Nâng năng lực vận hành cửa khẩu

Trong bối cảnh hoạt động xuất nhập khẩu, xuất nhập cảnh qua địa bàn ngày càng gia tăng, yêu cầu đặt ra không chỉ dừng ở mục tiêu “thông quan nhanh” mà còn phải bảo đảm minh bạch, hiệu quả và giảm tối đa chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp. Việc bố trí các lực lượng chức năng cùng làm việc tại một đầu mối được xem là giải pháp nhằm tăng cường phối hợp liên ngành, khắc phục tình trạng phân tán trong xử lý thủ tục và nâng cao năng lực vận hành cửa khẩu.

Không đơn thuần là sự điều chỉnh về tổ chức bộ máy, việc đưa Bộ phận tiếp nhận, giải quyết thủ tục hành chính tập trung tại Bắc Luân 2 vào hoạt động còn thể hiện quyết tâm của Quảng Ninh trong cải cách hành chính, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh và thúc đẩy chuyển đổi số lĩnh vực cửa khẩu. Mô hình được kỳ vọng nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực xuất nhập khẩu; tạo thuận lợi tối đa cho người dân, doanh nghiệp khi thực hiện thủ tục hành chính liên quan, qua đó góp phần giảm thời gian, chi phí logistics, nâng cao năng lực thông quan.

Ông Lê Văn Ánh, Phó chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh phát biểu. Ảnh: Quỳnh Nga

Phát biểu tại buổi lễ, ông Lê Văn Ánh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh cho biết, cải cách hành chính, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh và chuyển đổi số luôn được tỉnh xác định là những động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội nhanh, bền vững. Đối với lĩnh vực cửa khẩu, Quảng Ninh đang từng bước xây dựng mô hình quản lý hiện đại, minh bạch, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ; chuyển từ phương thức quản lý truyền thống sang quản trị số và quản lý thông minh.

Thời gian qua, Quảng Ninh đã đẩy mạnh tổ chức các hội nghị xúc tiến, thu hút đầu tư; đồng thời tăng cường làm việc với các cơ quan, đơn vị liên quan và cộng đồng doanh nghiệp xuất nhập khẩu nhằm tháo gỡ khó khăn, thúc đẩy hoạt động thông quan qua cửa khẩu. Từ đầu năm đến nay, hoạt động xuất nhập khẩu qua địa bàn ghi nhận tín hiệu tích cực khi lượng hàng hóa và doanh nghiệp tham gia ngày càng tăng. Tuy nhiên, theo đánh giá của địa phương, đây mới là kết quả bước đầu và vẫn còn dư địa lớn để khôi phục nhịp độ giao thương. Tỉnh kỳ vọng, cùng với việc tiếp tục hoàn thiện hạ tầng, cải cách thủ tục hành chính và nâng cao hiệu quả vận hành, khu vực cửa khẩu sẽ sớm lấy lại sự sôi động, thu hút thêm nhiều doanh nghiệp tham gia hoạt động xuất nhập khẩu.

Lãnh đạo tỉnh Quảng Ninh cùng các đại biểu thực hiện nghi thức khai trương Bộ phận tiếp nhận, giải quyết thủ tục hành chính tập trung tại khu vực Bắc Luân 2. Ảnh: Quỳnh Nga

Theo lãnh đạo tỉnh, việc đưa bộ phận thủ tục hành chính tập trung tại Bắc Luân 2 vào vận hành là dấu mốc quan trọng trong tiến trình đổi mới phương thức quản lý nhà nước tại cửa khẩu, đồng thời cụ thể hóa Đề án thí điểm xây dựng cửa khẩu thông minh tại cặp Cửa khẩu quốc tế Móng Cái (Việt Nam) – Đông Hưng (Trung Quốc).

Từ “quản lý theo chức năng” sang “phục vụ theo nhu cầu” 

Điểm đáng chú ý của mô hình này không chỉ nằm ở việc các cơ quan chức năng cùng làm việc tại một địa điểm tập trung, mà còn ở cách tiếp cận quản trị mới theo hướng liên thông và lấy doanh nghiệp làm trung tâm.

Thay vì cơ chế phối hợp phân tán theo từng ngành, mô hình hướng đến vận hành đồng bộ giữa hải quan, biên phòng, kiểm dịch, đăng kiểm và các đơn vị liên quan; qua đó rút ngắn quy trình xử lý, giảm thời gian chờ đợi và nâng cao khả năng xử lý các phát sinh trong hoạt động xuất nhập khẩu.

Theo ông Lê Văn Ánh, mô hình không đơn thuần là sự thay đổi về địa điểm làm việc của các cơ quan chức năng mà là bước đổi mới trong tư duy quản trị cửa khẩu; chuyển từ cơ chế phối hợp sang liên thông, từ quản lý theo chức năng ngành sang phục vụ theo nhu cầu của doanh nghiệp và người dân. Đây cũng là nền tảng để từng bước xây dựng Cửa khẩu quốc tế Móng Cái trở thành cửa khẩu kiểu mẫu, hiện đại, thông minh và là trung tâm logistics, giao thương quốc tế quan trọng của khu vực phía Bắc.

Các doanh nghiệp thực hiện tại bộ phận tiếp nhận, giải quyết thủ tục hành chính tập trung. Ảnh: Quỳnh Nga

Để mô hình phát huy hiệu quả thực chất, Phó chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh Lê Văn Ánh yêu cầu Ban Quản lý cửa khẩu tỉnh đóng vai trò điều phối trung tâm, thường xuyên rà soát quy trình vận hành, kịp thời tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc phát sinh; đồng thời xây dựng môi trường làm việc chuyên nghiệp, hiện đại, lấy hiệu quả phục vụ doanh nghiệp làm mục tiêu xuyên suốt.

Các lực lượng chức năng như hải quan, biên phòng, kiểm dịch, đăng kiểm tiếp tục được yêu cầu siết chặt kỷ luật hành chính, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, chia sẻ dữ liệu và liên thông quy trình xử lý nhằm bảo đảm công khai, minh bạch và thuận lợi tối đa cho doanh nghiệp.

Một yêu cầu đáng chú ý khác được đặt ra là đo lường hiệu quả mô hình bằng các chỉ số cụ thể như thời gian xử lý hồ sơ, thời gian thông quan, mức độ hài lòng của doanh nghiệp hay tỷ lệ số hóa quy trình. Đây được xem là cơ sở để tiếp tục hoàn thiện mô hình theo hướng hiện đại, đồng bộ và hiệu quả hơn.

Hoạt động xuất nhập khẩu tại Cửa khẩu Bắc Luân 2. Ảnh: Quỳnh Nga

Trong chiến lược phát triển của Quảng Ninh, khu vực cửa khẩu Móng Cái tiếp tục được xác định là cực tăng trưởng động lực, đầu mối giao thương chiến lược giữa Việt Nam với thị trường Trung Quốc và khu vực Đông Bắc Á. Vì vậy, việc hình thành bộ phận thủ tục tập trung tại Bắc Luân 2 không chỉ mang ý nghĩa cải cách hành chính đơn thuần mà còn là phép thử cho mục tiêu xây dựng cửa khẩu kiểu mẫu, cửa khẩu thông minh và trung tâm logistics quan trọng của khu vực phía Bắc trong giai đoạn tới.