Từ “Why Vietnam?” đến “Why not Vietnam?”

Ngày 29/9, Trình bày tại Diễn đàn Bất động sản công nghiệp Việt Nam (VIPF) lần thứ 6 - năm 2026, ông Lee Ark Boon, CEO Sembcorp Development, đồng Chủ tịch VSIP Group đặt vấn đề: “Vì sao Việt Nam? Vì sao đầu tư tại đây? Vì sao sản xuất tại đây?”.

Theo ông, đối với các nhà hoạch định chính sách, đây là bài toán về năng lực cạnh tranh; với các nhà đầu tư, đây là một cơ hội tăng trưởng; còn với các nhà phát triển, đây là lời kêu gọi xây dựng những hệ sinh thái sẽ định hình thập kỷ tiếp theo của quá trình tạo dựng giá trị công nghiệp.

Ông Lee Ark Boon, CEO Sembcorp Development, đồng Chủ tịch VSIP Group chia sẻ tại Diễn đàn. (Ảnh: Lê Toàn)

Ông Lee Ark Boon cho biết, 30 năm trước, Sembcorp xây dựng Khu công nghiệp Việt Nam - Singapore đầu tiên tại Bình Dương với tên gọi VSIP. Đến nay, với 30 VSIP trên cả nước, doanh nghiệp đã trực tiếp chứng kiến quá trình chuyển đổi của Việt Nam.

Từ một cơ sở sản xuất có sức cạnh tranh trở thành một nền tảng cho các ngành công nghiệp có giá trị gia tăng cao hơn và các dịch vụ hiện đại.

“Vì vậy, thay vì hỏi ‘Tại sao Việt Nam?’, chúng ta hãy hỏi ‘Tại sao không phải Việt Nam?’”, ông Lee Ark Boon nói.

Theo ông, Việt Nam có thể hướng tới trở thành điểm đến hấp dẫn cho sản xuất tiên tiến và một trung tâm dẫn đầu về hạ tầng số. Đồng thời xây dựng một thế hệ hệ sinh thái công nghiệp mới, nơi công nghệ, tính bền vững, con người và đổi mới sáng tạo hội tụ.

Câu hỏi hiện nay là Việt Nam có thể tiến xa đến đâu và Chính phủ, các nhà đầu tư, các nhà phát triển có thể hợp tác với nhau nhanh đến mức nào để xây dựng những hệ sinh thái đưa Việt Nam tới đó.

Ba động lực tái định hình nền kinh tế toàn cầu

Theo CEO Sembcorp Development, có 3 động lực đang tái định hình nền kinh tế toàn cầu. Động lực đầu tiên là tái cấu trúc chuỗi cung ứng. Bởi sau Covid-19, nhiều doanh nghiệp theo đuổi chiến lược China+1. Tuy nhiên, đa dạng hóa dễ nói hơn làm.

Theo ông, chuỗi cung ứng không dịch chuyển chỉ vì chi phí thấp hơn mà dịch chuyển tới nơi có năng lực. Năng lực này chỉ có thể phát triển mạnh trong những hệ sinh thái vững chắc.

Động lực thứ hai là trí tuệ nhân tạo. Theo ông, thế giới đang vượt qua Industry 4.0 để bước vào kỷ nguyên AI tác nhân. AI tạo ra những bước tiến lớn về năng suất, nhưng đồng thời cũng tạo ra nhu cầu chưa từng có về điện, nước, hạ tầng và kết nối.

“Những quốc gia thành công sẽ không chỉ đơn thuần ứng dụng AI. Họ sẽ xây dựng những hệ sinh thái tạo điều kiện cho AI phát triển”, ông nói.

Động lực thứ ba là khả năng chống chịu về năng lượng. Chi phí năng lượng cao hơn đang tạo thêm tính cấp thiết cho việc nâng cao hiệu quả và phát triển bền vững.

Các nhà đầu tư không chỉ đặt câu hỏi liệu tăng trưởng có thể được tạo ra một cách bền vững hay không, mà còn quan tâm chi phí để thực hiện điều đó là bao nhiêu. Trong bối cảnh này, năng lực cạnh tranh ngày càng phụ thuộc vào sức mạnh của hệ sinh thái.

