Mạnh tay trích dự phòng rủi ro

Trong 6 tháng đầu năm, Sacombank báo lãi trước thuế 4.136 tỷ đồng, giảm 43,6% so với cùng kỳ năm trước. Riêng trong quý II, lợi nhuận trước thuế đạt 2.030 tỷ đồng, giảm 44,5%. Sự sụt giảm của lợi nhuận nửa đầu năm chủ yếu do áp lực từ tăng trích lập dự phòng (tăng 542,7% so với cùng kỳ lên 7.119 tỷ đồng) chứ không hoàn toàn đến sự suy giảm của hoạt động cốt lõi.

Mặc dù thu nhập lãi thuần của Sacombank trong nửa đầu năm giảm 8,6% so với cùng kỳ, xuống 12.289 tỷ đồng, nhưng bù lại các thu nhập ngoài lãi lại tăng mạnh, gấp gần 2,5 lần cùng kỳ. Nhờ đó, lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh của ngân hàng vẫn tăng hơn 33%.

Tính đến 30/6/2026, tổng tài sản của Sacombank đạt 892.049 tỷ đồng, giảm 2,7% so với đầu năm. Dư nợ cho vay khách hàng đạt 636.029 tỷ đồng, tăng 1,5% trong khi đó, tiền gửi khách hàng đạt 647.939 tỷ đồng, tăng 4,8% so với đầu năm. Tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn tăng từ 15,04% lên 16,58%.

Trong kỳ, Sacombank cũng đẩy mạnh trích lập dự phòng rủi ro cho vay khách hàng lên 27.177 tỷ đồng, tăng 35,5% so với đầu năm, góp phần đưa tỷ lệ bao phủ nợ xấu của ngân hàng tăng từ 50% lên 57%.

Eximbank vừa công bố báo cáo tài chính quý II/2026 với lợi nhuận trước thuế đạt 341 tỷ đồng, giảm 48,2% so với cùng kỳ năm trước. Nguyên nhân do ngân hàng tăng mạnh chi phí dự phòng rủi ro tín dụng từ 201 tỷ đồng lên 479 tỷ đồng, tương đương tăng 138,3%. Lợi nhuận sau thuế đạt 250 tỷ đồng, giảm 50,6%.

Các mảng hoạt động trong quý II của Eximbank sụt giảm, nhất là đối với thu ngoài lãi. Cụ thể, thu nhập lãi thuần trong quý II/2026 của Eximbank đạt 1.396 tỷ đồng, giảm 5% so với cùng kỳ. Lãi thuần từ hoạt động dịch vụ giảm mạnh 82,8%, còn 33 tỷ đồng. Lãi thuần từ kinh doanh ngoại hối đạt 151 tỷ đồng, giảm 7,4%...

Tổng thu nhập hoạt động trong quý đạt 1.822 tỷ đồng, giảm 7,5% so với cùng kỳ. Trong khi đó, chi phí hoạt động giảm 9,7% xuống còn 1.002 tỷ đồng, khiến lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh đạt 820 tỷ đồng, giảm 4,5%.

Ngân hàng mạnh tay trích dự phòng kiểm soát nợ xấu tăng

Lũy kế 6 tháng đầu năm, Eximbank ghi nhận lợi nhuận trước thuế đạt 678 tỷ đồng, giảm 54,5% so với cùng kỳ năm trước. Lợi nhuận sau thuế đạt 520 tỷ đồng, giảm 55,4%, do chi phí dự phòng rủi ro tín dụng tăng hơn 143%, lên 798 tỷ đồng.

Tại ngày 30/6/2026, tổng tài sản của Eximbank đạt 266.068 tỷ đồng, giảm 2,6% so với cuối năm 2025. Cho vay khách hàng đạt 188.030 tỷ đồng, tăng 2,1%, trong khi tiền gửi khách hàng đạt 170.609 tỷ đồng, giảm 3,8%. Dự phòng rủi ro cho vay khách hàng giảm 20,6%, còn 1.837 tỷ đồng.

