-
Tin mới y tế ngày 22/11: Bộ Y tế yêu cầu làm rõ hoạt động khám chữa bệnh không phép tại Hà Nội
-
Minh bạch giá thuốc, mở rộng quyền lợi bảo hiểm y tế
-
Siết chặt quản lý hiến, ghép tạng, ngăn chặn nguy cơ thương mại hóa
-
WHO đánh giá cao bước tiến của Việt Nam trong kiểm soát thuốc lá -
Mức sinh giảm sâu, Việt Nam đối mặt áp lực về nguồn nhân lực
Nguy cơ nhiễm virus hợp bào hô hấp (RSV) ở trẻ sơ sinh và trẻ nhũ nhi, đặc biệt trong những tháng đầu đời, tiếp tục là vấn đề được các chuyên gia y tế quan tâm bởi khả năng gây tổn thương đường hô hấp dưới và diễn biến nặng ở nhóm trẻ có hệ miễn dịch chưa hoàn thiện.
![]() |
|
Hiện chưa có thuốc kháng virus đặc hiệu được sử dụng thường quy để điều trị RSV. Các biện pháp điều trị chủ yếu tập trung kiểm soát triệu chứng, bảo đảm dinh dưỡng, bù dịch phù hợp và hỗ trợ hô hấp tùy mức độ bệnh. |
RSV là tác nhân phổ biến gây nhiễm trùng đường hô hấp dưới ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, có thể dẫn đến viêm tiểu phế quản, viêm phổi và suy hô hấp. Đáng chú ý, nguy cơ phải nhập viện do RSV có xu hướng cao hơn ở những trẻ có độ tuổi càng nhỏ.
Phân tích tổng hợp dữ liệu từ 61 nghiên cứu tại 19 quốc gia cho thấy tỷ lệ nhập viện do RSV cao nhất ở nhóm trẻ từ 0 đến dưới 3 tháng tuổi, sau đó giảm dần theo độ tuổi. Kết quả này phản ánh tính dễ tổn thương của trẻ trong giai đoạn đầu đời, đặc biệt trước những tác nhân gây nhiễm trùng đường hô hấp.
Tại Việt Nam, số liệu nghiên cứu ở Bệnh viện Nhi Trung ương ghi nhận trẻ dưới 3 tháng tuổi chiếm 42,7% số trường hợp nhập viện vì viêm tiểu phế quản do RSV trong quần thể được nghiên cứu. Trong khi đó, phân tích dữ liệu tại Bệnh viện Nhi đồng 1, TP.HCM ước tính khoảng 25% số ca RSV nặng phải nhập viện ở trẻ dưới 5 tuổi xảy ra trong nhóm dưới 3 tháng tuổi.
Những số liệu trên cho thấy gánh nặng bệnh tật tập trung đáng kể ở trẻ còn rất nhỏ, giai đoạn khả năng đáp ứng miễn dịch và chức năng bảo vệ đường hô hấp chưa phát triển đầy đủ.
Tại miền Bắc, các trường hợp nhập viện do viêm tiểu phế quản liên quan đến RSV được ghi nhận quanh năm nhưng có xu hướng gia tăng từ khoảng tháng 10 năm trước đến tháng 3 năm sau. Ở miền Nam, thời gian RSV lưu hành mạnh thường trùng với mùa mưa, kéo dài khoảng tháng 5 đến tháng 11.
Sự khác biệt về tính mùa vụ giữa các vùng đặt ra yêu cầu chủ động theo dõi diễn biến bệnh, đặc biệt đối với những gia đình có trẻ sơ sinh hoặc chuẩn bị đón con chào đời vào giai đoạn RSV gia tăng.
Hiện chưa có thuốc kháng virus đặc hiệu được sử dụng thường quy để điều trị RSV. Các biện pháp điều trị chủ yếu tập trung kiểm soát triệu chứng, bảo đảm dinh dưỡng, bù dịch phù hợp và hỗ trợ hô hấp tùy mức độ bệnh.
Đối với những trường hợp tiến triển nặng, trẻ có thể phải nhập viện, điều trị tại đơn vị hồi sức tích cực hoặc cần hỗ trợ hô hấp bằng thở máy. Một số trường hợp suy hô hấp đặc biệt nghiêm trọng có thể cần sử dụng kỹ thuật oxy hóa máu qua màng ngoài cơ thể (ECMO).
Bên cạnh nguy cơ trong giai đoạn cấp tính, một số nghiên cứu quan sát còn ghi nhận mối liên quan giữa nhiễm trùng đường hô hấp dưới do RSV trong những năm đầu đời với tình trạng khò khè tái diễn và nguy cơ mắc hen suyễn cao hơn về sau. Tuy nhiên, mối liên quan này chưa đủ để khẳng định RSV trực tiếp gây ra bệnh hen ở tất cả trẻ từng nhiễm virus.
