Doanh nghiệp là trung tâm của bài toán phát triển nhân lực 

Trong nhiều năm qua, khu vực kinh tế tư nhân đã trở thành một trong những động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế của Quảng Ninh. Cùng với sự gia tăng mạnh mẽ của các dự án đầu tư trong lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo, logistics, du lịch, dịch vụ và công nghệ cao, nhu cầu về nguồn nhân lực có kỹ năng, trình độ chuyên môn và khả năng thích ứng với công nghệ mới cũng ngày càng lớn.

Trong bối cảnh đó, UBND tỉnh Quảng Ninh đã ban hành Kế hoạch số 279/KH-UBND về hỗ trợ đào tạo, bồi dưỡng nâng cao chất lượng nguồn nhân lực khu vực kinh tế tư nhân giai đoạn 2026-2030.

Kế hoạch được xây dựng trên cơ sở các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, Quy hoạch tỉnh Quảng Ninh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 và nhu cầu thực tiễn của cộng đồng doanh nghiệp. Không chỉ giải bài toán thiếu hụt lao động chất lượng cao, kế hoạch còn hướng tới hình thành hệ sinh thái đào tạo gắn với nhu cầu doanh nghiệp, tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững trong giai đoạn phát triển mới.

Điểm đáng chú ý của kế hoạch là tư duy phát triển nguồn nhân lực theo hướng lấy doanh nghiệp làm trung tâm. Nếu trước đây hoạt động đào tạo chủ yếu được triển khai theo năng lực cung ứng của các cơ sở đào tạo, thì nay doanh nghiệp sẽ đóng vai trò trực tiếp trong việc xác định nhu cầu nhân lực, tham gia xây dựng chương trình đào tạo và phối hợp tổ chức đào tạo.

Kế hoạch hướng tới mục tiêu xây dựng lực lượng lao động có chất lượng, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và hiện đại hóa sản xuất kinh doanh.

Theo định hướng của tỉnh, một hệ sinh thái phát triển nguồn nhân lực sẽ từng bước được hình thành trên cơ sở liên kết chặt chẽ giữa Nhà nước, cơ sở đào tạo và doanh nghiệp. Trong đó, doanh nghiệp là chủ thể xác định nhu cầu sử dụng lao động; các trường đại học, cao đẳng và cơ sở giáo dục nghề nghiệp là lực lượng nòng cốt trong tổ chức đào tạo; còn Nhà nước thực hiện vai trò điều phối, hỗ trợ và tạo cơ chế để các bên cùng tham gia.

Đây được xem là hướng tiếp cận phù hợp trong bối cảnh thị trường lao động liên tục biến động dưới tác động của chuyển đổi số, tự động hóa và quá trình chuyển đổi xanh. Thực tế cho thấy, nhiều doanh nghiệp hiện không chỉ cần lao động có tay nghề mà còn cần lực lượng lao động có khả năng thích ứng nhanh với công nghệ mới, kỹ năng số và phương thức sản xuất hiện đại.

Kế hoạch của Quảng Ninh đặt trọng tâm vào việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực thay vì chỉ gia tăng số lượng lao động. Mục tiêu cuối cùng là nâng cao năng suất lao động, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp tư nhân và đóng góp trực tiếp vào tăng trưởng kinh tế của tỉnh.

Để bảo đảm đào tạo sát với nhu cầu thực tế, tỉnh Quảng Ninh sẽ tổ chức điều tra, khảo sát định kỳ nhu cầu lao động của doanh nghiệp theo ngành nghề, trình độ đào tạo, kỹ năng nghề và địa bàn sản xuất kinh doanh. Trên cơ sở đó, các cơ quan chức năng sẽ xây dựng cơ sở dữ liệu về nhu cầu nhân lực và thực hiện dự báo thị trường lao động cho từng giai đoạn phát triển.

Hoạt động dự báo sẽ tập trung vào các ngành kinh tế được xác định là động lực tăng trưởng của tỉnh như công nghiệp chế biến, chế tạo; logistics và dịch vụ cảng biển; công nghệ số; du lịch chất lượng cao; năng lượng tái tạo; kinh tế biển và nông nghiệp công nghệ cao. Đây cũng là những lĩnh vực đang thu hút nhiều dự án đầu tư quy mô lớn, đòi hỏi lực lượng lao động chất lượng cao trong thời gian tới.

Xây dựng hệ sinh thái đào tạo đáp ứng yêu cầu phát triển mới 

Theo kế hoạch, giai đoạn 2026 - 2030, Quảng Ninh dự kiến đào tạo mới hơn 46.600 lao động cho khu vực kinh tế tư nhân, bình quân khoảng 9.320 lao động mỗi năm. Cùng với đó, tỷ lệ lao động qua đào tạo của tỉnh được xác định đạt trên 90%, trong đó lao động có bằng cấp, chứng chỉ đạt 48%. Các chỉ tiêu này được xác định nhằm đáp ứng nhu cầu nhân lực của doanh nghiệp và yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn.

