Tại cuộc họp giao ban công tác tháng 2 năm 2025 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ trưởng Đỗ Đức Duy nhấn mạnh, năm nay Bộ sẽ đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh và tháo gỡ khó khăn cho các địa phương, doanh nghiệp. 

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là chuẩn hóa quy trình cấp mã số vùng trồng, đảm bảo mỗi vùng sản xuất có một mã số duy nhất để thuận tiện trong quản lý, giám sát và truy xuất nguồn gốc.

Bộ trưởng lấy ví dụ: "Mỗi cá nhân đều có một mã định danh riêng, thì mỗi vùng trồng cũng cần một mã số cố định như vậy." Ông cũng chỉ ra rằng một số thủ tục hành chính khác như cấp phép nuôi trồng thủy sản hay giấy phép chăn nuôi, môi trường trong thú y cũng có thể gộp vào cùng một bộ hồ sơ để tránh tình trạng phân tán, rườm rà giữa các luật chuyên ngành.

Theo Điều 64 của Luật Trồng trọt năm 2018, mã số vùng trồng là một công cụ quan trọng giúp theo dõi tình hình sản xuất, kiểm soát chất lượng và truy xuất nguồn gốc nông sản. Tuy nhiên, trên thực tế, việc quản lý mã số vùng trồng tại Việt Nam còn nhiều lỗ hổng. Một số hợp tác xã và nông dân chỉ biết mã số của mình bị sử dụng trái phép khi phát sinh vấn đề, gây ảnh hưởng đến doanh nghiệp xuất khẩu.

Cần thống nhất mã số vùng trồng cho cả tiêu thụ nội địa và xuất khẩu.

Một doanh nghiệp chuyên xuất khẩu nông sản sang Trung Quốc hoàn toàn đồng tình với quan điểm của Bộ trưởng. Vị này cho rằng, mỗi doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ dân cần được cấp mã số định danh như căn cước công dân để quá trình truy xuất nguồn gốc nông sản đạt độ chính xác tuyệt đối.

Ngoài vấn đề mã số vùng trồng, việc kiểm dịch thực vật tại cửa khẩu cũng là một điểm nghẽn lớn trong xuất khẩu nông sản. Hiện nay, Trung Quốc đã mở cửa cho nhiều mặt hàng nông sản của Việt Nam, bao gồm sầu riêng cấp đông và chanh dây đông lạnh. Tuy nhiên, quy trình kiểm dịch vẫn gây khó khăn cho doanh nghiệp.

Một số doanh nghiệp đề xuất kiểm dịch nông sản ngay tại kho nhằm bảo đảm nhiệt độ bảo quản, tránh ảnh hưởng đến chất lượng hàng hóa. Nếu kiểm dịch tại cửa khẩu, việc phải mở container ra kiểm tra có thể làm sản phẩm mất độ tươi ngon và không đạt tiêu chuẩn xuất khẩu. Vì vậy, việc giao quyền kiểm dịch cho địa phương là một giải pháp cấp thiết.

Bộ trưởng Đỗ Đức Duy yêu cầu Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật rà soát, nghiên cứu phương án phân cấp nhiệm vụ này cho các tỉnh, thay vì để cán bộ cấp Cục phải trực tiếp thực hiện. Ông đặt câu hỏi: "Việc kiểm dịch nông sản xuất khẩu và nhập khẩu có nhất thiết phải do cán bộ Bộ trực tiếp thực hiện không? Nếu chỉ là đối chiếu hồ sơ và bấm nút thông quan, hoàn toàn có thể giao cho địa phương hoặc phối hợp với hải quan để thực hiện."

Theo thống kê, mỗi ngày Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật phải xử lý khoảng 2.000 hồ sơ hành chính, tạo áp lực khổng lồ lên bộ máy quản lý. Việc phân cấp kiểm dịch cho địa phương không chỉ giúp giảm tải cho Cục mà còn rút ngắn thời gian thông quan, giúp nông sản Việt xuất khẩu thuận lợi hơn.

Để giải quyết các vấn đề tồn đọng trong quản lý nông nghiệp, Bộ trưởng Đỗ Đức Duy đặt mục tiêu đẩy nhanh chuyển đổi số và cải cách hành chính. Bộ sẽ hoàn thành số hóa toàn bộ thủ tục hành chính tại các Cục chuyên ngành trước ngày 30/6 theo quy định của Chính phủ.

Mục tiêu đặt ra là giảm ít nhất 30% thời gian xử lý thủ tục hành chính, 30% chi phí tuân thủ và bãi bỏ ít nhất 30% điều kiện kinh doanh không cần thiết. Hiện nay, trong lĩnh vực trồng trọt và bảo vệ thực vật, số lượng thủ tục vẫn còn rất lớn, gây cản trở cho doanh nghiệp.

Việc kiểm dịch thực vật hiện đang được thực hiện bởi 9 Chi cục Kiểm dịch vùng, mỗi vùng phụ trách một nhóm tỉnh thành. Cụ thể:

Chi cục Kiểm dịch thực vật vùng VII chịu trách nhiệm kiểm dịch nông sản xuất khẩu sang Trung Quốc qua các cửa khẩu tại Lạng Sơn.

Chi cục Kiểm dịch thực vật vùng I quản lý các cửa khẩu tại Quảng Ninh và Hải Phòng.

Chi cục Kiểm dịch thực vật vùng VIII phụ trách các cửa khẩu tại Lào Cai, Hà Giang, Lai Châu và Điện Biên.

Tuy nhiên, với hệ thống phân cấp này, nếu không có sự phối hợp linh hoạt và ứng dụng công nghệ, tình trạng ách tắc vẫn có thể xảy ra. Do đó, Bộ trưởng Đỗ Đức Duy yêu cầu đẩy mạnh chuyển đổi số trong khâu cấp phép, kiểm dịch và truy xuất nguồn gốc để đảm bảo thông suốt, minh bạch và hiệu quả hơn.