Phát biểu tại Diễn đàn Kinh tế MB Economic Insights với chủ đề “Khơi thông nguồn vốn mới, thích ứng nhanh trước biến động” ngày 6/11 do MB tổ chức, ông Sacha Dray- chuyên gia kinh tế quốc gia của Ngân hàng Thế giới (WB) tại Việt Nam dự báo, nhu cầu vốn của Việt Nam lên hàng nghìn tỷ USD trong 5 năm tới.

Theo đánh giá của ông Sacha Dray, triển vọng kinh tế Việt Nam trong ngắn và trung hạn tương đối tích cực. Việt Nam tiếp tục nằm trong nhóm những nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhất thế giới, với dự báo tốc độ tăng trưởng những năm tới khoảng 6,5%/năm, cao hơn mức trung bình khu vực châu Á. Các động lực chính gồm dòng vốn FDI ổn định trên 4% GDP, tầng lớp trung lưu mở rộng, thúc đẩy sức mua nội địa và định hướng chính sách nhất quán trong cải cách, thu hút đầu tư.

Về nhu cầu vốn, trong 5 năm tới, tổng vốn đầu tư cho khu vực công và tư nhân có thể lên tới hàng nghìn tỷ USD, đòi hỏi huy động nguồn lực từ Nhà nước, doanh nghiệp, hộ gia đình và nhà đầu tư nước ngoài. Riêng kế hoạch tài chính công dự kiến tăng gấp 3 lần lượng vay nợ và phát hành trái phiếu trong 5 năm tới so với chu kỳ trước. Trong khi đó, quy mô thị trường trái phiếu Chính phủ hiện chỉ khoảng 20% GDP và phụ thuộc chủ yếu vào khả năng hấp thụ của các ngân hàng thương mại trong nước.

Ông Sacha Dray- chuyên gia kinh tế quốc gia của Ngân hàng Thế giới (WB) tại Việt Nam.

Trước áp lực huy động vốn ngày càng lớn, ông Sacha Dray đề xuất Việt Nam đẩy nhanh lộ trình nâng hạng thị trường vốn và thị trường chứng khoán. Việc này không chỉ giúp thu hút dòng vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài quy mô lớn, dài hạn và giảm chi phí rủi ro quốc gia, mà còn thúc đẩy cải cách thể chế, nâng cao tính minh bạch, chuẩn mực quản trị tài chính doanh nghiệp, hoàn thiện khung pháp lý và củng cố niềm tin nhà đầu tư. Đây là những yếu tố quan trọng để tạo nền tảng vốn bền vững, phục vụ mục tiêu tăng trưởng dài hạn của nền kinh tế.

Cũng theo nhận định của ông Sacha Dray, nguồn lực tài chính trong nước của Việt Nam thực chất rất dồi dào, vấn đề nằm ở cơ chế thu hút và tối ưu hóa sử dụng. Dẫn chứng từ thực tiễn quốc tế, ông cho biết, tỷ lệ nhà đầu tư nước ngoài nắm giữ trái phiếu chính phủ tại Malaysia đạt 20%, Thái Lan đạt 20%, Indonesia đạt 15%, trong khi con số này tại Việt Nam hiện chỉ dừng ở mức khiêm tốn 0.1%. Điều này cho thấy dư địa rất lớn để Việt Nam thu hút các nhà đầu tư tổ chức quốc tế tham gia vào thị trường trái phiếu Chính phủ và trái phiếu công trình dài hạn.

Đánh giá về định hướng phát triển của Việt Nam, TS. Võ Trí Thành- Viện trưởng Viện nghiên cứu Chiến lược Thương hiệu và Cạnh tranh, Thành viên Tổ tư vấn Chính phủ nhận định, quốc gia đang thể hiện khát vọng vươn lên rất lớn. Không dừng lại ở việc vượt qua bẫy thu nhập trung bình hay duy trì các chỉ số tăng trưởng truyền thống, Việt Nam đang hướng tới mục tiêu phát triển bền vững, xanh, bao trùm và dựa trên đổi mới sáng tạo, đồng thời xác định rõ việc phải xây dựng một nền kinh tế tự chủ chiến lược và làm chủ các công nghệ cốt lõi. Để thực hiện mục tiêu tăng trưởng cao trong giai đoạn tới, bài toán huy động nguồn lực tài chính trở nên vô cùng khổng lồ.

