Tình hình bệnh truyền nhiễm tại TP.HCM tiếp tục diễn biến phức tạp, đặc biệt là sốt xuất huyết và tay chân miệng, hai căn bệnh có khả năng lây lan nhanh, gây biến chứng nguy hiểm nếu không được phát hiện, điều trị kịp thời. Đáng lo ngại, số ca mắc tay chân miệng đang tăng mạnh, trong khi sốt xuất huyết vẫn duy trì ở mức cao, làm gia tăng áp lực đối với công tác phòng, chống dịch bệnh.

Theo số liệu của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP.HCM (HCDC), trong tuần 40, từ ngày 28/9 đến 4/10/2026, TP ghi nhận 1.505 trường hợp mắc sốt xuất huyết, giảm 2,3% so với trung bình 4 tuần trước. Dù có xu hướng giảm nhẹ, số ca mắc vẫn ở mức đáng lo ngại, nâng tổng số trường hợp sốt xuất huyết từ đầu năm đến hết tuần 40 lên 37.369 ca.

Các chuyên gia y tế nhấn mạnh phòng bệnh chủ động có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, trong đó tiêm vắc-xin là một trong những giải pháp hiệu quả đối với các bệnh truyền nhiễm đã có vắc-xin phòng ngừa.

Các địa phương có tỷ lệ mắc sốt xuất huyết trên 100.000 dân cao gồm đặc khu Côn Đảo, Ngãi Giao và Minh Thạnh. Đây là những địa bàn cần tiếp tục tăng cường giám sát dịch tễ, kiểm soát muỗi truyền bệnh và xử lý các ổ dịch nhằm hạn chế nguy cơ lây lan trong cộng đồng.

Trong khi đó, bệnh tay chân miệng ghi nhận mức tăng đáng báo động. Chỉ riêng tuần 40, toàn Thành phố có 1.673 trường hợp mắc, tăng 47,8% so với trung bình 4 tuần trước. Lũy kế từ đầu năm đến hết tuần 40, TP.HCM đã ghi nhận 38.463 ca tay chân miệng. Những địa phương có tỷ lệ mắc cao gồm đặc khu Côn Đảo, Bình Khánh và Hiệp Phước.

Như vậy, chỉ trong một tuần, hai bệnh truyền nhiễm này đã khiến 3.178 người mắc bệnh. Những con số cho thấy nguy cơ dịch bệnh vẫn hiện hữu, nhất là trong bối cảnh thời tiết diễn biến thất thường và hoạt động học tập, sinh hoạt tập trung của trẻ nhỏ tạo điều kiện cho các tác nhân gây bệnh lây lan.

Điều đáng lo ngại không chỉ nằm ở số lượng ca mắc mà còn ở nguy cơ biến chứng nặng, thậm chí tử vong của cả hai căn bệnh. Sốt xuất huyết có thể diễn tiến nhanh từ các triệu chứng ban đầu như sốt cao, đau đầu, đau mỏi cơ thể sang tình trạng thoát huyết tương, sốc, xuất huyết nặng và suy đa cơ quan.

Đặc biệt, giai đoạn nguy hiểm của sốt xuất huyết thường xuất hiện từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 7 của bệnh, thời điểm người bệnh có thể giảm hoặc hết sốt. Tâm lý chủ quan cho rằng hết sốt đồng nghĩa với khỏi bệnh có thể khiến người bệnh bỏ lỡ thời điểm phát hiện các dấu hiệu cảnh báo, làm tăng nguy cơ biến chứng nghiêm trọng.

Đối với bệnh tay chân miệng, phần lớn trường hợp có thể tự hồi phục, nhưng một số ca bệnh, đặc biệt ở trẻ nhỏ, có thể diễn tiến nặng do biến chứng thần kinh, tim mạch và hô hấp. Các biểu hiện như sốt cao liên tục, giật mình chới với, run chi, đi loạng choạng, thở bất thường hoặc lừ đừ là những dấu hiệu cảnh báo cần được thăm khám, xử trí khẩn cấp.

Thực tế, sự nguy hiểm của bệnh tay chân miệng còn nằm ở khả năng diễn tiến nhanh, có trường hợp chuyển nặng trong thời gian ngắn. Trẻ mắc bệnh không được theo dõi sát có thể xuất hiện các biến chứng đe dọa tính mạng, nhất là những trường hợp liên quan đến các chủng enterovirus có độc lực cao như EV71.

