Thái miếu nhà Trần tọa lạc tại khu vực đồi Đình, thôn Trại Lốc 2, xã An Sinh. Di tích được xây dựng từ thời Trần, khởi dựng là Tổ miếu/Tiên miếu (nơi thờ tổ tiên), sau được mở rộng về quy mô, tính chất, giá trị, trở thành Thái miếu - nơi thờ Hoàng tộc nhà Trần nơi quê gốc. Di tích có giá trị to lớn, tuy nhiên trải qua những biến thiên của lịch sử, công trình đã bị đổ nát, chỉ còn lại dấu vết nền móng dưới lòng đất.

Qua nghiên cứu khai quật khảo cổ học di tích, các nhà khoa học đã phát hiện hệ thống dấu vết nền móng của 39 công trình kiến trúc thời Trần, được xây dựng qua 3 giai đoạn khác nhau, gồm: Mặt bằng kiến trúc Thái miếu, sân vườn, bậc tam cấp và đường đi... Trải qua thời gian và những thăng trầm của lịch sử, Thái miếu xưa chỉ còn lại dấu vết các công trình kiến trúc và các di vật dưới lòng đất. Để tiếp tục bảo tồn và phát huy giá trị lịch sử văn hoá truyền thống, phát huy giá trị của di sản văn hoá nhà Trần tại Đông Triều, thị xã Đông Triều đã tích cực phối hợp với các sở, ngành của tỉnh và Trường Đại học Khoa học, xã hội và nhân văn tiến hành, khai quật khảo cổ học, tổ chức hội thảo khoa học đánh giá về vai trò, công năng của di tích và lập hồ sơ báo cáo các cấp, các ngành chức năng để tiến hành trùng tu, tôn tạo di tích Thái miếu. Năm 2014 được sự quan tâm của các cấp, các ngành, chính quyền địa phương và nhân dân đã tổ chức tu bổ, tôn tạo Thái miếu trên diện tích hơn 16.000m2, từ nguồn vốn xã hội hóa. Sau hơn 3 năm thi công, Thái miếu chính thức được khánh thành vào ngày 04/02/2018.

Công trình Thái miếu nhà Trần tại Đông Triều

Lễ khai mạc được tổ chức vào 9h00’ ngày 23/02/2019 (tức ngày 19 tháng Giêng năm Kỷ Hợi), gồm phần lễ và phần hội. Phần lễ bao gồm các hoạt động: Lễ tế mở cửa đền, lễ rước nước, lễ bao sái, lễ mộc dục, lễ tiến vua, lễ giỗ Đức Thái Tổ Trần Thừa; biểu diễn lân sư rồng và trống hội chào mừng, gióng trống, gióng chiêng khai hội, tuyên đọc chúc văn. Phần hội gồm các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao, trò chơi dân gian như hội Cờ xuân (cờ tướng), giao lưu cờ cây và các trò chơi dân gian kéo co, tung còn, đi cầu kiều, đánh đu, bịt mắt bắt vịt, bắt trạch trong chum... diễn ra trong suốt 03 ngày tổ chức lễ hội.

Ông Trần Văn Vinh, Phó Chủ tịch UBND thị xã Đông Triều cho biết, đây là một trong những sự kiện văn hóa quan trọng diễn ra trong những ngày đầu năm mới 2019, cùng với thời điểm diễn Lễ hội xuân Ngọa Vân trên địa bàn thị xã Đông Triều, Lễ hội Xuân Yên Tử và các di tích tại các địa phương lân cận. Từ đó, góp phần kết nối hành trình của nhân dân và du khách trong nước và quốc tế đến thăm quan, chiêm bái, tưởng nhớ và tri ân công đức các bậc tiền nhân đã có công gây dựng đất nước; thúc đẩy phát triển dịch vụ, du lịch văn hóa tâm linh và phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.