Doanh nghiệp lớn đổi cách tiếp cận startup

Tại phiên thảo luận về chiến lược thoát vốn trong khuôn khổ Diễn đàn đối thoại cấp cao Venture Forum 2026, câu chuyện mua bán, sáp nhập doanh nghiệp (M&A) được trao đổi sôi nổi. 

Bà Lê Hàn Tuệ Lâm, Giám đốc điều hành VinVentures (Vingroup) đặt vấn đề, làm thế nào để doanh nghiệp khởi nghiệp không chỉ tồn tại mà còn tăng trưởng đủ lớn để trở thành đối tượng hấp dẫn đối với dòng vốn chiến lược. Bởi tại Việt Nam đang xuất hiện xu hướng các tập đoàn lớn tự triển khai hoạt động đổi mới bên trong doanh nghiệp (in-house innovation), thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào bên ngoài. 

Bà Lê Hàn Tuệ Lâm, Giám đốc điều hành VinVentures (Vingroup) trình bày tham luận tại diễn đàn.

Điều này đặt ra câu hỏi: “M&A sẽ thay đổi ra sao trong giai đoạn tới và startup cần chuẩn bị gì để tham gia vào chu kỳ mới của thị trường?”

Chia sẻ từ góc nhìn nhà đầu tư quốc tế, ông JunSung Bae, Giám đốc điều hành khối đầu tư của Lotte Ventures cho rằng, nhiều tập đoàn lớn hiện đều đang triển khai M&A, nhưng thực tế quá trình này không hề dễ dàng.

Theo ông, ngày càng có nhiều startup xem M&A là mục tiêu hướng đến, nhưng đây không nên là ưu tiên quá sớm. Thay vào đó, Startup nên tập trung vào việc xây dựng năng lực nội tại và trở nên đủ sẵn sàng trước khi nghĩ đến việc được mua lại.

Ông JunSung Bae cũng cho biết thêm, các quỹ đầu tư hiện quan tâm nhiều hơn đến nhóm doanh nghiệp đã đạt quy mô trung bình hoặc lớn thay vì các startup quá sớm trong vòng đời phát triển.

Đồng quan điểm, ông Hyunjoon Shin, Giám đốc điều hành TKG Ventures cho rằng, khả năng tạo ra thương vụ M&A thành công phụ thuộc rất lớn vào việc doanh nghiệp chứng minh được tính phù hợp của mô hình kinh doanh thông qua vòng đời sản phẩm (Product Lifecycle) hoặc các dự án thử nghiệm thực tế.

Đơn cử như tại Hàn Quốc, doanh nghiệp hiện không chỉ đầu tư vốn mà còn xây dựng quy trình chuẩn, hợp tác triển khai để tạo nền tảng cho các chương trình đầu tư liên kết ở nhiều quốc gia. Điều này cho thấy cách tiếp cận thị trường đang thay đổi rất rõ. M&A ngày càng gắn với quá trình đồng phát triển hơn là giao dịch mua bán đơn thuần.

Cần tìm được “tiếng nói chung”

Từ thực tế vận hành tại Việt Nam, bà Lê Hàn Tuệ Lâm cho rằng, cơ hội không chỉ nằm ở các “kỳ lân” công nghệ mà còn mở ra với nhiều doanh nghiệp tăng trưởng ở các lĩnh vực khác. Tuy nhiên, ngay cả với những tập đoàn quy mô lớn, việc phối hợp hiệu quả với startup vẫn còn khoảng cách.

Vấn đề được đặt ra lúc này là làm thế nào để doanh nghiệp lớn và startup tìm được cơ chế kết nối hiệu quả hơn. Giống như một nền tảng “ghép đôi” để hai bên hiểu nhu cầu của nhau và cùng tạo giá trị?

Các nhà đầu tư đều đánh giá cao triển vọng của công nghệ trong thời gian tới.

Trả lời nội dung này, ông JunSung Bae cho biết, chiến lược của Lotte Ventures là đóng vai trò lực đẩy thay vì kiểm soát doanh nghiệp. Theo ông, yếu tố được quỹ đánh giá cao nhất luôn là năng lực của đội ngũ quản lý và khả năng người sáng lập vận hành doanh nghiệp.

“Chúng tôi muốn startup tự đứng trên đôi chân của mình. Nhà đầu tư chỉ đóng vai trò hỗ trợ thông qua vốn, sản phẩm hoặc công nghệ thử nghiệm chứ không tạo ra sự phụ thuộc”, ông JunSung Bae chia sẻ.

Giám đốc điều hành khối đầu tư của Lotte Ventures cho biết thêm, việc xây dựng hệ sinh thái mở đang giúp doanh nghiệp Việt có cơ hội tiếp cận các thị trường như Nhật Bản, Mỹ hay Hàn Quốc.

Lấy ví dụ về khả năng thích ứng thị trường, ông cho rằng, cùng một doanh nghiệp nhưng mô hình kinh doanh có thể thay đổi theo từng quốc gia. Đây cũng là điều startup Việt cần chuẩn bị nếu muốn mở rộng ra quốc tế.

Ở góc nhìn khác, ông Hyunjoon Shin cho hay, cộng đồng khởi nghiệp không nên kỳ vọng vào thành công ngay lập tức. Bởi nếu chỉ tập trung vào kết quả thì rất khó tạo ra đột phá. Điều cần thiết là các chương trình đổi mới sáng tạo giúp mở rộng cơ hội hợp tác và chấp nhận cả khả năng thất bại.

Công nghệ, AI sẽ là động lực mới

Khi được hỏi về những lĩnh vực đáng chú ý tại Việt Nam trong thời gian tới, các nhà đầu tư đều có điểm chung là đánh giá cao triển vọng của công nghệ.

Theo ông JunSung Bae, nếu trước đây dòng vốn tập trung vào bất động sản, công nghiệp hay hàng tiêu dùng, thì vài năm gần đây công nghệ đã nổi lên như một động lực tăng trưởng mới. Tuy nhiên, công nghệ sẽ không phát triển độc lập mà cần kết hợp với năng lực sản xuất để tạo giá trị thực.

Trong khi đó, ông Maxx Tsai, Giám đốc đầu tư chiến lược doanh nghiệp và M&A của Advantech cho rằng, Việt Nam đang sở hữu hệ sinh thái khởi nghiệp phát triển nhanh và bắt đầu xuất hiện nhiều lĩnh vực ngách giàu tiềm năng.

Ngoài các lĩnh vực như AI, IoT hay công nghệ công nghiệp, ông đánh giá sự tham gia của các tập đoàn toàn cầu vào hoạt động thiết kế và phát triển tại Việt Nam đang tạo nền tảng cho thế hệ startup mới.

“Từ nay đến năm 2035, các doanh nghiệp khởi nghiệp hiện nay sẽ có cơ hội tham gia các thương vụ M&A quy mô lớn với tập đoàn toàn cầu”, ông dự báo.

Nhìn lại kinh nghiệm của Trung Quốc, ông Hyunjoon Shin cho biế,t dòng vốn đầu tư mạo hiểm thường dịch chuyển theo chu kỳ – từ thương mại điện tử, internet di động sang công nghệ sâu (deep tech).

Theo ông, Việt Nam có lợi thế nhờ lực lượng nhân sự trẻ và nền tảng kỹ thuật ngày càng tốt. Chính vì vậy,  TKG Ventures sẽ tìm kiếm các startup Việt có khả năng cạnh tranh toàn cầu và đang tập trung vào các lĩnh vực như Fintech, AI để đưa những ý tưởng từ điểm khởi đầu tiến ra thị trường quốc tế.