Từ phát triển bền vững đến năng lực cạnh tranh

Theo ông Lee Ark Boon, năm 2025, Việt Nam thu hút lượng vốn FDI thực hiện cao nhất trong vòng 5 năm, trong đó sản xuất tiếp tục là động lực cốt lõi. Trong 8 tháng đầu năm, kim ngạch xuất khẩu điện tử đã vượt 100 tỷ USD.

Các đại biểu tham dự Diễn đàn. (Ảnh: Lê Toàn)

Trong lĩnh vực bán dẫn, hơn 170 dự án có vốn đầu tư nước ngoài đã được triển khai, với tổng vốn cam kết gần 12 tỷ USD. Trong khi đó, công suất trung tâm dữ liệu của Việt Nam được dự báo gần như sẽ tăng gấp đôi vào năm 2030, được thúc đẩy bởi làn sóng đầu tư mới vào hạ tầng số.

Theo ông, khi các ngành công nghiệp dịch chuyển lên các nấc thang cao hơn trong chuỗi giá trị, kỳ vọng của nhà đầu tư cũng thay đổi. Những yếu tố như vị trí, lao động và hạ tầng vẫn quan trọng, nhưng không còn đủ.

Các nhà sản xuất hàng đầu muốn có những hệ sinh thái giúp nâng cao hiệu quả, tăng cường khả năng chống chịu và hỗ trợ đạt được các mục tiêu phát triển bền vững.

Chia sẻ hai ví dụ từ Sembcorp, ông Lee Ark Boon cho biết, đầu tiên, Sembcorp đã đạt chứng nhận phê duyệt LEED Volume Prototype. Đây là một khuôn khổ có thể nhân rộng cho các công trình công nghiệp xanh và hiện được áp dụng tại tất cả Logistics Parks và Integrated Hubs của Sembcorp.Giúp khách thuê được hưởng những tính năng phát triển bền vững nhất quán tại các không gian công nghiệp ở Việt Nam.

Thứ hai, tại VSIP Hải Phòng, Sembcorp đã đạt chứng nhận trung hòa carbon theo tiêu chuẩn ISO, được xác minh độc lập - khu công nghiệp đầu tiên tại Việt Nam đạt chứng nhận này.

Theo ông, phát triển bền vững là một hành trình, không phải một đích đến. Điều đó đòi hỏi phải hiểu lượng phát thải, xây dựng đúng hệ thống và đo lường tiến độ.

“Khi thực hiện tốt, phát triển bền vững trở thành một phần của hiệu quả hoạt động công nghiệp. Và hiệu quả hoạt động công nghiệp tạo ra giá trị”, ông nói.

Về cơ bản, theo CEO Sembcorp Development, các khu công nghiệp sinh thái thu hút dòng vốn đầu tư có giá trị cao hơn, hỗ trợ sản xuất tiên tiến, tăng cường khả năng chống chịu và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Tuy nhiên, để đạt được quy mô lớn cần hành động phối hợp, gồm tín hiệu chính sách rõ ràng từ Chính phủ, nguồn vốn dài hạn từ nhà đầu tư, năng lực triển khai từ các nhà phát triển và cam kết về nhu cầu từ khách thuê.

“Các khu công nghiệp sinh thái bền vững là một yếu tố then chốt trong năng lực cạnh tranh của một quốc gia”, ông Lee Ark Boon nhấn mạnh.

Hệ sinh thái công nghiệp cần có con người

Theo ông Lee Ark Boon, năng lực cạnh tranh không chỉ được xây dựng trên nền tảng hạ tầng bền vững mà còn phụ thuộc vào những con người tạo nên tăng trưởng.

Các doanh nghiệp ngày càng cạnh tranh để thu hút nhân tài cũng nhiều như cạnh tranh để thu hút nguồn vốn. Do đó, hệ sinh thái công nghiệp phải tạo ra môi trường nơi con người có thể sống, làm việc, học tập và vui chơi.

Trong hơn 30 năm, các dự án VSIP đã phát triển vượt ra ngoài mô hình khu công nghiệp truyền thống. Kết hợp không gian công nghiệp, nhà ở, thương mại, giáo dục và cộng đồng.