Tại ngày 30/6, tổng tài sản của VietABank đạt 149.131 tỷ đồng, tăng 6,2% so với cuối năm 2025. Cho vay khách hàng đạt 96.199 tỷ đồng, tăng 8,4%, trong khi tiền gửi khách hàng đạt 104.045 tỷ đồng, tăng 5%.

Dự phòng rủi ro cho vay khách hàng đạt 1.177 tỷ đồng, tăng 10,9%. Tổng nợ xấu của VietABank tăng nhẹ 0,7%, từ 1.164 tỷ đồng lên 1.172 tỷ đồng. Tuy nhiên, nhờ dư nợ cho vay tăng nhanh hơn và mạnh tay trích dự phòng kéo tỷ lệ nợ xấu giảm từ 1,31% cuối năm 2025 xuống còn 1,22% tại ngày 30/6/2026.

Bac A Bank báo cáo tài chính quý II/2026, với lợi nhuận trước thuế đạt gần 304 tỷ đồng, gần như đi ngang so với cùng kỳ năm trước, với mức giảm chỉ 0,1%. Lợi nhuận sau thuế đạt 243 tỷ đồng, giảm nhẹ so với quý II/2025.

Nguyên nhân chính khiến lợi nhuận tăng trưởng chững lại đến từ việc ngân hàng đẩy mạnh trích lập dự phòng rủi ro tín dụng. Trong quý II, chi phí dự phòng lên tới 424 tỷ đồng, tăng 387,4% so với cùng kỳ, tương đương gấp gần 4,9 lần. Trong khi đó, khoản hoàn nhập dự phòng chỉ còn 3 tỷ đồng, giảm 57,1%.

Kết thúc 6 tháng đầu năm, tổng thu nhập hoạt động của ngân hàng đạt 2.424 tỷ đồng, tăng 24,4% so với cùng kỳ. Chi phí hoạt động tăng 7,5%, lên 1.228 tỷ đồng, qua đó lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh đạt 1.196 tỷ đồng, tăng 48,4%.

Tuy nhiên, chi phí dự phòng rủi ro tín dụng tăng mạnh 195,4%, lên 573 tỷ đồng, đã làm thu hẹp đáng kể tốc độ tăng lợi nhuận, khiến lợi nhuận trước thuế chỉ nhích 1,6% so với cùng kỳ, ghi nhận 682 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế.

Sự suy giảm lợi nhuận tại một số ngân hàng không hoàn toàn xuất phát từ sự suy yếu của hoạt động kinh doanh cốt lõi, mà chủ yếu chịu tác động từ việc gia tăng trích lập dự phòng. Trong bối cảnh chất lượng tài sản tiếp tục chịu sức ép, việc chủ động củng cố bộ đệm dự phòng có thể làm giảm lợi nhuận trong ngắn hạn nhưng lại giúp các ngân hàng tăng khả năng chống chịu trước rủi ro tín dụng.

Khi nợ xấu có dấu hiệu tăng

Về chất lượng tài sản, đến cuối quý II/2026, số dư nợ xấu của Sacombank tăng 19,5% so với đầu năm, lên mức 47.957 tỷ đồng, đưa tỷ lệ nợ xấu từ 6,41% tăng lên 7,54% vào cuối quý II. Đây là một trong những vấn đề lớn mà Sacombank phải xử lý trong thời gian tới và cũng là nguyên nhân khiến cho chi phí dự phòng rủi ro trong kỳ tăng vọt.

Trước đó, chia sẻ tại đại hội đồng cổ đông thường niên vào tháng 4/2026, lãnh đạo Sacombank cho biết, cho đến thời điểm đó, ngân hàng đã hoàn tất xử lý các tồn đọng tài chính và đã trích đủ dự phòng 100%, tuy nhiên vẫn còn vướng mắc với khoản cổ phần của ông Trầm Bê.