Theo TS Thành, nhu cầu vốn đầu tư toàn xã hội ước tính lên tới khoảng 38.5 triệu tỷ đồng cho 5 năm tới, tương đương gần 500 tỷ USD, đòi hỏi tỷ lệ đầu tư phải đạt quanh mức 40% GDP thay vì mức 33% như giai đoạn trước. Trong đó, nguồn vốn từ ngân sách Nhà nước chỉ chiếm hơn 8 triệu tỷ đồng, nghĩa là hơn 30 triệu tỷ đồng còn lại phải huy động từ khu vực tư nhân, thu hút FDI và vay mượn từ các thị trường quốc tế.

Nhưng thách thức lớn đặt ra không chỉ nằm ở việc tìm kiếm nguồn vốn mà còn ở khả năng giải ngân và hấp thụ vốn hiệu quả. Việc bơm lượng tiền lớn ra nền kinh tế nếu không được quản trị cẩn trọng sẽ vô tình tạo áp lực lạm phát gánh nặng và gây nên những rung lắc cho hệ thống ngân hàng thương mại.

TS. Võ Trí Thành- Viện trưởng Viện nghiên cứu Chiến lược Thương hiệu và Cạnh tranh, Thành viên Tổ tư vấn Chính phủ.

Đa dạng nguồn vốn, giảm phụ thuộc tín dụng

Viện trưởng Viện nghiên cứu Chiến lược Thương hiệu và Cạnh tranh, Thành viên Tổ tư vấn Chính phủ đề xuất Việt Nam TS. Võ Trí Thành cho rằng, mặc dù chịu tác động từ các rào cản thuế quan và sự sụt giảm cầu từ một số thị trường lớn, hoạt động xuất khẩu của Việt Nam thời gian qua vẫn ghi nhận những kết quả bất ngờ.

Sự bùng nổ của các ngành công nghệ cao như bán dẫn, thiết bị điện tử và hệ sinh thái phục vụ trí tuệ nhân tạo (AI) tại các quốc gia và vùng lãnh thổ như Đài Loan hay Hàn Quốc đã tạo ra làn sóng cầu mạnh mẽ, lan tỏa tích cực đến chuỗi sản xuất của Việt Nam. Bên cạnh đó, sự chủ động tận dụng 18 hiệp định thương mại tự do (FTA) cùng lợi thế địa chính trị linh hoạt của khu vực ASEAN đã giúp các doanh nghiệp Việt duy trì tốc độ tăng trưởng xuất khẩu ấn tượng, đặc biệt là sang thị trường Hoa Kỳ.

Tuy nhiên, ở góc độ vĩ mô, ông Thành cho rằng dư địa điều hành chính sách của Chính phủ đang thu hẹp đáng kể. Với mức nợ công toàn cầu vượt 100% GDP và áp lực lạm phát vẫn thường trực, việc duy trì sự cân bằng giữa tăng trưởng và ổn định tỷ giá, lãi suất đòi hỏi nghệ thuật điều hành linh hoạt.

NHNN buộc cẩn trọng kiểm soát chênh lệch lãi suất giữa đồng Việt Nam và USD nhằm ngăn chặn dòng vốn chảy ra bên ngoài, duy trì dự trữ ngoại hối và giữ vững niềm tin của các nhà đầu tư. Việc kết hợp chặt chẽ giữa chính sách tiền tệ và chính sách tài khóa đẩy mạnh đầu tư công, hỗ trợ các gói tài chính về nhà ở xã hội hay giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp là chìa khóa để giữ vững nền tảng vĩ mô.

Vì thế, theo TS, Thành, chúng ta cũng cần triển khai các giải pháp đột phá. Đầu tiên là phát triển mô hình Trung tâm Tài chính Quốc tế (VIFC) tại TP.HCM và Đà Nẵng nhằm kết nối trực tiếp dòng vốn quốc tế với doanh nghiệp trong nước mà không làm gia tăng áp lực lên hệ thống tiền tệ nội địa.

Bên cạnh đó, việc ứng dụng công nghệ Token hóa tài sản, cho phép chia nhỏ các tài sản hạ tầng, dự án bất động sản hoặc nguồn vốn của doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) để huy động vốn linh hoạt trên thị trường. Cuối cùng là xây dựng hệ thống chấm điểm tín dụng dựa trên dữ liệu lớn (Big Data) nhằm giảm thiểu yêu cầu tài sản thế chấp truyền thống. TS Thành lưu ý, các giải pháp này cần thời gian hoàn thiện khung pháp lý và chưa thể thay thế ngay lập tức nguồn vốn tích lũy nội địa.

