Đại biểu Trần Thanh Hà phát biểu - Ảnh: QH.

Tiếp tục Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, chiều 22/8 Quốc hội thảo luận tại hội trường về Dự thảo Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất).

Thống nhất với sự cần thiết hợp nhất Luật Ngân sách nhà nước và Luật Đầu tư công, các vị đại biểu cũng góp ý hoàn thiện một số nội dung tại dự thảo.

Phân cấp linh hoạt hơn

Phân cấp quyết định và điều chỉnh vốn đầu tư công ở địa phương là một trong những vấn đề được đại biểu quan tâm thảo luận.

Dự thảo hợp nhất quy định Hội đồng nhân dân tỉnh quyết định chi tiết danh mục và mức chi đầu tư công. Theo đại biểu Trần Thanh Hà (Hà Nội) cần nghiên cứu cơ chế phân cấp linh hoạt hơn, không nhất thiết phải lựa chọn giữa việc Hội đồng nhân dân quyết định tất cả hoặc giao hết cho Ủy ban nhân dân.

Theo đó, đại biểu cho rằng có thể quy định Hội đồng nhân dân quyết định tổng mức vốn, nguyên tắc phân bổ và các chương trình dự án lớn. Ủy ban nhân dân được chủ động điều chỉnh những nội dung cụ thể trong phạm vi tổng Hội đồng nhân dân đã quyết định, đồng thời phải công khai và báo cáo Hội đồng nhân dân.

Thực tế có trường hợp dự án đã được bố trí vốn nhưng chưa thể triển khai trong khi dự án khác đã đủ điều kiện lại thiếu vốn. Nếu không có cơ chế điều chỉnh kịp thời thì ngân sách có tiền nhưng công việc vẫn không chạy, vị đại biểu Hà Nội nêu ý kiến.

Về nội dung mới khác là chủ trương hợp nhất kế hoạch đầu tư công trung hạn vào kế hoạch tài chính 5 năm, đại biểu Cil Bri (Lâm Đồng) tán thành và cho rằng việc xem xét đồng thời nhu cầu đầu tư, khả năng cân đối nguồn lực và phương án phân bổ vốn có thể giúp nâng cao tính chủ động và thống nhất trong quản lý nguồn lực công.

Tuy nhiên, theo đại biểu, vấn đề đặt ra là khi tích hợp hai loại kế hoạch không làm mất đi những nội dung đặc thù vốn là nền tảng của quản lý đầu tư công. Do đó, đối với kế hoạch tài chính 5 năm và quản lý đầu tư công, vị đại biểu Lâm Đồng đề nghị dự thảo luật cần quy định rõ trong kế hoạch tài chính 5 năm các nội dung như: định hướng phân bổ nguồn lực, cơ cấu vốn theo ngành, lĩnh vực, chương trình dự án trọng điểm, nguyên tắc, tiêu chí phân bổ vốn, thứ tự ưu tiên và danh mục đầu tư.

Đặc biệt, cần phân định rõ giữa thẩm quyền quyết định của Quốc hội, Hội đồng nhân dân với thẩm quyền điều hành của Chính phủ, Ủy ban nhân dân. Việc điều chỉnh kết hợp không được làm thay đổi các tiêu chí tổng đầu tư công và các cơ cấu nguồn lực đã được cơ quan dân cử quyết định.

Vì vậy, đại biểu đề nghị luật phải làm rõ nguyên tắc: những vấn đề mang tính điều hành có thể tăng tính linh hoạt, nhưng những vấn đề làm thay đổi mục tiêu lớn, tổng mức vốn cũng như là cơ cấu nguồn lực và các thứ tự ưu tiên đầu tư đã được cơ quan dân cử quyết định thì phải thuộc thẩm quyền xem xét quyết định của cơ quan dân cử.

Thể chế hóa nguyên tắc ưu tiên bố trí nguồn lực cho chính sách tiền lương

Góp ý về việc thể chế hóa chính sách tiền lương và an sinh xã hội, đại biểu Nguyễn Khánh Vũ (Quảng Trị) nêu rõ, Nghị quyết số 27-NQ/TW của Trung ương đã xác định mục tiêu cải cách chính sách tiền lương nhằm bảo đảm cho cán bộ, công chức, viên chức sống được bằng lương.

Mặc dù vậy, theo đại biểu, việc cụ thể hóa nguyên tắc này trong Dự thảo Luật còn một số điểm chưa đồng bộ.

Cụ thể, Điều 9 Dự thảo quy định danh mục các lĩnh vực ưu tiên bố trí ngân sách, nhưng chưa thể chế hóa nguyên tắc ưu tiên bố trí nguồn lực cho chính sách tiền lương.

Điểm c khoản 2 Điều 70 xếp việc bổ sung nguồn cải cách tiền lương ở ưu tiên thứ ba khi phân bổ nguồn tăng thu, sau ưu tiên giảm bội chi và bổ sung quỹ dự phòng tài chính. Điều 62 cũng chỉ coi chi tiền lương là khoản “không thể trì hoãn” trong cơ chế tạm cấp đầu năm, đây là nguyên tắc mang tính giải pháp tình huống hơn là nguyên tắc quản lý ngân sách chủ động, ông Vũ nhìn nhận.

Phân tích về thực tiễn áp dụng, vị đại biểu Quảng Trị nói, theo quy định tại Nghị định số 161/2026/NĐ-CP, mức lương cơ sở hiện nay là 2.530.000 đồng/tháng; theo đó, công chức loại A1 (bậc 1, hệ số 2,34) có mức lương khởi điểm khoảng 5,92 triệu đồng/tháng.

Ở khu vực tư nhân, theo quy định của Bộ luật Lao động và Nghị định số 293/2025/NĐ-CP, mức lương tối thiểu vùng hiện dao động từ 3,7 đến 5,31 triệu đồng/tháng.

“Các số liệu trên cho thấy thu nhập tối thiểu của người lao động ở cả khu vực công và tư đều đang chịu áp lực lớn, nhất là tại các địa bàn đô thị lớn”, ông Vũ nhấn mạnh.

Từ những căn cứ pháp lý và thực tiễn nêu trên, đại biểu Vũ đề nghị bổ sung tại khoản 7 Điều 9 nguyên tắc ưu tiên cân đối, bố trí nguồn lực ngân sách cho chính sách tiền lương khu vực công; đồng thời, đề nghị nghiên cứu sửa đổi chính sách tiền lương tại Bộ luật Lao động đối với khu vực tư, bảo đảm cán bộ, công chức, viên chức và người lao động đủ sống bằng chính đồng lương của mình, hài hòa với yêu cầu phát triển bền vững.

Cùng với đó là sửa đổi điểm c khoản 2 Điều 70 theo hướng điều chỉnh nâng thứ tự ưu tiên của việc bổ sung nguồn thực hiện chính sách tiền lương trong phương án sử dụng nguồn tăng thu, giảm chi ngân sách nhà nước, không để nguyên tắc chi tiền lương ở thứ tự sau cùng như dự thảo Luật.