Phiên họp sáng 25/9 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội - Ảnh: QH.

Tiếp tục phiên họp thứ sáu, sáng 25/9 Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến dự án Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi).

Đây là dự án luật đã được Quốc hội cho ý kiến lần đầu tại Kỳ họp không thường lệ vào tháng 8 vừa qua.

Báo cáo tiếp thu, giải trình ý kiến đại biểu, Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao Nguyễn Huy Tiến cho biết, có ý kiến đề nghị chỉ phong tỏa phần tài sản thực sự cần thiết, đối với pháp nhân đang hoạt động thì cần có cơ chế để duy trì những khoản tiền tối thiểu phục vụ tiền lương, nghĩa vụ thuế và các hoạt động thiết yếu dưới sự giám sát chặt chẽ của cơ quan có thẩm quyền, bảo vệ quyền của người thứ ba khi tài sản của họ bị ảnh hưởng bởi vụ án.

Bên cạnh đó có ý kiến đề nghị biện pháp phong tỏa phải bảo đảm tương xứng, cần thiết, không làm đình trệ hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp và có thể sử dụng các biện pháp khác thay thế cho biện pháp phong tỏa tài khoản.

Theo VKSND tối cao, Bộ luật Tố tụng hình sự hiện hành và Điều 141 dự thảo Bộ luật đã quy định chỉ phong tỏa số tiền trong tài khoản “tương ứng” với mức có thể bị phạt tiền, tịch thu tài sản hoặc bồi thường thiệt hại, quy định này đã bảo đảm biện pháp phong tỏa chỉ được áp dụng trong phạm vi thực sự cần thiết, tránh ảnh hưởng quá mức đến quyền tài sản và hoạt động bình thường của tổ chức, cá nhân.

Việc quy định nguyên tắc khi thực hiện phong tỏa tài khoản phải bảo đảm một mức tiền tối thiểu để duy trì tiền lương, nghĩa vụ thuế và hoạt động thiết yếu của pháp nhân là nội dung không thuộc trách nhiệm chứng minh của cơ quan tiến hành tố tụng và phạm vi điều chỉnh của Bộ luật này, theo Viện trưởng Tiến.

Ông Tiến cũng phản ánh, có ý kiến đề nghị sửa đổi khoản 5 Điều 136 thành: “Trường hợp tài sản số có thể giao dịch trên thị trường tài sản số và việc chuyển đổi là cần thiết để bảo toàn giá trị tài sản hoặc bảo đảm thi hành việc tịch thu, phạt tiền, bồi thường thiệt hại hoặc nghĩa vụ tài sản khác theo bản án, quyết định của Tòa án, cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng quyết định chuyển đổi tài sản số thành tiền Việt Nam hoặc ngoại tệ và chuyển toàn bộ số tiền thu được vào tài khoản tạm giữ theo quy định của pháp luật”.

Tiếp thu ý kiến đại biểu, tại khoản 5 Điều 141 dự thảo Bộ luật đã quy định việc xử lý tài sàn số khi không thể phong tỏa tài khoản thực hiện theo điểm đ khoản 3 Điều 111, cụ thể: “Đối với tài sản số có thể giao dịch trên thị trường tài sản số, cho phép giao dịch để chuyển thành tiền Việt Nam hoặc ngoại tệ và chuyển vào tài khoản tạm giữ của Cơ quan điều tra hoặc cơ quan thi hành án. Trường hợp không thể giao dịch trên thị trường tài sản số để chuyển thành tiền Việt Nam.

Nêu ý kiến cơ quan thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, Thường trực Ủy ban này nhận thấy, biện pháp phong tỏa tài khoản là một trong những biện pháp cưỡng chế được áp dụng trong quá trình giải quyết vụ án hình sự nhằm tránh tẩu tán tài sản. Việc áp dụng các biện pháp này cần được quy định chặt chẽ để vừa bảo đảm việc giải quyết vụ án hình sự, vừa không ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của các chủ thể liên quan.

Ông Hiếu nói thêm, về vấn đề này, khi giao chỉ tiêu cho các cơ quan tư pháp tại Nghị quyết số 34/2026/QH16 vừa được Quốc hội thông qua tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất (tại điểm e khoản 2 Điều 2) đã quy định: Việc áp dụng,… biện pháp kê biên tài sản, phong tỏa tài khoản,… phải đúng căn cứ, thẩm quyền, trình tự, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người thứ ba ngay tình và không làm đình trệ hoạt động sản xuất, kinh doanh hợp pháp.

Do đó, cơ quan thẩm tra đề nghị VKSNDTC tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện quy định về biện pháp phong tỏa tài khoản để vừa bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật, vừa bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của các chủ thể có liên quan.

Theo nghị trình, Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi) sẽ được Quốc hội tiếp tục cho ý kiến và bấm nút thông qua vào Kỳ họp thứ hai (khai mạc 17/10 tới).