Tại VSIP Bắc Ninh, nhà ở xã hội mang đến những lựa chọn sinh sống với mức chi phí phải chăng hơn cho lực lượng lao động, phục vụ tăng trưởng công nghiệp.

Theo ông, các khu đô thị tích hợp cũng phải bao gồm trường học, y tế, bán lẻ, vui chơi giải trí và những tiện ích phục vụ cuộc sống hằng ngày. Những không gian nhà ở, thương mại và cộng đồng này bổ trợ cho khu công nghiệp, cùng nhau hỗ trợ phát triển kinh tế và nâng cao chất lượng cuộc sống.

“Những hệ sinh thái công nghiệp mạnh nhất tạo ra giá trị không chỉ cho doanh nghiệp mà còn cho người lao động, gia đình và cộng đồng”, ông nói.

Tuy vậy, ông Lee Ark Boon cho rằng, nhu cầu về hạ tầng tích hợp thể hiện rõ trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo. Phần lớn các cuộc thảo luận về AI tập trung vào những gì AI có thể làm, trong khi ít người tập trung vào những gì AI đòi hỏi, gồm điện, nước, kết nối và nhân tài.

Khi nhu cầu AI tăng lên, công suất trung tâm dữ liệu của Việt Nam được dự báo gần như tăng gấp đôi vào năm 2030. Điều này sẽ kiểm chứng không chỉ hạ tầng số của Việt Nam mà cả sức mạnh của hệ sinh thái rộng lớn hơn hỗ trợ hạ tầng đó.

Các ngành sản xuất tiên tiến như bán dẫn cũng có những yêu cầu tương tự.

Tại Sembcorp, ông cho biết doanh nghiệp đang chuẩn bị cho quá trình chuyển đổi này bằng cách đầu tư vào hạ tầng số. Cụ thể, đầu năm nay, Sembcorp được phê duyệt một khu tổ hợp trung tâm dữ liệu quy mô hyperscale, sẵn sàng cho AI tại Khu Công nghệ cao TP.HCM.

Ba năng lực định hình thập kỷ tiếp theo

Theo CEO Sembcorp Development, cơ hội đối với Việt Nam đã rất rõ ràng, nhưng thách thức tiếp theo là khâu thực thi. Việc thực thi đòi hỏi những năng lực cho phép các dự án chuyển từ chính sách thành những nền tảng có khả năng thu hút đầu tư, và từ những dự án thí điểm thành quy mô quốc gia.

Ông Lee Ark Boon cho rằng, có 3 năng lực sẽ định hình thập kỷ tiếp theo. Thứ nhất là thích ứng nhanh hơn. Bởi công nghệ, chuỗi cung ứng và kỳ vọng của nhà đầu tư đang thay đổi nhanh hơn bao giờ hết. Thứ hai là tích hợp tốt hơn. Bởi năng lực cạnh tranh hiện nay đến từ các hệ sinh thái được kết nối, chứ không phải những tài sản riêng lẻ. Thứ ba là tạo điều kiện để mở rộng quy mô, vì tương lai sẽ không được định hình bởi những dự án riêng lẻ. Các dự án thí điểm chứng minh điều gì là khả thi, còn quy mô biến điều đó thành hiện thực.

Theo ông Lee Ark Boon, có rất ít quốc gia hội tụ được những lợi thế mà Việt Nam đang có, gồm năng lực công nghiệp, động lực chính sách, niềm tin của nhà đầu tư, lực lượng lao động trẻ và ngày càng có kỹ năng, cùng khát vọng.

Cơ hội không chỉ đơn thuần là thu hút thêm đầu tư, mà là tạo ra nhiều giá trị hơn bằng cách xây dựng những hệ sinh thái nơi công nghiệp, hạ tầng, đổi mới sáng tạo, phát triển bền vững và chất lượng cuộc sống củng cố lẫn nhau.

“Thành công của Việt Nam trong ba thập kỷ qua được xây dựng trên nền tảng năng lực sản xuất xuất sắc. Chương tiếp theo sẽ nói về một điều lớn hơn. Không chỉ sản xuất nhiều hơn, mà còn tạo ra nhiều hơn. Chương tiếp theo không phải là câu chuyện trở thành một điểm đến sản xuất lớn hơn, mà là trở thành một điểm đến tạo dựng giá trị”, ông Lee Ark Boon nói.