Ảnh minh họa.

Thủ tướng Chính phủ vừa ký Quyết định số 1201/QĐ-TTg thành lập Hội đồng thẩm định nhà nước để thẩm định Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi điều chỉnh Dự án đầu tư xây dựng đường cao tốc Bắc - Nam phía Tây đoạn Gia Nghĩa (tỉnh Đắk Nông, nay là tỉnh Lâm Đồng) - Chơn Thành (tỉnh Bình Phước, nay là TP. Đồng Nai).

Nhiều thay đổi lớn

Theo Quyết định, Bộ trưởng Bộ Tài chính làm Chủ tịch Hội đồng; Thứ trưởng Bộ Tài chính và Thứ trưởng Bộ Xây dựng làm Phó Chủ tịch Hội đồng. Thành viên Hội đồng gồm lãnh đạo các Bộ: Nông nghiệp và Môi trường, Công an, Quốc phòng, Tư pháp; lãnh đạo Ngân hàng Nhà nước Việt Nam; lãnh đạo UBND TP. Đồng Nai và UBND tỉnh Lâm Đồng. Bộ Tài chính là cơ quan thường trực của Hội đồng.

Trách nhiệm, quyền hạn của Hội đồng, Chủ tịch Hội đồng, các Phó Chủ tịch Hội đồng, các ủy viên và cơ quan thường trực được thực hiện theo quy định tại Nghị định số 19/2026/NĐ-CP ngày 14/1/2026. Hội đồng có trách nhiệm hoàn thiện Báo cáo thẩm định, trong đó khẳng định rõ hồ sơ Dự án đủ điều kiện hay chưa đủ điều kiện để Chính phủ trình Quốc hội quyết định điều chỉnh chủ trương đầu tư. Các cơ quan có thành viên tham gia Hội đồng phải cử đại diện gửi về Bộ Tài chính trước ngày 10/7/2026.

Trước đó, UBND TP. Đồng Nai đã có Tờ trình số 36/TTr-UBND gửi Thủ tướng Chính phủ đề nghị xem xét, báo cáo cấp có thẩm quyền quyết định điều chỉnh chủ trương đầu tư Dự án cao tốc Gia Nghĩa - Chơn Thành.

Theo Tờ trình, UBND TP. Đồng Nai đề xuất điều chỉnh nhiều nội dung quan trọng nhằm bảo đảm tính khả thi trong quá trình triển khai Dự án. Đáng chú ý nhất là điều chỉnh sơ bộ tổng mức đầu tư từ 25.540 tỷ đồng lên 28.034 tỷ đồng, tăng khoảng 2.494 tỷ đồng.

Cơ cấu nguồn vốn cũng được điều chỉnh theo hướng tăng vốn ngân sách Trung ương từ 10.536,5 tỷ đồng lên 18.994,5 tỷ đồng; vốn ngân sách địa phương giữ nguyên ở mức 2.233,5 tỷ đồng; phần vốn nhà đầu tư huy động giảm từ 12.770 tỷ đồng xuống còn 6.806 tỷ đồng.

Đối với Dự án thành phần 1 thực hiện theo phương thức PPP, phần vốn Nhà nước tham gia được đề xuất tăng từ khoảng 6.842 tỷ đồng, chiếm 34,88% sơ bộ tổng mức đầu tư, lên khoảng 15.300 tỷ đồng, chiếm 69,21%. Trong đó, vốn ngân sách Trung ương đã bố trí là 6.842 tỷ đồng, đồng thời đề xuất bổ sung thêm khoảng 8.458 tỷ đồng.

Theo UBND TP. Đồng Nai, việc tăng vốn Nhà nước tham gia là cần thiết nhằm bảo đảm tính khả thi tài chính của Dự án trong bối cảnh chi phí xây dựng, vật liệu, nhân công và máy móc tăng mạnh, khiến sơ bộ tổng mức đầu tư Dự án thành phần 1 tăng khoảng 2.745 tỷ đồng, tương đương 14,46% so với phương án đã được Quốc hội thông qua.

Tờ trình cũng đề xuất điều chỉnh phạm vi, quy mô và hình thức đầu tư. Cụ thể, chiều dài tuyến được điều chỉnh từ khoảng 128,8 km xuống còn 124,13 km, chia thành 5 dự án thành phần. Nhu cầu sử dụng đất tăng từ khoảng 1.111 ha lên 1.255,72 ha, trong đó diện tích đất rừng tăng từ khoảng 46 ha lên 136,5 ha.

Việc điều chỉnh nhằm phù hợp với các quyết định phê duyệt các dự án thành phần bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, đồng thời bổ sung các hạng mục phụ trợ như đường gom, cầu vượt ngang, khu tái định cư, bãi thải, diện tích mở rộng nút giao và hạ tầng kỹ thuật liên quan.

