Suốt nhiều tháng ho dai dẳng, gần đây lại thêm cảm giác tức ngực, khó thở, bà Nguyễn Thị Mai (60 tuổi, Hà Nội) đi khám và bàng hoàng khi được bác sỹ thông báo mắc ung thư phổi giai đoạn 3.

Người hít phải khói thuốc thụ động cũng có nguy cơ mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) và ung thư phổi không kém người hút trực tiếp.

Trong gia đình bà không có ai từng mắc bệnh này, bản thân cũng không hút thuốc, không làm việc trong môi trường khói bụi hay hóa chất.

Nhưng chồng bà là người nghiện thuốc lá nặng, mỗi ngày một bao, và thường rủ bạn bè đến nhà chơi cờ, cùng nhau nhả khói đặc quánh căn phòng. “Nhiều hôm trong nhà mù mịt khói thuốc, lâu dần tôi cũng quen, không còn nhắc nhở nữa,” bà Mai chia sẻ.

Sống trong môi trường khói thuốc suốt hàng chục năm, bà Mai trở thành nạn nhân của khói thuốc thụ động - nguyên nhân âm thầm nhưng tàn nhẫn. Theo Ths.Vũ Thị Dịu, Phó trưởng khoa Nội Hô hấp, Bệnh viện 19-8, hút thuốc lá là nguyên nhân hàng đầu gây ung thư phổi và ung thư thanh quản.

Đặc biệt, người hít phải khói thuốc thụ động cũng có nguy cơ mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) và ung thư phổi không kém người hút trực tiếp.

Một trường hợp khác, nữ bệnh nhân 63 tuổi tại TP.HCM, nhập viện vì đau đầu, chóng mặt kéo dài. Kết quả chụp MRI cho thấy nhiều ổ tổn thương di căn dạng biểu mô tuyến. Khi chụp CT phổi, bác sỹ phát hiện khối u lớn ở đáy phổi trái. Kết luận cuối cùng: bệnh nhân mắc ung thư phổi giai đoạn cuối, khối u đã di căn lên não, cột sống và xương chậu.

Bà chưa từng hút thuốc, nhưng suốt nhiều năm phải sống trong căn nhà nồng nặc khói thuốc từ chồng và con trai. “Đây không phải là trường hợp hiếm gặp”, bác sỹ Nguyễn Minh Đức, giảng viên Trường Đại học Y Phạm Ngọc Thạch (TP.HCM) chia sẻ, chúng tôi từng gặp rất nhiều phụ nữ bị ung thư phổi dù chưa bao giờ hút thuốc, chỉ vì hít khói thuốc từ người thân mỗi ngày.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), khói thuốc lá thụ động chứa hơn 7.000 hóa chất, trong đó có hơn 70 chất gây ung thư như benzen, formaldehyde và arsenic.

Việc hít phải khói thuốc có thể dẫn đến ung thư phổi, ung thư vòm họng, bàng quang, đồng thời làm tăng nguy cơ đột quỵ, hen suyễn và bệnh tim mạch. Ở trẻ nhỏ, khói thuốc còn làm suy giảm chức năng phổi, tăng nguy cơ viêm đường hô hấp và chậm phát triển thể chất.

Tại Việt Nam, theo số liệu WHO năm 2021, mỗi năm thuốc lá cướp đi sinh mạng của hơn 104.000 người, trong đó 18.800 người chết vì hút thuốc thụ động. Nhiều người cho rằng mở cửa sổ, bật quạt hoặc dùng máy lọc không khí có thể giảm độc hại, nhưng các nghiên cứu đã chứng minh độc tố từ khói thuốc vẫn bám dai dẳng trong không khí, quần áo, thảm, rèm cửa và đồ nội thất. Cách duy nhất để bảo vệ sức khỏe là tránh hoàn toàn môi trường có khói thuốc.

Các chuyên gia khuyến cáo, nếu đang hút thuốc, hãy bỏ ngay; không hút thuốc trong nhà hay trên xe hơi, đặc biệt khi có trẻ nhỏ; chỉ chọn không gian công cộng cấm hút thuốc; và khuyến khích người thân từ bỏ thuốc lá.

Theo Bác sỹ Vũ Thị Dịu, người có yếu tố nguy cơ như hút thuốc hoặc thường xuyên hít khói thuốc nên chụp CT phổi liều thấp 6-12 tháng/lần để phát hiện sớm tổn thương. “Khi có triệu chứng bất thường, cần đến bác sỹ chuyên khoa ngay, đừng chờ đợi”, bà nhấn mạnh.

Hút thuốc lá lâu dài gây tổn hại trên toàn cơ thể, không chỉ làm tăng nguy cơ ung thư phổi, miệng, họng, thực quản, dạ dày, bàng quang, mà còn gây ra bệnh tim mạch, xơ vữa động mạch, tăng huyết áp, nhồi máu cơ tim và đột quỵ. Người hút thuốc có khả năng mắc bệnh tim cao gấp 2-4 lần so với người không hút.

Phụ nữ mang thai hút thuốc có nguy cơ sảy thai, sinh non, trẻ nhẹ cân, trong khi trẻ em hít khói thuốc dễ mắc viêm phổi, hen suyễn và các bệnh đường hô hấp mãn tính. Ngoài ra, hút thuốc còn làm tăng nguy cơ tiểu đường type 2, khiến bệnh tiến triển nhanh hơn và khó kiểm soát đường huyết.