Theo Thứ trưởng Thường trực Bộ Giáo dục và Đào tạo Phạm Ngọc Thưởng, năm 2026 bên cạnh những kết quả đạt được, công tác tổ chức kỳ thi vừa qua vẫn bộc lộ các vấn đề đáng lo ngại, đặc biệt là những vi phạm tại Trường THPT chuyên Tuyên Quang, ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín của kỳ thi và niềm tin của xã hội.

Từ thực tiễn kỳ thi năm 2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo xác định yêu cầu quan trọng đối với năm 2027 là nâng cao năng lực quản trị rủi ro, tăng cường giám sát và kiểm soát chặt chẽ toàn bộ quy trình tổ chức.

Báo cáo của Bộ Giáo dục và Đào tạo cho thấy, Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an đã trực tiếp điều tra vụ án xảy ra tại điểm thi Trường THPT chuyên Tuyên Quang. Đến thời điểm báo cáo, 41 bị can đã bị khởi tố về tội lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ.

Kết quả điều tra được thông tin tại hội nghị xác định các hành vi vi phạm có sự bàn bạc, phân công, thể hiện rõ mục đích và chủ ý của những người liên quan. Lãnh đạo Bộ Giáo dục và Đào tạo nhấn mạnh, vụ việc không đơn thuần xuất phát từ sai sót nghiệp vụ hay áp lực thành tích mà là hành vi cố tình vi phạm pháp luật của những người được giao trách nhiệm tổ chức kỳ thi.

Trước tính chất nghiêm trọng của vụ việc, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã quyết định hủy kết quả thi các ngày 11 và 12/6 tại điểm thi liên quan, đồng thời tổ chức thi lại vào ngày 14-15/8.

Quyết định này được đưa ra nhằm bảo đảm tính trung thực, khách quan và công bằng trong đánh giá kết quả học tập của thí sinh. Bộ Giáo dục và Đào tạo khẳng định, tổ chức thi lại không phải là hình thức xử lý kỷ luật đối với toàn bộ thí sinh tại điểm thi mà nhằm bảo vệ quyền lợi học tập của những em có năng lực thực chất, đồng thời giữ nghiêm kỷ cương và uy tín của kỳ thi.

Ngoài vụ việc tại Tuyên Quang, cơ quan chức năng cũng khởi tố các vụ án liên quan đến dấu hiệu tiêu cực tại điểm thi Trường THPT Lê Trực, tỉnh Quảng Trị và Trường THPT Lương Tài, tỉnh Bắc Ninh.

Tại Quảng Trị, hai bị can bị khởi tố, sáu thí sinh được xác định vi phạm quy chế. Ở Bắc Ninh, cơ quan chức năng khởi tố hai bị can và xác định ba thí sinh vi phạm.

Như vậy, số bị can bị khởi tố trong ba vụ việc được báo cáo lên tới 45 người, phản ánh mức độ nghiêm trọng của những sai phạm trong công tác tổ chức thi, đặt ra yêu cầu phải rà soát chặt chẽ các khâu từ phân công nhân sự, coi thi đến giám sát, xử lý vi phạm.

Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 có hơn 1,2 triệu thí sinh tham dự, tỷ lệ tốt nghiệp đạt 99,01%. Đây cũng là năm đầu tiên kỳ thi được tổ chức trong điều kiện vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đòi hỏi sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý và đơn vị tổ chức thi.

Về tổng thể, kỳ thi cơ bản được triển khai an toàn, nghiêm túc. Tuy nhiên, cả nước vẫn ghi nhận 89 thí sinh vi phạm quy chế, trong đó có 14 trường hợp bị tố cáo sử dụng điện thoại trong phòng thi. Qua xác minh, các trường hợp này đều bị hủy kết quả thi.

Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Phạm Ngọc Thưởng đánh giá những kết quả chung đạt được không thể trở thành lý do để xem nhẹ các sai phạm. Đặc biệt, những vụ việc liên quan đến người thực thi nhiệm vụ cho thấy công tác phòng ngừa cần được đặt ở vị trí trọng tâm, thay vì chỉ tập trung phát hiện và xử lý gian lận sau khi xảy ra.

Từ thực tiễn kỳ thi năm 2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo xác định yêu cầu quan trọng đối với năm 2027 là nâng cao năng lực quản trị rủi ro, tăng cường giám sát và kiểm soát chặt chẽ toàn bộ quy trình tổ chức.

Một trong những giải pháp được Bộ dự kiến triển khai là tăng cường camera trong phòng thi, qua đó hỗ trợ giám sát hoạt động coi thi, phát hiện những dấu hiệu bất thường và nâng cao trách nhiệm của lực lượng làm nhiệm vụ.

Bên cạnh đó, Bộ khuyến khích các hội đồng thi sử dụng thiết bị quét an ninh cầm tay để kiểm tra thí sinh trước khi vào phòng thi, góp phần ngăn chặn việc mang theo điện thoại và những thiết bị công nghệ có khả năng phục vụ gian lận.

Trước kỳ thi năm 2026, ngành Giáo dục đã phối hợp với các đơn vị nghiệp vụ tổ chức tập huấn, hướng dẫn cán bộ coi thi nhận diện hành vi sử dụng thiết bị công nghệ cao. Tuy nhiên, diễn biến các vụ vi phạm cho thấy việc nâng cao kỹ năng phát hiện cần đi đôi với hoàn thiện cơ chế giám sát và kiểm soát trách nhiệm của những người trực tiếp tổ chức kỳ thi.

Đáng chú ý, Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng đang nghiên cứu phương án bố trí thí sinh đến từ các trường khác nhau tại cùng một điểm thi nhằm hạn chế nguy cơ thông đồng, tạo điều kiện nâng cao tính khách quan trong công tác coi thi.

Định hướng này cho thấy việc bảo đảm an toàn kỳ thi đang được xem xét toàn diện hơn, bao gồm cả yếu tố con người, tổ chức điểm thi, ứng dụng công nghệ và quy trình kiểm tra, giám sát.

Dù vậy, lãnh đạo Bộ Giáo dục và Đào tạo nhấn mạnh, thiết bị hiện đại đến đâu cũng không thể thay thế trách nhiệm, đạo đức nghề nghiệp và ý thức tuân thủ pháp luật của đội ngũ làm công tác thi.

Thực tế những vụ việc bị điều tra, khởi tố trong kỳ thi năm 2026 cho thấy nguy cơ gian lận trở nên đặc biệt phức tạp nếu chính những người có trách nhiệm bảo vệ tính trung thực của kỳ thi lại chủ động tham gia vi phạm.

Bởi vậy, cùng với việc trang bị phương tiện giám sát, công tác lựa chọn, phân công, tập huấn cán bộ coi thi, thanh tra, kiểm tra và xử lý trách nhiệm cần được thực hiện nghiêm túc, bảo đảm mỗi khâu đều có cơ chế kiểm soát phù hợp.

Những giải pháp dự kiến cho kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2027 hướng tới mục tiêu phòng ngừa sai phạm ngay trong quá trình tổ chức, hạn chế tối đa những tình huống có thể ảnh hưởng đến quyền lợi thí sinh.