Mặc dù bệnh được đánh giá là nhẹ hơn nhiều so với sốt xuất huyết và hiếm khi gây sốc hay tử vong, nhưng nguy cơ lây lan vào Việt Nam vẫn hiện hữu, nhất là trong bối cảnh dịch đang bùng phát tại nhiều quốc gia lân cận.

Ảnh minh họa.

PGS-TS.Trần Đắc Phu, Cố vấn cao cấp Trung tâm Đáp ứng sự kiện y tế công cộng (Bộ Y tế) cho biết, bệnh Chikungunya có mức độ nguy hiểm thấp hơn sốt xuất huyết, phần lớn người bệnh có thể điều trị tại nhà và thường hồi phục sau vài ngày.

Tuy nhiên, những người cao tuổi, người có bệnh nền hoặc trẻ sơ sinh nhiễm bệnh từ mẹ vẫn cần được theo dõi chặt chẽ do có nguy cơ diễn biến nặng hơn.

Các triệu chứng thường xuất hiện từ 4 đến 8 ngày sau khi bị muỗi nhiễm bệnh đốt, dao động trong khoảng từ 2 đến 12 ngày. Người bệnh thường sốt cao đột ngột trên 38,5 độ C kèm theo đau khớp hoặc viêm khớp nặng, biểu hiện đặc trưng nhất của bệnh.

Ngoài ra, các triệu chứng phổ biến khác bao gồm phát ban, cứng khớp, đau đầu, mệt mỏi. Đau khớp có thể kéo dài nhiều ngày hoặc thậm chí lâu hơn, gây ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày. Phần lớn các triệu chứng tự khỏi trong vòng 2 đến 7 ngày và sau khi khỏi, người bệnh có khả năng miễn dịch suốt đời với virus này.

Hiện tại, chưa có thuốc kháng virus đặc hiệu điều trị Chikungunya. Việc điều trị chủ yếu tập trung vào giảm triệu chứng như dùng thuốc hạ sốt, giảm đau, uống nhiều nước và nghỉ ngơi.

Các trường hợp nhẹ có thể được theo dõi và chăm sóc tại nhà, trong khi những trường hợp nghi ngờ hoặc có yếu tố nguy cơ cần đến cơ sở y tế để phân biệt với các bệnh khác như sốt xuất huyết.

WHO cho biết bệnh Chikungunya được ghi nhận lần đầu tiên tại Tanzania vào năm 1952. Trong thời gian gần đây, dịch bệnh đã bùng phát mạnh tại các đảo thuộc Ấn Độ Dương như La Réunion, Mayotte, sau đó lan rộng ra nhiều khu vực ở châu Phi, Nam Á và châu Âu.

Đặc biệt, tại tỉnh Quảng Đông (Trung Quốc), khu vực giáp ranh với Việt Nam, trong nửa đầu năm 2025 đã ghi nhận hơn 4.800 ca mắc trở thành đợt bùng phát lớn nhất từ trước đến nay tại địa phương này. Tất cả các ca bệnh đều ở thể nhẹ, chưa ghi nhận trường hợp tử vong.

Tại Singapore, tính đến ngày 2/8, đã ghi nhận 17 ca mắc Chikungunya, tăng gấp đôi so với cùng kỳ năm ngoái, trong đó phần lớn là các trường hợp từng đến vùng có dịch.

Theo ông Võ Hải Sơn, Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế), Việt Nam từng ghi nhận rải rác một số ca bệnh Chikungunya, tuy nhiên chưa từng xảy ra dịch lớn.

Trước tình hình dịch bùng phát ở các nước láng giềng, đặc biệt tại Quảng Đông, nguy cơ virus xâm nhập vào Việt Nam là có thể xảy ra, do sự hiện diện phổ biến của muỗi Aedes. Mặc dù vậy, PGS-TS.Trần Đắc Phu nhận định hiện chưa cần áp dụng các biện pháp kiểm dịch nghiêm ngặt hay hạn chế đi lại qua biên giới.

Thay vào đó, việc tăng cường giám sát dịch tễ, phát hiện sớm các trường hợp nghi ngờ có biểu hiện sốt, phát ban từ vùng dịch trở về là rất cần thiết. Các cơ sở y tế cũng cần xét nghiệm phân biệt rõ giữa Chikungunya và sốt xuất huyết để tránh bỏ sót hoặc nhầm lẫn trong điều trị.

PGS-TS.Trần Đắc Phu khuyến cáo người dân không nên hoang mang, không cần đi xét nghiệm đại trà khi chưa có triệu chứng nghi ngờ hoặc yếu tố dịch tễ rõ ràng.

Trong trường hợp mắc Chikungunya, phần lớn chỉ cần theo dõi và điều trị triệu chứng tại nhà, khác với sốt xuất huyết, vốn cần được điều trị đúng phác đồ để phòng tránh biến chứng nguy hiểm. Bên cạnh đó, biện pháp phòng bệnh hiệu quả nhất hiện nay vẫn là kiểm soát muỗi truyền bệnh.

Việc phòng chống Chikungunya cũng giống như phòng sốt xuất huyết, bao gồm diệt lăng quăng, bọ gậy, loại bỏ nơi muỗi sinh sản, nằm màn, mặc quần áo dài, kể cả ban ngày. Nếu kiểm soát tốt các ổ dịch muỗi, chúng ta có thể phòng ngừa hiệu quả không chỉ Chikungunya mà cả sốt xuất huyết và Zika.

Để chủ động phòng, chống bệnh Chikungunya, Bộ Y tế khuyến cáo người dân thực hiện các biện pháp như đậy kín dụng cụ chứa nước, diệt loăng quăng định kỳ, loại bỏ vật dụng phế thải có thể đọng nước như vỏ chai, lốp xe cũ, mảnh sành vỡ, hốc cây...

Đồng thời, cần tích cực phối hợp với ngành Y tế trong các đợt phun hóa chất diệt muỗi tại cộng đồng. Người dân trở về từ vùng có dịch nên chủ động theo dõi sức khỏe trong 12 ngày; nếu xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ như sốt, phát ban, đau khớp… cần đến ngay cơ sở y tế để được khám và tư vấn kịp thời.

Trong bối cảnh dịch bệnh đang có xu hướng lan rộng tại khu vực, WHO đã yêu cầu các quốc gia thành viên tại Khu vực Tây Thái Bình Dương, trong đó có Việt Nam, tăng cường chia sẻ thông tin giám sát và chủ động triển khai các biện pháp phòng, chống dịch.

Việc không chủ quan nhưng cũng không hoang mang là yếu tố then chốt để bảo vệ sức khỏe cộng đồng và sử dụng hiệu quả nguồn lực y tế hiện có.