Nợ xấu theo xu hướng tăng

VDSC ước tính nợ xấu tiềm ẩn xấp xỉ khoảng 70% nợ xấu nội bảng toàn hệ hống và lo ngại rằng một phần dư nợ này có thể bị chuyển thành nợ xấu trong năm 2025. Trong báo cáo ngành ngân hàng mới công bố, Chứng khoán Rồng Việt (VDSC) nhận định nợ xấu nội bảng của hệ thống ngân hàng chưa tạo “đỉnh” dù xu hướng tăng của nợ nhóm 2 đã kết thúc từ quý II/2023, do nợ xấu còn tiềm ẩn từ các khoản nợ được tái cơ cấu thời hạn trả nợ và giữ nguyên nhóm nợ.

Theo VDSC, giai đoạn trước COVID-19 xu hướng tăng của nợ xấu (nhóm 3-5) thường kết thúc sau xu hướng tăng của nợ nhóm 2 từ một đến hai quý, do tính chất phản ánh trước các khó khăn/cải thiện về dòng tiền của khách hàng của nhóm nợ này. VDSC cũng dự phóng nợ xấu có thể tiếp tục tăng nhẹ trong năm 2025 sau khi Thông tư 02 hết hiệu lực vào ngày 31/12/2024. Dư nợ tái cơ cấu theo thông tư này tính đến cuối tháng 8/2024 còn khoảng 126.000 tỷ đồng.

Từ tháng 1/2025, các ngân hàng sẽ không còn áp dụng Thông tư 02 sau khi hết hiệu lực vào cuối tháng 12/2024. Thông tư này, được triển khai từ tháng 5/2023, giúp các ngân hàng cơ cấu lại thời hạn trả nợ cho khách hàng gặp khó khăn tài chính trong bối cảnh nền kinh tế tăng trưởng chậm lại. Khi Thông tư 02 hết hiệu lực các ngân hàng sẽ phải ghi nhận chi phí tín dụng cho các khoản nợ tái cơ cấu.

Dựa theo số liệu của Ngân hàng Nhà nước (NHNN), VDSC ước tính nợ xấu tiềm ẩn (gồm nợ tái cơ cấu, nợ VAMC chưa xử lý, trái phiếu doanh nghiệp đã gia hạn thời gian trả nợ) cuối quý III/2024 (không bao gồm ba ngân hàng 0 đồng và hai ngân hàng bị kiểm soát đặc biệt) xấp xỉ khoảng 70% nợ xấu nội bảng toàn hệ thống và lo ngại rằng một phần dư nợ này có thể bị chuyển thành nợ xấu trong năm 2025.

Tuy nhiên, các chuyên gia nhận định nợ xấu tăng sau khi Thông tư 02 hết hiệu lực không ảnh hưởng nhiều tới khả năng kiểm soát nợ xấu nội bảng do đã được trích lập dự phòng cụ thể bổ sung tương đối đầy đủ. Bên cạnh đó, NHNN cho phép các khoản nợ bị ảnh hưởng bởi bão số 3 được tái cơ cấu, giữ nguyên nhóm nợ cho đến hết năm 2026. Theo NHNN, dư nợ chịu ảnh hưởng của bão số 3 tới tháng 11/2024 là khoảng 192.000 tỷ đồng. Do đó, áp lực tăng nợ xấu sẽ được giảm thiểu khi Thông tư 02 hết hiệu lực.

Theo số liệu của NHNN, tính đến cuối tháng 9/2024, tỷ lệ nợ xấu nội bảng là 4,55%, tăng 8,6% so với đầu năm, gần bằng mức cuối năm 2023, tăng so với mức 2% của năm 2022. 9 tháng đầu năm, báo cáo tài chính từ 29 ngân hàng cho thấy số dư nợ xấu tiếp tục tăng 27,9% so với cuối năm 2023 lên mức 259.186 tỷ đồng, tương ứng tỷ lệ nợ xấu 2,3%.

Quan tâm chất lượng tài sản

VIS Rating cũng cho rằng, tác động lên chất lượng tài sản của các ngân hàng sẽ có thể kiểm soát được nhờ vào sự cải thiện dòng tiền của khách hàng. Tuy nhiên, một số ngân hàng có tỷ lệ nợ tái cơ cấu cao hơn có thể phải đối mặt với rủi ro tài sản lớn hơn, chủ yếu liên quan đến các khách hàng lớn và các khoản vay trong lĩnh vực bất động sản. Những ngân hàng này vẫn đang gặp phải một số khó khăn, đặc biệt là trong bối cảnh thị trường bất động sản đang đối mặt với các vấn đề pháp lý và nhu cầu thấp đối với một số dự án mới.

Bên cạnh đó, các ngân hàng này cũng phải đối mặt với chi phí tín dụng cao hơn trong bối cảnh cạnh tranh gia tăng giữa các ngân hàng để hỗ trợ tăng trưởng tín dụng. Một số ngân hàng nhỏ đã có kế hoạch giảm rủi ro cho vay để giải quyết vấn đề về chất lượng tài sản, điều này có thể tiếp tục tạo áp lực lên biên lãi ròng trong thời gian tới.

Các nhà phân tích của VCBS cũng cho rằng, chất lượng tài sản toàn ngành sẽ có xu hướng cải thiện cùng với đà phục hồi của nền kinh tế, cũng như hiệu quả từ các chính sách nối tiếp nhằm hỗ trợ các khách hàng gặp khó khăn (do môi trường kinh doanh không thuận lợi, thiên tai…) của Chính phủ và NHNN. Thế nhưng, chất lượng tài sản cũng sẽ có sự phân hóa giữa các nhóm ngân hàng.

Cụ thể, nhóm ngân hàng chất lượng tài sản tốt sẽ ghi nhận nợ xấu kiểm soát ở mức vừa phải. Trong khi đó, áp lực nợ xấu vẫn hiện hữu với một số ngân hàng có tập khách hàng tái cơ cấu chưa thể phục hồi trong trường hợp Thông tư 02 không được gia hạn sau 2024.

Còn một số cũng phải chịu rủi ro nợ kéo theo trên CIC, khi cho vay các doanh nghiệp trong lĩnh vực bất động sản, năng lượng có lượng trái phiếu sắp đến hạn lớn. Ngoài ra, nhóm ngân hàng có tỷ lệ nợ tái cơ cấu cao, tỷ lệ bao phủ nợ xấu thấp có thể sẽ phải đối mặt với áp lực trích lập tăng cao trong quý IV/2024 và 2025.