, mở rộng quy mô hay lợi thế chi phí thấp, mà phải dựa trên tri thức, công nghệ, quản trị hiện đại và trách nhiệm xã hội”, bà Hà cũng nhấn mạnh.

Sau một năm ban hành Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, ông Trần Văn Khải, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội, cho biết Chính phủ đang tiếp tục xây dựng các nghị định, thông tư hướng dẫn để thể chế hóa đầy đủ các chủ trương lớn này. Tuy nhiên, ông Khải cũng cảnh báo nguy cơ “tẩy xanh” khi nhiều doanh nghiệp chạy theo phong trào với những báo cáo hào nhoáng nhưng thiếu hành động thực chất.

Trong bối cảnh thị trường và nhà đầu tư ngày càng đòi hỏi bằng chứng cụ thể, ESG không thể chỉ dừng ở cam kết, mà cần được chứng minh bằng dữ liệu và kết quả đo lường. Khi đó, “xanh” chỉ có thể đi cùng “số”, bởi chuyển đổi xanh chỉ thành công khi gắn chặt với chuyển đổi số. Các công nghệ như AI, IoT đóng vai trò then chốt trong việc theo dõi, đánh giá và tối ưu hiệu quả ESG.

ESG: Dự án riêng hay “hơi thở” của doanh nghiệp?

Diễn đàn ESG Việt Nam năm 2025 với chủ đề “Khoa học công nghệ và động lực cho phát triển bền vững” thảo luận sâu về hiệu quả của ESG và cách thực thi ESG thực chất

Cũng theo ông Khải, quá trình triển khai ESG của doanh nghiệp Việt Nam hiện đang đối mặt với ba khó khăn lớn. Trong đó, ESG vẫn là lĩnh vực tương đối mới, trong khi Việt Nam chưa có bộ tiêu chí và hướng dẫn đồng bộ trên phạm vi toàn quốc. Hạn chế về nguồn lực và vốn tiếp tục là rào cản lớn. Trong khi các ngân hàng lớn có lợi thế về tài chính, nhân sự và sự chỉ đạo quyết liệt từ lãnh đạo cấp cao để đưa ESG vào vận hành, phần lớn doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn gặp khó về vốn, nhân lực, nhận thức và năng lực triển khai. Cuối cùng, ông Khải cũng nhấn mạnh tính quyết định từ vai trò của người đứng đầu. ESG chỉ có thể đi vào thực chất khi có cam kết mạnh mẽ từ lãnh đạo doanh nghiệp. Ở góc độ doanh nghiệp sản xuất, bà Nguyễn Thị Hải Bình, Tổng giám đốc STP Group cũng chỉ ra những khó khăn thực tế trong thực thi ESG như sức ép từ cổ đông, khi không ít người hoài nghi ESG là khái niệm mơ hồ và khó xác định điểm hoàn thành hay sự chênh lệch về trình độ và năng lực giữa các nhóm nhân sự.

Theo Tổng giám đốc TPBank, hiện nay ESG chưa hoàn toàn là yêu cầu tuân thủ, nhưng đang dần trở thành lợi thế cạnh tranh, đặc biệt với những doanh nghiệp đi trước trong việc đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế, tiếp cận nguồn vốn xanh và giao dịch với các tổ chức nước ngoài. Riêng với lĩnh vực tài chính ngân hàng, ESG gần như là lựa chọn không thể trì hoãn, bởi ngân hàng không đầu tư công nghệ sẽ rất khó tồn tại trong dài hạn. Ông Hưng cũng nhấn mạnh vấn đề không nằm ở việc có đầu tư hay không, mà là điều chỉnh cấu trúc chi phí như thế nào để vừa đáp ứng ESG, vừa tạo ra lợi thế cạnh tranh.

Chia sẻ từ thực tiễn doanh nghiệp, bà Trần Thị Thu Trang, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Công nghệ Thế hệ mới Hanel PT, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Sản xuất Công nghiệp tỉnh Bắc Ninh cho biết ESG tại Hanel PT không được xem là một dự án riêng lẻ, mà được tích hợp vào “hơi thở” thông qua hệ thống quản trị với nhiều trụ cột rõ ràng. Nếu coi ESG là một phần của vận hành, doanh nghiệp sẽ không còn cảm giác nặng nề hay hình thức. Để doanh nghiệp có thể tham gia sâu và thực chất, cần có thêm các chính sách hỗ trợ, trong đó có việc giúp doanh nghiệp tiếp cận các dịch vụ tư vấn ESG với chi phí hợp lý. Về dài hạn, theo bà Trang, ESG không chỉ là câu chuyện của doanh nghiệp. Cần sớm đưa các nội dung về con người, môi trường và xã hội vào giáo dục từ sớm. Khi được hình thành ý thức từ nhỏ, khoảng 20 năm sau, thế hệ trẻ sẽ lớn lên với nền tảng văn hóa ESG vững chắc.