Về tiến độ, UBND TP. Đồng Nai đề xuất điều chỉnh thời gian thực hiện Dự án từ mục tiêu cơ bản hoàn thành năm 2026, đưa vào khai thác, vận hành năm 2027, sang hoàn thành và đưa vào khai thác, vận hành năm 2028. Đồng thời, đề xuất kéo dài thời gian giải ngân nguồn vốn ngân sách Trung ương bố trí từ nguồn tăng thu, tiết kiệm chi thường xuyên năm 2022 đến hết năm 2027, thay vì đến hết năm 2026.

Đáng chú ý, Tờ trình cũng đề xuất điều chỉnh hình thức lựa chọn nhà đầu tư Dự án thành phần 1 từ đấu thầu rộng rãi trong nước sang lựa chọn nhà đầu tư trong trường hợp đặc biệt. Các nội dung khác của Nghị quyết số 138/2024/QH15 được kiến nghị giữ nguyên.

Điều chỉnh cần thiết

Theo Nghị quyết số 138/2024/QH15, Dự án đầu tư xây dựng đường cao tốc Bắc - Nam phía Tây đoạn Gia Nghĩa (Đắk Nông) - Chơn Thành (Bình Phước) là dự án quan trọng quốc gia, do Quốc hội quyết định chủ trương đầu tư, Thủ tướng Chính phủ quyết định đầu tư.

Dự án có mục tiêu hình thành tuyến cao tốc kết nối vùng Tây Nguyên với vùng Đông Nam Bộ và TP.HCM, tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội, khai thác hiệu quả tiềm năng về đất đai, du lịch, công nghiệp chế biến và khai khoáng, góp phần cơ cấu lại kinh tế vùng và cả nước.

Tuyến cao tốc có điểm đầu giao với đường Hồ Chí Minh (Quốc lộ 14) tại xã Kiến Thành, huyện Đắk R'lấp (tỉnh Đắk Nông), điểm cuối kết nối đường Hồ Chí Minh đoạn Chơn Thành - Đức Hòa tại thị xã Chơn Thành (tỉnh Bình Phước), với tổng chiều dài khoảng 124,13 km.

Trong giai đoạn hoàn chỉnh, tuyến được quy hoạch 6 làn xe, nền đường rộng 32,25 m (đoạn qua TP. Đồng Xoài rộng 33 m); giai đoạn phân kỳ đầu tư 4 làn xe, nền đường rộng 24,75 m (đoạn qua TP. Đồng Xoài rộng 25,5 m); vận tốc 120 km/h.

Dự án có tổng mức đầu tư sơ bộ 25.540 tỷ đồng, gồm 5 dự án thành phần. Trong đó, Dự án thành phần 1 đầu tư theo phương thức PPP, hợp đồng BOT, có tổng mức đầu tư 19.612 tỷ đồng, gồm 12.134 tỷ đồng vốn nhà đầu tư huy động và 6.842 tỷ đồng vốn ngân sách Trung ương. Bốn dự án thành phần còn lại được đầu tư công, gồm xây dựng đường gom, cầu vượt ngang và bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trên địa bàn hai địa phương.

Theo mô hình chính quyền địa phương mới, các dự án thành phần 1, 3, 5 do UBND TP. Đồng Nai thực hiện; các dự án thành phần 2, 4 do UBND tỉnh Lâm Đồng thực hiện.

Bên cạnh đó, việc điều chỉnh tiến độ là hệ quả của quá trình rà soát, cập nhật phương án tài chính, cơ cấu nguồn vốn, tổng mức đầu tư cũng như thời gian cần thiết để đàm phán, hoàn thiện và ký kết lại hợp đồng Dự án theo quy định.

Do Dự án đi qua nhiều địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn và đặc biệt khó khăn. Vì vậy, việc nâng tỷ lệ vốn nhà nước tham gia Dự án thành phần 1 lên 69,21% được đánh giá là phù hợp quy định của pháp luật và cần thiết để bảo đảm tính khả thi của phương án tài chính.

Thực tế triển khai cũng cho thấy việc điều chỉnh tiến độ gần như khó tránh khỏi. Đến nay, Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng TP. Đồng Nai vẫn chưa nhận được hồ sơ thiết kế triển khai sau thiết kế cơ sở từ nhà đầu tư và doanh nghiệp dự án, dù đã nhiều lần có văn bản đề nghị cung cấp.

Theo Sở Xây dựng TP. Đồng Nai, do chưa có hồ sơ thiết kế được trình để tổ chức thẩm định, phê duyệt theo quy định nên toàn bộ công trường vẫn chưa đủ điều kiện triển khai thi công.

Đáng chú ý, sau lễ khởi công vào tháng 8/2025, nhà đầu tư, doanh nghiệp dự án và các nhà thầu đã rút toàn bộ nhân lực, thiết bị khỏi hiện trường mà không thông báo cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền và Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng TP. Đồng Nai.