Từ sáng sớm, hàng trăm thanh niên trai tráng của làng Sơn Đồng và các làng lân cận đã tụ tập ở sân đình, trước là để làm lễ tế Thành Hoàng làng, một điểm đặc biệt của đình làng Sơn Đồng là đình thờ ai, ai là Thành Hoàng làng thì còn nhiều tranh cãi. Theo những vị cao niên của làng và một số giấy tờ bằng chữ nho còn sót lại, thì đình có từ rất lâu đời và thờ Hai Bà Trưng.

Hàng năm, Đình Sơn Đồng đều tổ chức lễ hội thi bánh dày giữa các xóm và cướp cây bông. Đặc biệt, trong phần thi bánh dày, khi nặn bánh, người ta cũng làm theo các cặp âm dương, gọi là “bánh dày bánh cuốn” rất có ý nghĩa. '

Âm là hai chếc bánh tròn không nhân ép chặt vào nhau; dương là một chiếc bánh hình trụ, to cỡ chuôi liềm, có nhân là đậu xanh đồ kỹ, giã mịn, trộn mật.

Hình tượng này làm cho người ta liên tưởng đến cặp sinh thực khí linga và Iôni. Cả hai “trò” trong Lễ hội Sơn Đồng đều thấm đậm tinh thần phồn thực, vốn có từ rất lâu đời của cư dân trồng lúa nước ở vùng Châu thổ Bắc Bộ.…và sau đó là lễ cướp bông.

Cây bông là một đoạn tre đực tươi, dài đủ 5 đốt, lấy theo ngũ phúc. Cây tre được chọn phải là cây có ngọn, đủ lá. Thân thẳng, không kiến, không bị cộc ngọn, da xanh óng ả, cây phải ở giữa khóm. Khóm tre đó phải là khóm tre của gia đình đủ phúc đức, hòa thuận, không có muộn phiền, tang gia.

Gia đình cho tre cũng phải tự nguyện dâng tiến. Hai cây bông được làng tuyển chọn sẽ được cạo sạch phần vỏ, đánh bông ở hai đầu và rước lên bàn thờ Thành Hoàng làng. Đây là biểu tượng cho sức mạnh và tinh thần của dân làng.

Sau nghi lễ tế, đến chính Ngọ, cụ cao niên nhất trong làng sẽ xin Thành hoàng làng, mang cây bông tung giữa sân để con dân giằng nhau. Điều đặc biệt là dân làng đều tin tưởng rằng, ai giành được cây bông thì trong năm ắt sẽ có quý tử.

Đức Thanh