Vốn phải đến đúng nơi, đúng thời điểm, đúng đối tượng, đúng mục đích và với chi phí hợp lý

Kết luận cuộc làm việc, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng nêu rõ, những ý kiến hôm nay là cơ sở quan trọng để tiếp tục hoàn thiện chính sách, nâng cao hiệu quả thực thi, tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông dòng vốn cho đầu tư sản xuất kinh doanh, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số.

Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng đánh giá, thời gian qua Ngân hàng Nhà nước và các tổ chức tín dụng đã triển khai nhiều giải pháp tháo gỡ khó khăn, mở rộng tín dụng, triển khai các chương trình ưu đãi và tăng cường kết nối ngân hàng - doanh nghiệp.

Tuy nhiên, qua ý kiến của cộng đồng doanh nghiệp và thực tiễn hoạt động sản xuất kinh doanh, khả năng tiếp cận vốn tín dụng vẫn còn là điểm nghẽn mà cần phải tập trung xử lý, nhất là về vấn đề lãi suất, điều kiện vay vốn, tài sản bảo đảm, thủ tục, phương thức thẩm định và những vướng mắc ngoài ngành ngân hàng về đất đai, về đầu tư xây dựng, về tài sản và thị trường.

Đặc biệt trong bối cảnh phấn đấu tăng trưởng hai con số, Phó Thủ tướng nhấn mạnh, không chỉ cần tăng lượng tín dụng mà quan trọng hơn là phải nâng cao chất lượng, hiệu quả cung ứng tín dụng, nâng cao khả năng hấp thụ vốn của nền kinh tế. "Vốn phải đến đúng nơi, đúng thời điểm, đúng đối tượng, đúng mục đích và với chi phí hợp lý". Tín dụng phải tạo ra năng lực sản xuất mới, năng suất mới và động lực tăng trưởng mới.

Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng phát biểu kết luận cuộc làm việc - Ảnh: chinhphu.vn

Không để doanh nghiệp tốt mất cơ hội kinh doanh vì thiếu vốn

Trên tinh thần đó, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng đề nghị tập trung thực hiện 6 nhiệm vụ trọng tâm.

Thứ nhất, tiếp tục giảm chi phí vốn, phấn đấu giảm thực chất lãi suất cho vay. NHNN tiếp tục điều hành lãi suất tiền tệ chủ động, linh hoạt, tạo điều kiện để giảm mặt bằng lãi suất cho vay phù hợp với diễn biến lạm phát, tỉ giá và các cân đối vĩ mô.

Các tổ chức tín dụng cần tiếp tục tiết giảm chi phí hoạt động, đẩy mạnh chuyển đổi số, nâng cao năng suất, giảm chi phí trung gian, tạo dư địa để giảm lãi suất cho vay.

Ngân hàng và doanh nghiệp là những đối tác đồng hành lâu dài, vì vậy đây là lúc cần có sự chia sẻ trong lúc khó khăn.

Phó Thủ tướng đặc biệt lưu ý không chỉ quan tâm tới lãi suất công bố mà phải quan tâm đến chi phí vốn thực tế doanh nghiệp phải trả. Cần minh bạch hơn về lãi suất, phí và các chi phí liên quan để doanh nghiệp có thể lựa chọn và tiếp cận nguồn vốn với chi phí hợp lý.

Các ngân hàng cần lưu ý kiểm soát, không để cán bộ của mình nhũng nhiễu tiêu cực, làm khó doanh nghiệp.

Đối với các lĩnh vực nhà nước ưu tiên, đề nghị các tổ chức tín dụng nghiên cứu các gói tín dụng có lãi suất ưu đãi, thời hạn và phương thức trả nợ phù hợp với chu kỳ sản xuất kinh doanh, ưu tiên doanh nghiệp công nghiệp chế biến chế tạo, công nghiệp hỗ trợ, xuất khẩu, nông nghiệp công nghệ cao, logistics, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi xanh, doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng và các động lực tăng trưởng mới. Ưu đãi phải thực chất, đúng đối tượng, thủ tục đơn giản và doanh nghiệp có khả năng tiếp cận được.

Phó Thủ tướng đặc biệt lưu ý không chỉ quan tâm tới lãi suất công bố mà phải quan tâm đến chi phí vốn thực tế doanh nghiệp phải trả - Ảnh: chinhphu.vn.

Thứ hai, đổi mới mạnh mẽ sản phẩm và phương thức cho vay. Phó Thủ tướng nhấn mạnh, không thể dùng một sản phẩm tín dụng và một phương thức thẩm định cho mọi doanh nghiệp. Doanh nghiệp sản xuất khác với doanh nghiệp thương mại, doanh nghiệp xuất khẩu khác với doanh nghiệp xây dựng, doanh nghiệp công nghệ khác với doanh nghiệp nông nghiệp. Vì vậy, các tổ chức tín dụng cần nghiên cứu chuyển mạnh sang thiết kế sản phẩm theo ngành, theo chuỗi giá trị, theo dòng tiền và mức độ rủi ro.

