Đặt mua báo in| Ngày 19 tháng 10 năm 2021, 11:49:02
Sửa một số quy định tại Bộ luật Tố tụng hình sự để tương thích với CPTPP
Nguyễn Lê - 17/09/2021 16:06
 
Đề xuất sửa đổi những quy định có liên quan trong Bộ luật tố tụng hình sự để bảo đảm thực hiện các cam kết trong Hiệp định CPTPP đối với Việt Nam.
.
Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân Tối cao Lê Minh Trí trình bày tờ trình dự án luật (Ảnh- Quochoi.vn).

Theo Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Bộ luật Tố tụng hình sự có một số quy định chưa tương thích với Hiệp định Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), cần phải sửa đổi.

Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Tố tụng hình sự (BLTTHS) đã được trình Uỷ ban Thường vụ Quốc hội tại phiên họp thứ 3, chiều 17/9.

Theo hồ sơ dự án được công khai trên Cổng thông tin điện tử Quốc hội, dự thảo luật sửa đổi chỉ có hai điều.

Tờ trình dự án luật nêu rõ, việc xây dựng Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của BLTTHS lần này chỉ sửa đổi những quy định có liên quan trong BLTTHS để bảo đảm thực hiện các cam kết trong Hiệp định CPTPP đối với Việt Nam và để giải quyết những vấn đề cấp bách phát sinh trong thực tiễn do thiên tai, dịch bệnh gây ra. Dự thảo không mở rộng đến các nội dung khác chưa được tiến hành nghiên cứu, đánh giá đầy đủ, chi tiết theo quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật.

Cụ thể là sửa đổi, bổ sung khoản 1 Điều 155 theo hướng bãi bỏ nội dung dẫn chiếu tới Điều 226 của Bộ luật Hình sự để cho phép cơ quan có thẩm quyền có thể khởi tố vụ án hình sự hành vi xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp đối với cả nhãn hiệu và chỉ dẫn địa lý mà không cần có yêu cầu khởi tố của bị hại.

Cơ quan trình luật giải thích, Hiệp định CPTPP chỉ đặt ra yêu cầu phải bỏ quy định dẫn chiếu đến hành vi xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp đối với nhãn hiệu. Tuy nhiên, ngoài hành vi xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp đối với nhãn hiệu thì Bộ luật Hình sự còn quy định về hành vi xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp đối với chỉ dẫn địa lý.

Hành vi xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp đối với nhãn hiệu và chỉ dẫn địa lý là những hành vi có tính chất tương đồng, mức độ nguy hiểm như nhau. Do đó, trường hợp chỉ bỏ quy định khởi tố theo yêu cầu của bị hại đối với hành vi xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp đối với nhãn hiệu mà không bỏ quy định này đối với chỉ dẫn địa lý thì sẽ không bảo đảm sự thống nhất về chính sách hình sự, không bảo đảm công bằng trong áp dụng chính sách hình sự, không bảo đảm sự thống nhất về kỹ thuật lập pháp, Viện Kiểm sát nhân dân Tối cao giải thích.

Ngoài ra, Viện  Kiểm sát Nhân dân Tối cao cũng đề xuất sửa đổi, bổ sung khoản 3 Điều 146 theo hướng bổ sung trách nhiệm kiểm tra, xác minh sơ bộ tố giác, tin báo về tội phạm đối với Công an xã (tương đương với trách nhiệm của Công an phường, thị trấn, Đồn Công an).

Theo tờ trình dự án luật, trong bối cảnh dịch bệnh Covid-19 đang diễn ra phức tạp như hiện nay thì Công an xã càng đóng vai trò quan trọng trong công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm cần thiết phải xử lý ngay vụ việc tại địa bàn cơ sở. Do vậy, việc bổ sung như trên là cần thiết để tăng cường vai trò của Công an xã, đồng thời kịp thời giảm tải khối lượng công việc hiện đang rất lớn cho Cơ quan điều tra Công an cấp huyện, giải quyết khó khăn, vướng mắc cấp bách trong hoạt động điều tra hình sự do diễn biến phức tạp của dịch bệnh Covid-19 từ địa bàn cấp cơ sở.

Khoản 1 Điều 148 được sửa đổi theo hướng bổ sung căn cứ tạm đình chỉ việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố vì lý do bất khả kháng do thiên tai, dịch bệnh mà cơ quan có thẩm quyền giải quyết không thể kết thúc việc kiểm tra, xác minh để quyết định khởi tố hoặc không khởi tố vụ án.

Khoản 1 Điều 229 được sửa theo hướng bổ sung căn cứ tạm đình chỉ điều tra vì lý do bất khả kháng do thiên tai, dịch bệnh mà không thể kết thúc điều tra nhưng đã hết thời hạn điều tra.

Việc sửa hai khoản này, cơ quan trình luật thuyết minh là cần thiết, vì theo quy định của pháp luật, trong giai đoạn điều tra, nếu hết thời hạn điều tra mà không hoàn thiện được hồ sơ và thực hiện đầy đủ các hoạt động tố tụng theo luật định để chứng minh bị can đã thực hiện tội phạm thì phải đình chỉ điều tra.

Điều này dẫn đến việc xem xét trách nhiệm bồi thường của Nhà nước, thậm chí có nguy cơ phải chịu trách nhiệm hình sự, làm ảnh hưởng đến uy tín của các cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng, giảm sút lòng tin trong Nhân dân, trong khi việc đình chỉ điều tra không phải do lỗi chủ quan từ phía các cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng. Việc đình chỉ điều tra trong trường hợp này có thể dẫn đến bỏ lọt tội phạm, người phạm tội và những hậu quả lớn khác do vụ án không được giải quyết đúng.

Các cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng không thể tiến hành các hoạt động tố tụng để có căn cứ ra các quyết định trong việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố (quyết định khởi tố vụ án, quyết định không khởi tố vụ án hình sự); Cơ quan điều tra không thể kết luận điều tra đề nghị truy tố; Viện kiểm sát cũng không thể ban hành Cáo trạng để chuyển vụ án sang Tòa án vì chưa đủ căn cứ chứng minh tội phạm và người phạm tội, không thể xử lý tình huống bằng cách ra quyết định trả hồ sơ để điều tra bổ sung hoặc đình chỉ vụ án do không có căn cứ.

Trong khi đó, khoản 1 Điều 148, khoản 1 Điều 229 và khoản 1 Điều 247 BLTTHS không có quy định cho phép tạm đình chỉ trong trường hợp “vì lý do bất khả kháng do thiên tai, dịch bệnh”. Điều này dẫn đến việc vụ án, vụ việc không có cách giải quyết tiếp theo đúng quy định của pháp luật.

Việc sửa hai khoản nói trên là để giải quyết khó khăn, vướng mắc cấp bách từ thực tiễn hiện nay cũng như khả năng sẽ phát sinh trong thời gian tới, tờ trình dự án luật nêu rõ.

Viện Kiểm sát nhân dân Tối cao đề nghị trình Quốc hội xem xét, thông qua luật này tại kỳ họp thứ 2 theo quy trình rút gọn để đáp ứng yêu cầu của Hiệp định CPTPP và giải quyết ngay những vấn đề cấp bách phát sinh trong thực tiễn.

Trung Quốc chính thức nộp đơn xin gia nhập CPTPP
Bộ Thương mại Trung Quốc vừa thông báo đã chính thức nộp đơn xin gia nhập Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương...
Bình luận bài viết này
Xem thêm trên Báo Đầu Tư