TS Nguyễn Tú Anh - Giám đốc Nghiên cứu Chính sách tại VinUniversity, Nguyên Vụ trưởng Vụ Kinh tế Tổng hợp (Ban Kinh tế Trung ương).

TS Nguyễn Tú Anh - Giám đốc Nghiên cứu Chính sách tại VinUniversity, Nguyên Vụ trưởng Vụ Kinh tế Tổng hợp (Ban Kinh tế Trung ương) cho rằng, trái với quy luật tăng trưởng tín dụng thường gấp khoảng 2 lần GDP, năm 2026 ghi nhận GDP bứt phá gấp 1,5 lần trung bình nhiều năm trước, dù tín dụng cả năm dự báo chỉ đạt 16% (thấp hơn mức 19,7% năm ngoái) và mặt bằng lãi suất cho vay nhích tăng 1,9%.

Về động cơ tăng trưởng mới, ông Nguyễn Tú Anh nhấn mạnh làn sóng FDI gắn liền với công nghệ AI - điện tử (xuất khẩu điện tử tăng 71%), sự bứt phá từ đầu tư tư nhân (tăng 14.9%) và đầu tư công (tăng 22.6%), cùng sự gia tăng năng suất nội ngành (năng lượng tăng 8.6%). Đà tăng GDP còn hưởng lợi từ quá trình chính thức hóa nền kinh tế (lao động phi chính thức giảm xuống 47%, hóa đơn điện tử tăng 70%) và cán cân thanh toán thực tế chuyển sang thặng dư 6-12 tỷ USD, tạo bệ đỡ cho tỷ giá và thu hút dòng vốn ngoại.

Về triển vọng đến năm 2027, theo TS. Nguyễn Tú Anh, tỷ giá và thị trường tài chính sẽ có sự hỗ trợ rất lớn cho Việt Nam do các chuyển biến lớn từ nội bộ nền kinh tế Mỹ. Tác động sau kỳ bầu cử giữa kỳ năm 2026 tại Mỹ: Tổng thống Donald Trump đối mặt với áp lực từ lưỡng viện/Đảng Dân chủ. Thị trường chứng khoán Mỹ ghi nhận phiên lao dốc mạnh: chỉ số Nasdaq giảm hơn 5%, S&P 500 giảm hơn 3,5%; cổ phiếu các tập đoàn công nghệ lớn (như Nvidia, Tesla) giảm rất sâu.

“Thị trường đang dự đoán Fed có thể tăng lãi suất thêm 25 điểm cơ bản vào cuối tháng 12/2026, tuy nhiên khả năng này không thực sự chắc chắn. Nguyên nhân là do mâu thuẫn giữa chính sách tài khóa của ông Trump (chi tiêu tài khóa cao làm Fed phải thắt chặt tiền tệ) và áp lực trần nợ công của Mỹ. Hiện trần nợ công của Mỹ đang quá cao, áp lực trả nợ rất lớn buộc phải kéo lãi suất trái phiếu xuống để duy trì khả năng trả nợ. Khi chính sách tài khóa buộc phải co lại thì chính sách tiền tệ sẽ phải mở ra; do đó, dự báo đến năm 2027 Fed sẽ hạ lãi suất, giúp dòng tiền ngoại tệ bắt đầu chảy mạnh vào các thị trường như Việt Nam”, TS Anh nói.

Khi dòng ngoại tệ mới chảy vào, NHNN sẽ thuận lợi trong việc mua ngoại tệ tăng dự trữ và bơm tiền đồng ra thị trường mà không phải chịu áp lực tăng lãi suất. Lúc này, cả tỷ giá và lãi suất đều có điều kiện đi vào xu hướng ổn định và hạ nhiệt.

Tuy nhiên, TS. Anh cho rằng, chính sách tài khóa phải đóng vai trò hỗ trợ trực tiếp cho chính sách tiền tệ; một mình NHNN không thể đơn độc gánh vác việc điều tiết thanh khoản và ổn định vĩ mô. Nhưng để phát triển thị trường trái phiếu doanh nghiệp minh bạch và lành mạnh, thị trường trái phiếu chính phủ phải đủ lớn để xác lập được đường cong lợi suất chuẩn làm thước đo định giá rủi ro cho toàn hệ thống ngân hàng và doanh nghiệp.