Tăng cường khai thác dữ liệu từ thuế, hóa đơn điện tử, tài khoản thanh toán, lịch sử tín dụng và dữ liệu hợp pháp khác để nâng cao chất lượng thẩm định. Tài sản bảo đảm vẫn rất quan trọng để kiểm soát rủi ro nhưng không nên trở thành điều kiện duy nhất quyết định doanh nghiệp có được tiếp cận tín dụng hay không.

"Chúng ta cần chuyển dần từ tư duy doanh nghiệp có tài sản gì để thế chấp sang tư duy doanh nghiệp có phương án kinh doanh, dòng tiền và khả năng trả nợ như thế nào", Phó Thủ tướng lưu ý. Đặc biệt, doanh nghiệp vừa và nhỏ, doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng cần được tiếp cận các phương thức thẩm định phù hợp hơn với đặc điểm hoạt động.

Thứ ba, hỗ trợ doanh nghiệp khó khăn có khả năng phục hồi, không để doanh nghiệp tốt mất cơ hội kinh doanh vì thiếu vốn.

Phó Thủ tướng đề nghị các tổ chức tín dụng phân loại rõ khách hàng đối với doanh nghiệp có tình hình tài chính và phương án kinh doanh tốt nhưng thiếu vốn tạm thời hoặc là gặp khó khăn tạm thời phải ưu tiên xem xét giải quyết, tháo gỡ nhanh. Doanh nghiệp gặp khó khăn tạm thời nhưng có thị trường, có đơn hàng, có khả năng phục hồi, ngân hàng cần chủ động cùng doanh nghiệp xây dựng phương án phục hồi, cơ cấu dòng tiền, cơ cấu khoản vay phù hợp và xem xét bổ sung vốn trên cơ sở khả năng trả nợ. Đồng thời cần tăng cường tư vấn cho doanh nghiệp ngay từ khi xây dựng phương án sản xuất kinh doanh, hướng dẫn doanh nghiệp hoàn thiện hồ sơ, minh bạch tài chính và nâng cao khả năng tiếp cận vốn.

Ngân hàng không chỉ là nơi cung cấp khoản vay mà phải trở thành đối tác tài chính đồng hành cùng doanh nghiệp.

Thứ tư, xử lý dứt điểm các điểm nghẽn ngoài ngân hàng. Theo Phó Thủ tướng, qua cuộc họp hôm nay cho thấy một thực tế là không phải mọi khó khăn tiếp cận tín dụng đều bắt nguồn từ ngân hàng. Có những vấn đề thuộc về đất đai, đầu tư, xây dựng, quy hoạch, tài sản bảo đảm, thuế, thủ tục hành chính, pháp lý của dự án hoặc những vấn đề liên quan đến thị trường vốn.

Phó Thủ tướng đề nghị phải xác định đúng nguyên nhân, đúng cơ quan và đúng thẩm quyền xử lý. Vấn đề thuộc ngành ngân hàng thì Ngân hàng Nhà nước và các tổ chức tín dụng phải xử lý; vấn đề thuộc bộ, ngành, địa phương, cơ quan có thẩm quyền phải chủ động tháo gỡ; vấn đề thuộc năng lực nội tại của doanh nghiệp thì doanh nghiệp phải chủ động khắc phục. Không để doanh nghiệp phải đi nhiều nơi, hỏi nhiều cơ quan nhưng không có ai chịu trách nhiệm. Tất cả các kiến nghị phải rõ người, rõ việc, rõ thời hạn, rõ trách nhiệm, rõ kết quả và phải xử lý đến cùng.

Thứ năm, nâng cao chất lượng tín dụng và đa dạng hóa nguồn vốn cho nền kinh tế. Tăng trưởng tín dụng phải đi đôi với chất lượng tín dụng và an toàn hệ thống.

NHNN tiếp tục định hướng tín dụng vào sản xuất kinh doanh, các lĩnh vực ưu tiên và các động lực tăng trưởng, kiểm soát chặt tín dụng vào lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro.

Ngân hàng không thể và cũng không nên là nguồn vốn duy nhất của nền kinh tế. Bộ Tài chính tiếp tục phối hợp với Ngân hàng Nhà nước và các bộ, ngành liên quan phát triển lành mạnh thị trường chứng khoán, trái phiếu doanh nghiệp, thị trường tài chính quốc tế, các quỹ đầu tư, tạo điều kiện để doanh nghiệp có thêm kênh huy động vốn phù hợp. Các tập đoàn, tổng công ty, các doanh nghiệp lớn có nhu cầu đầu tư dài hạn cần chủ động đa dạng hóa nguồn vốn huy động, giảm dần sự phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng.