Trước tình hình trên, các chuyên gia y tế nhấn mạnh phòng bệnh chủ động có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, trong đó tiêm vắc-xin là một trong những giải pháp hiệu quả đối với các bệnh truyền nhiễm đã có vắc-xin phòng ngừa.

Với sốt xuất huyết, Việt Nam lưu hành vắc-xin sốt xuất huyết Qdenga. Vắc-xin tiêm cho trẻ em từ 4 tuổi trở lên và người lớn, kể cả người đã từng mắc bệnh, giúp phòng ngừa cả 4 type virus Dengue.

Lịch tiêm gồm 2 mũi, cách nhau 3 tháng. Hiệu quả bảo vệ đạt hơn 80%, giảm nguy cơ nhập viện do sốt xuất huyết tới hơn 90% khi tiêm đủ phác đồ. Chuyên gia cho rằng ý nghĩa lớn nhất của vắc-xin không chỉ nằm ở việc giảm nguy cơ mắc bệnh mà còn giúp hạn chế các ca diễn tiến nặng, giảm áp lực cho hệ thống y tế trong mùa dịch và góp phần bảo vệ nhóm nguy cơ cao như trẻ em.

Tuy nhiên, vắc-xin không dành cho người quá mẫn với bất kỳ thành phần nào của vắc-xin, phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú. Với người suy giảm miễn dịch, người nhiễm HIV, vui lòng tham khảo ý kiến nhân viên y tế để được hướng dẫn phù hợp với từng trường hợp cụ thể.

Với tay chân miệng, một điểm đáng chú ý là Bộ Y tế đã phê duyệt vắc-xin phòng tay chân miệng do virus EV71, mở ra cơ hội phòng ngừa các biến chứng nặng của bệnh. Ông Châu Thanh Tú, Dược sỹ trưởng Hội đồng chuyên môn dược, Hệ thống nhà thuốc và trung tâm tiêm chủng Long Châu cho hay, đơn vị đang chuẩn bị các bước triển khai nhằm sớm đưa vắc-xin về phục vụ người dân Việt Nam.

Theo ông Tú, tiêm chủng là một trong những biện pháp dự phòng quan trọng đối với các bệnh truyền nhiễm đã có vắc-xin. Trong giai đoạn trẻ trở lại trường, bên cạnh nguy cơ tay chân miệng, phụ huynh cũng cần chủ động phòng các bệnh dễ lây như não mô cầu, sởi, cúm, thủy đậu và ho gà, đưa trẻ đi tiêm đầy đủ, đúng lịch sau tư vấn của cơ sở chuyên môn.

Trong thời gian vắc-xin tay chân miệng chưa được triển khai rộng rãi, vệ sinh cá nhân, khử khuẩn môi trường, kiểm soát lây nhiễm và nhận biết sớm dấu hiệu chuyển nặng vẫn là những biện pháp quan trọng nhất.

Với số ca mắc đang ở mức cao và trẻ nhỏ trở lại môi trường học tập tập trung, sự phối hợp giữa gia đình, nhà trường và ngành y tế sẽ quyết định khả năng cắt đứt chuỗi lây nhiễm, đồng thời hạn chế những trường hợp bệnh diễn tiến nặng.

Đối với các gia đình có trẻ nhỏ, việc nhận biết sớm dấu hiệu bất thường có ý nghĩa quyết định trong hạn chế biến chứng. Cha mẹ cần theo dõi sát diễn biến bệnh, không tự ý sử dụng thuốc và đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay nếu xuất hiện biểu hiện cảnh báo. Trẻ mắc tay chân miệng cần được nghỉ học, hạn chế tiếp xúc với trẻ khác và thực hiện các biện pháp phòng lây nhiễm theo hướng dẫn của cơ quan y tế.

Ngành y tế cũng khuyến cáo các trường học, cơ sở giáo dục mầm non tăng cường vệ sinh lớp học, đồ chơi, dụng cụ sinh hoạt và chủ động phát hiện trẻ có biểu hiện nghi mắc bệnh. Việc phối hợp chặt chẽ giữa gia đình, nhà trường và cơ sở y tế sẽ góp phần hạn chế nguy cơ hình thành các ổ dịch trong môi trường học đường.