Giá vàng tại Việt Nam đang cao hơn so với thế giới, lập sàn vàng được xem là giải pháp căn cơ giúp bình ổn thị trường.  Ảnh: Đức Thanh

Nhập khẩu vàng mới chỉ là khởi đầu

Sau khi Chính phủ ban hành Nghị định 232/2025/NĐ-CP (Nghị định 232) về quản lý hoạt động kinh doanh vàng, giá vàng trong nước vẫn cao hơn giá thế giới khoảng 20 triệu đồng/lượng.

Nghị định 232 đã xóa bỏ cơ chế độc quyền, cho phép doanh nghiệp, ngân hàng thương mại đủ điều kiện được nhập khẩu và sản xuất vàng miếng. Tuy vậy, ông Đào Xuân Tuấn, Cục trưởng Cục Quản lý ngoại hối, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) thừa nhận, hiệu ứng của các quy định mới lên giá vàng trong nước có độ trễ, chưa tác động ngay lập tức lên thị trường.

Thực tế, phải đến ngày 10/10/2025, Nghị định 232 mới có hiệu lực. Hiện tại, NHNN đang khẩn trương ban hành các văn bản hướng dẫn để doanh nghiệp, ngân hàng có căn cứ triển khai.

Nhiều doanh nghiệp vàng cho biết, đang hoàn thiện thủ tục, hồ sơ xin cấp phép nhập khẩu, sản xuất vàng và sẽ tiến hành ngay khi Nghị định có hiệu lực.

Ngoài doanh nghiệp vàng, thị trường cũng dự báo sẽ có thêm nhiều doanh nghiệp tham gia hoạt động này. Ông Phạm Quang Thắng, Phó tổng giám đốc Techcombank cho hay, ngân hàng này đang tích cực chuẩn bị để tham gia thị trường vàng. Sau khi Thông tư hướng dẫn Nghị định 232 được NHNN ban hành, Techcombank sẽ xin cấp phép nhập khẩu vàng nguyên liệu cũng như sản xuất vàng miếng.

Theo ông Thắng, Techcombank đang làm việc với các đối tác ở nước ngoài về nguồn cung vàng nguyên liệu và chế tác vàng miếng thương hiệu Techcombank. Mặt khác, ngân hàng cũng tích cực chuẩn bị cơ sở vật chất, nhân sự, trang thiết bị, phân phối, hệ thống phần mềm… trong nước để chuẩn bị cho việc mua bán vàng trên toàn hệ thống. Lãnh đạo Techcombank đánh giá, việc cho phép nhiều doanh nghiệp, ngân hàng tham gia nhập khẩu nguyên liệu và sản xuất vàng miếng sẽ giúp tạo thị trường vàng lành mạnh, minh bạch và bền vững hơn.

TS. Nguyễn Trí Hiếu, chuyên gia kinh tế cũng cho rằng, Nghị định 232 chưa có hiệu lực nên chưa thể đòi hỏi giá vàng hạ nhiệt ngay. Tuy nhiên, một khi NHNN cấp phép nhập khẩu vàng cho các doanh nghiệp, ngân hàng thương mại, chênh lệch giá vàng sẽ giảm nhanh.

“Theo ước tính của tôi, mỗi năm, Việt Nam mất khoảng 10 tỷ USD để nhập khẩu vàng theo con đường không chính thức. Vì vậy, để bình ổn thị trường vàng, khi Nghị định 232 có hiệu lực, NHNN nên cho phép nhập khẩu khoảng 1 tỷ USD vàng nguyên liệu ngay giai đoạn đầu để ‘giải khát’ thị trường”, ông Hiếu đề nghị.

Các chuyên gia lưu ý, việc nhập khẩu vàng sẽ gây áp lực lên tỷ giá, nhưng trong lúc này, việc ổn định thị trường vàng là cần thiết và phải hy sinh một lượng ngoại tệ nhất định. Thực tế, dù NHNN không cho phép, thì lâu nay, trong nước vẫn có một lượng lớn ngoại tệ chảy ra ngoài để nhập lậu vàng. Việc cho phép nhập khẩu vàng sẽ đưa dòng ngoại tệ này vào kênh chính thức, thay vì chảy ngầm, khó quản lý.

Đích cuối là lập sàn vàng

Bất cập kéo dài của thị trường vàng suốt hàng chục năm qua là mất cân đối cung - cầu. Nguồn cung khan hiếm khiến chênh lệch giá trong nước và thế giới tăng mạnh. Chính vì vậy, việc cho phép nhập khẩu vàng trở lại và bỏ độc quyền sản xuất vàng miếng là rất cần thiết.

Tuy nhiên, TS. Nguyễn Trí Hiếu cho rằng, điều này chỉ giải quyết được phần ngọn. Giải pháp thay đổi tận gốc là phải chứng khoán hóa thị trường vàng, cụ thể là thành lập sàn giao dịch vàng, sàn này nên là sàn giao dịch hàng hóa. Theo đó, người dân muốn mua vàng không cần phải rồng rắn xếp hàng ở tiệm vàng mua vàng vật chất về cất két sắt, mà có thể nhận chứng chỉ vàng. Người dân có thể sử dụng chứng chỉ này để giao dịch, trao đổi và cũng có thể mang đến sàn để rút vàng nếu có nhu cầu. Khi đó, giao dịch vàng sẽ rất thông thoáng, minh bạch về người mua, người bán, sức cung, sức cầu… Đặc biệt, cầu vàng vật chất khi đó cũng sẽ giảm mạnh vì hiện nhiều người có nhu cầu mua vàng để đầu tư, song không có nhu cầu mang vàng vật chất về để cất giữ.

Ông Nguyễn Minh Tuấn, Tổng giám đốc AFA Capital nhận định, Chính phủ sẽ cải cách quản lý thị trường vàng làm 3 giai đoạn và hiện là giai đoạn đầu tiên: thiết lập nền tảng. Cụ thể, Chính phủ đã ban hành Nghị định 232, NHNN đang soạn thảo thông tư hướng dẫn với quy trình, quy định cụ thể về nhập khẩu vàng, sản xuất vàng…

Tại giai đoạn II, NHNN sẽ tiến hành cấp phép cho một số doanh nghiệp, ngân hàng thương mại đủ điều kiện, giám sát giao dịch vàng, kiểm tra kết nối dữ liệu hóa đơn điện tử…

Đích đến cuối cùng của cải cách quản lý thị trường vàng là giai đoạn III, cũng là giai đoạn quan trọng nhất - lập sở giao dịch vàng, tiếp đó nghiên cứu công cụ phái sinh vàng (hợp đồng tương lai, quyền chọn…).

Liên quan tới thành lập sàn vàng, trong buổi làm việc với các doanh nghiệp, ngân hàng thương mại tuần này, NHNN cho biết, đang khẩn trương nghiên cứu, tham khảo kinh nghiệm quốc tế. Theo đó, mô hình sàn vàng ở Việt Nam có thể là Sở Giao dịch vàng quốc gia, hoặc cho phép đưa vàng vào giao dịch trên Sở Giao dịch hàng hóa, hoặc lập Sàn giao dịch vàng trong Trung tâm Tài chính quốc tế tại Việt Nam.