Không chỉ tập trung vào lực lượng lao động trực tiếp, kế hoạch còn dành sự quan tâm đặc biệt tới đội ngũ doanh nhân và nhà quản lý doanh nghiệp. Theo kế hoạch, hằng năm Quảng Ninh sẽ tổ chức đào tạo, bồi dưỡng cho trên 100 giám đốc điều hành (CEO) về quản trị doanh nghiệp hiện đại, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Đối với các hộ kinh doanh, tỉnh đặt mục tiêu 100% chủ hộ có nhu cầu được đào tạo kiến thức về khởi sự và quản trị doanh nghiệp. Đây được xem là giải pháp nhằm thúc đẩy quá trình chuyển đổi từ hộ kinh doanh sang doanh nghiệp, góp phần mở rộng quy mô khu vực kinh tế tư nhân và nâng cao tính chuyên nghiệp trong hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Một nội dung quan trọng khác là đổi mới phương thức đào tạo. Thay vì chỉ tập trung vào các chương trình dài hạn truyền thống, Quảng Ninh định hướng phát triển các mô hình đào tạo linh hoạt như đào tạo ngắn hạn, đào tạo theo mô-đun, đào tạo theo vị trí việc làm và đào tạo theo đơn đặt hàng của doanh nghiệp.

Hình thức đào tạo trực tiếp tại doanh nghiệp cũng sẽ được mở rộng nhằm rút ngắn khoảng cách giữa đào tạo và sử dụng lao động.

Cùng đó, tỉnh ưu tiên các chương trình đào tạo về kỹ năng số, kỹ năng xanh, công nghệ mới và các ngành nghề mũi nhọn phục vụ chiến lược phát triển kinh tế. Đây là những kỹ năng được đánh giá sẽ trở thành yêu cầu bắt buộc đối với lực lượng lao động trong giai đoạn tới khi xu hướng chuyển đổi số và chuyển đổi xanh ngày càng lan rộng trong cộng đồng doanh nghiệp.

Để nâng cao chất lượng đào tạo, Quảng Ninh cũng yêu cầu các cơ sở giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học rà soát, chuẩn hóa chương trình đào tạo theo chuẩn kỹ năng nghề và nhu cầu thực tế của doanh nghiệp. Nhiều ngành nghề mới có nhu cầu cao sẽ được nghiên cứu mở thêm, đồng thời hệ thống cơ sở vật chất, phòng học, xưởng thực hành và thiết bị đào tạo sẽ được đầu tư theo hướng hiện đại hơn.

Song song với đó là các giải pháp nâng cao năng lực đội ngũ giảng viên, giáo viên và cán bộ quản lý đào tạo. Các chương trình bồi dưỡng sẽ tập trung vào kỹ năng số, công nghệ mới, phương pháp đào tạo gắn với doanh nghiệp và quản trị đào tạo hiện đại. Việc tăng cường thực tập, thực tế tại doanh nghiệp cũng được coi là giải pháp giúp đội ngũ giảng dạy cập nhật công nghệ, quy trình sản xuất mới và nâng cao chất lượng đào tạo.

Để bảo đảm nguồn lực thực hiện, tỉnh chủ trương huy động đa dạng các nguồn lực hoạt động từ ngân sách nhà nước, doanh nghiệp, hiệp hội doanh nghiệp, các tổ chức quốc tế, nguồn vốn ODA và các nguồn xã hội hóa hợp pháp khác.

Trong đó, doanh nghiệp được khuyến khích tham gia sâu hơn vào quá trình đào tạo thông qua các hình thức đặt hàng đào tạo, tài trợ trang thiết bị, cử chuyên gia tham gia giảng dạy và phối hợp tổ chức thực hành, thực tập.

Việc ban hành Kế hoạch hỗ trợ đào tạo, bồi dưỡng nâng cao chất lượng nguồn nhân lực khu vực kinh tế tư nhân cho thấy quyết tâm của Quảng Ninh trong việc chuẩn bị nguồn lực cho giai đoạn phát triển mới.

Trong bối cảnh cạnh tranh thu hút đầu tư ngày càng phụ thuộc vào chất lượng nguồn nhân lực, việc xây dựng một lực lượng lao động có kỹ năng, khả năng đổi mới sáng tạo và thích ứng với công nghệ sẽ là yếu tố quan trọng giúp tỉnh nâng cao năng lực cạnh tranh, đồng thời tạo động lực cho khu vực kinh tế tư nhân phát triển bền vững trong những năm tới.