Ngân hàng cần tập trung hơn vào vai trò cung ứng vốn lưu động, vốn đầu tư phù hợp và vốn cho các động lực tăng trưởng. Thị trường vốn phải từng bước đảm nhận tốt hơn việc cung cấp nguồn vốn trung và dài hạn. 

Phó Thủ tướng đề nghị NHNN phối hợp với VCCI và các hiệp hội doanh nghiệp tổng hợp đầy đủ các kiến nghị tại cuộc họp, phân thành 3 nhóm: nhóm thứ nhất là vấn đề có thể xử lý ngay theo quy định hiện hành; thứ hai, vấn đề cần nghiên cứu, hướng dẫn hoặc phối hợp liên ngành; thứ ba, vấn đề cần sửa đổi, bổ sung cơ chế, chính sách pháp luật.

Mỗi kiến nghị phải xác định rõ cơ quan chủ trì, cơ quan phối hợp, sản phẩm đầu ra và thời hạn hoàn thành.

Những vấn đề thuộc thẩm quyền Ngân hàng Nhà nước, đề nghị xử lý hoặc có hướng dẫn rõ ràng trước ngày 31/8/2026.

Đối với những vấn đề cần sửa luật, nghị định, thông tư hoặc thuộc thẩm quyền nhiều cơ quan, phải xác định văn bản cần sửa, cơ quan chủ trì, tiến độ và báo cáo cấp có thẩm quyền.

Phó Thủ tướng đề nghị các tổ chức tín dụng phải xây dựng các sản phẩm tín dụng phù hợp với từng nhóm doanh nghiệp và lĩnh vực ưu tiên, tăng cường ứng dụng dữ liệu và công nghệ trong thẩm định, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, đồng thời tăng cường tư vấn và đồng hành cùng doanh nghiệp.

Các bộ, ngành phối hợp với NHNN tiếp tục nghiên cứu trình Chính phủ xây dựng các chương trình, các gói hỗ trợ cho doanh nghiệp. VCCI và các hiệp hội doanh nghiệp tiếp tục tổng hợp những trường hợp cụ thể, không phản ánh chung chung để cơ quan quản lý và ngân hàng có thể xác định chính xác nguyên nhân và xử lý.

Thứ sáu, đối với cộng đồng doanh nghiệp, Phó Thủ tướng mong muốn các doanh nghiệp tiếp tục xây dựng văn hóa kinh doanh lành mạnh, đề cao tinh thần tuân thủ pháp luật, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính, minh bạch thông tin và sử dụng vốn vay đúng mục đích, hiệu quả. Uy tín tín dụng không chỉ là điều kiện tiếp cận vốn trong hiện tại mà còn là tài sản vô hình có giá trị đối với sự phát triển lâu dài của mỗi doanh nghiệp.

Các tập đoàn, tổng công ty nhà nước và các doanh nghiệp có nhu cầu đầu tư các dự án quy mô lớn cần chủ động đa dạng hóa các nguồn vốn huy động, tăng cường huy động vốn thông qua thị trường vốn, phát hành trái phiếu, hợp tác đầu tư, huy động nguồn vốn quốc tế và các nguồn vốn hợp pháp khác, giảm dần sự phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng.

Phó Thủ tướng nêu rõ, mục tiêu tăng trưởng hai con số đặt ra yêu cầu rất cao đối với toàn bộ hệ thống tài chính ngân hàng. "Chúng ta không thể đạt được tăng trưởng cao nếu doanh nghiệp thiếu vốn, chi phí vốn cao và dòng vốn luân chuyển thấp, chậm. Nhưng chúng ta cũng không thể đạt được tăng trưởng bền vững nếu mở rộng tín dụng bằng mọi giá, hạ chuẩn tín dụng hoặc để phát sinh rủi ro cho hệ thống".

Vì vậy, Phó Thủ tướng đề nghị toàn hệ thống quán triệt tinh thần: khơi thông dòng vốn, giảm chi phí vốn, đổi mới phương thức cho vay, nâng cao năng lực hấp thụ vốn, tạo động lực cho tăng trưởng nhanh và bền vững. Đặc biệt, không để doanh nghiệp có dự án tốt, có thị trường, có khả năng trả nợ nhưng không tiếp cận được vốn chỉ vì những thủ tục hoặc điều kiện không cần thiết. Đồng thời không để những vướng mắc thuộc trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước trở thành rào cản đối với dòng vốn tín dụng.

Phó Thủ tướng đề nghị Văn phòng Chính phủ phối hợp với NHNN hoàn thiện thông báo kết luận, theo dõi đôn đốc tiến độ từng nhiệm vụ, kịp thời báo cáo Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ những khó khăn vướng mắc phát sinh.