Chỉ số Năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI), Chỉ số Cải cách hành chính (PAR Index) và Chỉ số hài lòng của người dân đối với sự phục vụ của cơ quan hành chính nhà nước (SIPAS) đã được đưa vào những bản dự thảo cuối cùng của Nghị quyết 02/NQ-CP của Chính phủ về các nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia năm 2026.

Nếu được thông qua, đây sẽ là lần đầu tiên các chỉ số “nội địa” được đưa vào nhóm giải pháp chính thức nhằm cải thiện môi trường kinh doanh.

Từ năm 2014, khi phiên bản đầu tiên của nghị quyết về cải thiện môi trường kinh doanh được ban hành, mục tiêu “so cùng với thế giới” đã trở thành trọng tâm, với các giải pháp nâng cao thứ hạng của Việt Nam trên các bảng xếp hạng năng lực cạnh tranh toàn cầu.

Tuy nhiên, trong quá trình xây dựng Nghị quyết 02 năm nay, cảm nhận của doanh nghiệp và người dân về hoạt động của chính quyền địa phương đã được đặt ra như một yếu tố quan trọng. Theo bà Nguyễn Trà Lê, chuyên gia môi trường kinh doanh của Văn phòng Chính phủ, đây là góc nhìn phản ánh sát thực nhất về môi trường kinh doanh.

“Chúng ta cần cả góc nhìn từ bên ngoài, thông qua các chỉ số của tổ chức quốc tế để biết Việt Nam đang ở đâu, nhưng đồng thời cũng phải nhìn vào cảm nhận từ thực tiễn. Doanh nghiệp, người dân cảm nhận thế nào chính là thước đo hiệu quả của các giải pháp cải thiện môi trường kinh doanh”, bà Lê nhấn mạnh.

Việc nghiên cứu, tham vấn các khuyến nghị chính sách từ những chỉ số này cũng thể hiện sự tôn trọng tiếng nói của cộng đồng doanh nghiệp và người dân, qua đó góp phần thúc đẩy các cải cách cơ chế, chính sách theo hướng thực chất và hiệu quả hơn.

Dù bổ sung các chỉ số đo lường nội địa, mục tiêu tiệm cận các chuẩn mực quốc tế trong cải thiện môi trường kinh doanh vẫn tiếp tục được xác định là giải pháp trọng tâm.

Trong những năm đầu triển khai, trọng tâm cải cách là đơn giản hóa quy trình, hồ sơ, thủ tục nộp thuế; rút ngắn thời gian doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ thuế xuống mức trung bình của nhóm ASEAN-6; rút ngắn thời gian tiếp cận điện năng cho các dự án đầu tư xuống tối đa 70 ngày (trong khi mức trung bình của ASEAN-6 là 50,3 ngày)… Những giải pháp này đã tạo ra những chuyển biến rõ nét trong các thủ tục hành chính liên quan đến thuế, hải quan.

Ở các giai đoạn tiếp theo, mục tiêu cải cách được mở rộng, hướng tới nâng cao thứ hạng của Việt Nam trên nhiều bảng xếp hạng quốc tế như Doing Business (Ngân hàng Thế giới - WB), Chỉ số Năng lực cạnh tranh toàn cầu GCI 4.0 (WEF), Chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu GII (WIPO), Chỉ số Hiệu quả logistics (WB), Chỉ số Năng lực cạnh tranh du lịch (WEF), Chỉ số Phát triển chính phủ điện tử (UN).

Theo dự thảo Nghị quyết 02, năm 2026, Việt Nam sẽ tham gia 7 “cuộc đua” chính. Cụ thể, phấn đấu thuộc nhóm 50 quốc gia đứng đầu Chỉ số Phát triển bền vững (SDG) của Liên hợp quốc; tăng ít nhất 3 bậc so với kỳ xếp hạng trước về Chỉ số Quyền tài sản (IPRI) của Liên minh Quyền tài sản; tăng ít nhất 1 bậc về Chỉ số Đổi mới sáng tạo (GII) của Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO).

Trên bảng xếp hạng Phát triển chính phủ điện tử (EGDI) của Liên hợp quốc, mục tiêu năm 2026 là tăng ít nhất 2 bậc so với kỳ xếp hạng trước. Đối với Chỉ số An toàn thông tin mạng (GCI) của Liên minh Viễn thông quốc tế (ITU), dự thảo đặt mục tiêu duy trì Việt Nam trong nhóm các quốc gia bậc 1. Chỉ số Hiệu quả logistics (LPI) của WB được định hướng tăng ít nhất 4 bậc, trong khi Chỉ số Năng lực phát triển du lịch (TTDI) của Diễn đàn Kinh tế thế giới (WEF) cũng phấn đấu tăng ít nhất 4 bậc.

Trong năm 2025, Việt Nam đã đạt được những bước tiến đáng kể, tiêu biểu là việc được xếp vào nhóm “Rất cao” của Chỉ số EGDI, đứng thứ 71/193 quốc gia trên thế giới và thứ 5/11 quốc gia trong khu vực Đông Nam Á. So với kỳ xếp hạng năm 2022, Việt Nam tăng 15 bậc trên bảng xếp hạng toàn cầu, vượt hơn 7 lần mục tiêu đề ra tại Nghị quyết số 02/2025/NQ-CP.

Tuy vậy, dư địa cải cách vẫn còn lớn. Trong các chỉ số thành phần của Chỉ số Phát triển bền vững, một số tiêu chí vẫn ở mức thấp như tài nguyên và môi trường biển (48,24 điểm), tài nguyên và môi trường đất (49,26 điểm), công nghiệp - đổi mới sáng tạo và cơ sở hạ tầng (57,5 điểm).

Đối với Chỉ số Quyền tài sản quốc tế, điểm số của Việt Nam giảm 0,1 điểm, trong đó một số chỉ số thành phần sụt giảm. Đáng chú ý là chỉ số về quyền sở hữu vật chất, đặc biệt là mức độ dễ dàng tiếp cận vốn vay. Trong nhóm chỉ số về quyền sở hữu trí tuệ, mức giảm mạnh nhất thuộc về chỉ số bảo hộ bản quyền.