Nội dung này nằm trong đề án tái cơ cấu và việc xử lý cổ phiếu này thì cũng đòi hỏi các điều kiện và quy định khá là phức tạp, mà đặc biệt là cần có sự chấp thuận của Ngân hàng Nhà nước (NHNN).

Theo đó, khoảng 32,5% cổ phần Sacombank của ông Trầm Bê hiện do VAMC đứng tên và chưa thể thoái vốn do vướng mắc pháp lý. Chứng khoán SSI từng kỳ vọng mức thu hồi từ khoản này là 12.000 tỷ đồng hay Chứng khoán Mirae Asset ước tính có thể thu được từ 15.000 - 31.000 tỷ đồng nếu thuận lợi.

Chất lượng tài sản của Eximbank tính đến cuối tháng 6/2026, tổng số dư nợ xấu (nợ từ nhóm 3 đến nhóm 5) của Eximbank tăng 9,9%, từ 5.273 tỷ đồng lên 5.794 tỷ đồng, kéo tỷ lệ nợ xấu từ 2,86% lên 3,08%. Đồng thời, tỷ lệ bao phủ nợ xấu giảm từ 43,8% xuống còn 31,7%.

Một số ngân hàng khác cũng ghi nhận tỷ lệ nợ xấu tăng nhẹ nửa đầu năm nay. Tại LPBank, tỷ lệ nợ xấu tăng từ 1,68% cuối năm 2025 lên 1,85% vào cuối tháng 6/2026. VPBank cho biết tỷ lệ nợ xấu riêng lẻ duy trì quanh 2%, thấp hơn mục tiêu 2,5% của cả năm, trong khi tỷ lệ nợ xấu hợp nhất dưới 3%.

Ở quy mô toàn hệ thống, NHNN cho biết đến cuối tháng 5/2026, tỷ lệ nợ xấu nội bảng ở mức 3,43%. Nếu loại trừ 5 ngân hàng thuộc diện xử lý đặc biệt, tỷ lệ này còn khoảng 1,55%. Trong khi đó, tỷ lệ nợ xấu gộp, bao gồm nợ nội bảng, các khoản nợ đã bán cho VAMC nhưng chưa xử lý và các khoản nợ tiềm ẩn trở thành nợ xấu, ở mức khoảng 3,9%; nếu loại trừ 5 ngân hàng nêu trên còn khoảng 1,74%.

SSI Research đánh giá, quy mô rủi ro của ngành ngân hàng đã mở rộng hơn so với cuối năm trước nhưng vẫn chưa đến mức tạo ra rủi ro mang tính hệ thống. Theo dự báo của đơn vị này, tỷ lệ nợ xấu (NPL) toàn ngành ngân hàng vào cuối 2026 có thể ở mức khoảng 1,8%, nhích lên so với mức 1,76% cuối năm 2025, trong khi dư nợ nhóm 2 dự kiến tăng lên khoảng 1,4%.

Nếu lãi suất huy động tiếp tục duy trì ở mức cao, áp lực trả nợ của người vay có thể gia tăng trong quý III và quý IV, qua đó ảnh hưởng đến chất lượng tín dụng của một số ngân hàng có tỷ trọng cho vay mua nhà lớn. Bên cạnh đó, nhu cầu tái cấp vốn của các doanh nghiệp bất động sản cũng được đánh giá là yếu tố đáng lưu ý. Theo SSI Research, dư nợ cho vay với các chủ đầu tư đã tăng thêm khoảng 1 triệu tỷ đồng kể từ cuối năm 2023.

Thêm vào đó, khoảng 76.000 tỷ đồng trái phiếu doanh nghiệp (không bao gồm trái phiếu ngân hàng) sẽ đáo hạn trong nửa cuối năm 2026 và thêm khoảng 108.000 tỷ đồng trong năm 2027. Áp lực thanh toán lượng trái phiếu này sẽ phụ thuộc lớn vào diễn biến của thị trường bất động sản cũng như khả năng cải thiện dòng tiền của doanh nghiệp.