Phối cảnh Dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành.

Nhanh, nhưng phải chuẩn

Đây là yêu cầu mà Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Chủ tịch Hội đồng Thẩm định nhà nước Nguyễn Chí Dũng đặt ra cho các thành viên Hội đồng cũng như Tổ giúp việc Hội đồng trong phiên họp đầu tiên của Hội đồng đối với Báo cáo nghiên cứu khả thi (F/S) Dự án Thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư Cảng hàng không quốc tế Long Thành (Dự án GPMB sân bay Long Thành) được tổ chức tại Hà Nội vào giữa tuần này.

Được tổ chức chưa đầy 2 tuần sau khi Bộ Kế hoạch và Đầu tư nhận được tờ trình Thủ tướng Chính phủ của UBND tỉnh Đồng Nai đề nghị thẩm định F/S Dự án GPMB sân bay Long Thành, sức ép tiến độ đặt ra cho Hội đồng Thẩm định nhà nước là rất lớn. Cụ thể, để kịp trình Quốc hội xem xét, thông qua F/S Dự án GPMB sân bay Long Thành tại kỳ họp thứ 4 (tháng 10/2017), Hội đồng sẽ chỉ có chưa đầy 1 tháng để cho ý kiến, hoàn chỉnh báo cáo thẩm định để trình Chính phủ.

Có 17 nội dung tại F/S Dự án GPMB sân bay Long Thành sẽ được thẩm định bởi các thành viên Hội đồng Thẩm định nhà nước là lãnh đạo 13 bộ, ngành, địa phương liên quan. Trong đó, các nội dung cần được thẩm định kỹ, khách quan, khoa học như đề dẫn của Chủ tịch Hội đồng là sự cần thiết phải đầu tư; đánh giá về nhu cầu sử dụng đất; điều kiện giao đất, cho thuê đất và cho phép chuyển đổi mục đích sử dụng đất theo quy định của pháp luật; đánh giá về thời gian, tiến độ thực hiện, các mốc thời gian chính thực hiện đầu tư; nhu cầu vốn đầu tư, cơ cấu nguồn vốn, các phương án huy động vốn; đánh giá phương án tổng thể đền bù, GPMB, di dân, tái định canh, định cư…

Theo đề xuất của Đồng Nai, phạm vi Dự án sẽ bao gồm 4 cấu phần: xây dựng hạ tầng khu tái định cư, tái lập hạ tầng xã hội với 6 dự án thành phần; công tác thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trên phạm vi diện tích 5.585,14 ha; đào tạo nghề, giải quyết việc làm, ổn định cuộc sống người dân; điều chỉnh địa giới hành chính.

“Để kịp trình Quốc hội đúng thời hạn, các thành viên Hội đồng Thẩm định nhà nước, đặc biệt là Tổ giúp việc phải đẩy nhanh tiến độ thẩm định để đến ngày 25/9, Chủ tịch Hội đồng có thể ký Báo cáo kết quả thẩm định trình Thủ tướng Chính phủ. Tuy nhiên, nguyên tắc quan trọng nhất vẫn là bám sát tinh thần Nghị quyết Quốc hội, đáp ứng đầy đủ trình tự, thẩm định, đánh giá khách quan, khoa học”, Chủ tịch Hội đồng Thẩm định nhà nước đề nghị.

Đề xuất làm rõ nhiều nội dung

Được biết trong Báo cáo thẩm định sơ bộ, Tổ giúp việc Hội đồng Thẩm định nhà nước cho rằng, F/S Dự án GPMB sân bay Long Thành còn một số tồn tại cần tiếp tục làm rõ liên quan đến sự cần thiết phải đầu tư; nhu cầu sử dụng đất bố trí tái định cư; đánh giá hiệu quả đầu tư… Cụ thể, Tổ giúp việc cho rằng, đây đã là giai đoạn nghiên cứu khả thi, do vậy các chi phí trong tổng mức đầu tư cần đảm bảo cơ sở pháp lý, phương pháp xác định phù hợp với quy định của pháp luật.

Cần phải nói thêm rằng, một trong những đánh giá bước đầu của Tổ giúp việc Hội đồng Thẩm định nhà nước nhận được sự đồng thuận của nhiều thành viên Hội đồng chính là yêu cầu chủ đầu tư Dự án là Đồng Nai và Bộ Giao thông - Vận tải cần có tính toán, so sánh cụ thể hơn nữa về hiệu quả của việc GPMB toàn bộ diện tích một lần như dự kiến và phương án phân kỳ đầu tư Dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành.

Trong đó, lưu ý so sánh thêm lựa chọn quy mô diện tích, dự báo nhu cầu hành khách hàng năm qua Cảng hàng không quốc tế Long Thành với các cảng hàng không quốc tế trong khu vực để lựa chọn quy mô, phân kỳ đầu tư; phân kỳ GPMB cho phù hợp.

Theo Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng, do Dự án GPMB sân bay Long Thành có quy mô vốn đầu tư lớn, tác động rất lớn đến đời sống của đông đảo người dân; an ninh, quốc phòng của đất nước, nên F/S Dự án  cần phải bám sát các quy định của pháp luật, Nghị quyết Quốc hội; công khai, minh bạch; có kế hoạch sử dụng hiệu quả, tiết kiệm tối đa các nguồn lực, kể cả nguồn lực đất đai…

Được biết, trong F/S Dự án GPMB sân bay Long Thành, UBND tỉnh Đồng Nai đã đề xuất một loạt cơ chế đặc thù, đáng chú ý là việc hỗ trợ đào tạo nghề và giải quyết việc làm của người dân bị thu hồi đất được vận dụng các nội dung tại Quyết định số 12/QĐ - TTg ngày 6/1/2017 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án “Xác định thiệt hại, thực hiện bồi thường, hỗ trợ; khôi phục sản xuất và đảm bảo an sinh xã hội cho người dân bị ảnh hưởng do sự cố môi trường biển tại các tỉnh Hà Tĩnh, Quảng Bình và Thừa Thiên Huế.

Trước đó, đầu tháng 9/2017, Thủ tướng Chính phủ đã thống nhất các nội dung thẩm tra Khung chính sách bồi thường, tái định cư Dự án do Bộ Tài nguyên và Môi trường thực hiện. Cụ thể, Bộ Tài nguyên và Môi trường thống nhất với đề xuất của tỉnh Đồng Nai, kiến nghị Chính phủ tiến hành hỗ trợ giáo dục cho đối tượng là các hộ gia đình thuộc diện tái định cư hoặc phải di chuyển chỗ ở đang theo học tại tất cả các cấp học (giáo dục mầm non đến giáo dục đại học) với thời gian không quá 3 năm học bằng mức học phí của trường công lập trên địa bàn; hỗ trợ chi phí học tập trong thời gian không quá 3 năm học với mức 100.000 đồng/người/tháng; đối với cấp học giáo dục đại học bằng 60% mức lương cơ sở/người/tháng và được hưởng không quá 10 tháng/năm học.