TS.Phan Hữu Phúc, Phó Giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương, Tổng Thư ký Hội Nhi khoa Việt Nam cho biết, RSV là một trong những nguyên nhân phổ biến gây viêm tiểu phế quản và viêm phổi ở trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ.
Đối với trẻ dưới 3 tháng tuổi, bệnh có thể tiến triển thành nhiễm trùng đường hô hấp dưới nghiêm trọng, làm gia tăng nhu cầu hỗ trợ hô hấp và điều trị nội trú. Những tháng đầu đời vì vậy là giai đoạn cần được gia đình đặc biệt quan tâm trong quá trình theo dõi sức khỏe.
Theo chuyên gia, cha mẹ nên chủ động tìm hiểu về RSV, nhận diện các yếu tố nguy cơ và trao đổi với bác sỹ ngay từ thai kỳ, nhất là đối với những trường hợp dự kiến sinh con vào thời điểm virus lưu hành mạnh.
Trước nguy cơ RSV gây bệnh nặng ở trẻ sơ sinh, các chuyên gia cho rằng việc bảo vệ sức khỏe hô hấp cần được chuẩn bị trước thời điểm trẻ chào đời, thay vì chỉ tập trung vào các biện pháp điều trị sau khi xuất hiện triệu chứng.
Còn Ths.Phạm Thị Thu Phương, Khoa Sơ Sinh, Bệnh viện Phụ Sản Hà Nội nhấn mạnh vai trò của chăm sóc thai kỳ trong việc tạo nền tảng miễn dịch và chuẩn bị các điều kiện bảo vệ sức khỏe trẻ sơ sinh. Trong quá trình mang thai, kháng thể của người mẹ có thể được truyền qua nhau thai sang thai nhi, góp phần hình thành miễn dịch thụ động giúp trẻ chống lại một số tác nhân gây bệnh sau khi chào đời.
Cơ chế này cũng là cơ sở khoa học cho chiến lược tiêm vắc-xin RSV dành cho phụ nữ mang thai, nhằm kích thích cơ thể người mẹ tạo kháng thể đặc hiệu và truyền sang thai nhi, qua đó giảm nguy cơ mắc bệnh đường hô hấp dưới nghiêm trọng do RSV trong những tháng đầu sau sinh.
Trước đó, nói về biện pháp dự phòng, bác sỹ Nguyễn Đức Hậu, Hệ thống Tiêm chủng Long Châu giải thích rằng, vắc-xin RSV dành cho thai phụ không được tiêm trực tiếp cho trẻ mà kích thích hệ miễn dịch của người mẹ tạo kháng thể, sau đó truyền sang con qua nhau thai.
Nhờ cơ chế này, trẻ có thể nhận được sự bảo vệ thụ động ngay sau khi sinh, đặc biệt trong giai đoạn hệ miễn dịch còn non nớt và nguy cơ nhập viện do RSV ở mức cao.
Vắc-xin được chỉ định cho phụ nữ mang thai từ tuần 24 đến tuần 36 của thai kỳ, với phác đồ một liều, nhằm giúp người mẹ tạo kháng thể bảo vệ trẻ trước nguy cơ mắc bệnh đường hô hấp dưới do RSV.
Tuy nhiên, thời điểm tiêm cần được bác sỹ đánh giá trên cơ sở tuổi thai, tình trạng sức khỏe, tiền sử bệnh lý và dự kiến ngày sinh. Hướng dẫn của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) khuyến cáo tiêm vắc-xin RSV cho thai phụ trong khoảng tuần 32-36 của thai kỳ, theo thời gian lưu hành RSV tại địa phương.
Sự khác biệt giữa khoảng tuổi thai được cấp phép sử dụng và khuyến cáo tiêm chủng của từng quốc gia đòi hỏi thai phụ cần được tư vấn cụ thể, không tự lựa chọn thời điểm tiêm.
Theo bác sỹ Nguyễn Đức Hậu, phụ nữ mang thai cần trao đổi với bác sỹ về tiền sử dị ứng, các bệnh lý nền và lịch khám thai để xác định thời điểm tiêm phù hợp với từng trường hợp.
Một vấn đề cần lưu ý là cơ thể người mẹ cần có thời gian để hình thành và truyền kháng thể sang thai nhi. Vì vậy, nếu trẻ sinh quá gần thời điểm mẹ tiêm vắc-xin, mức độ bảo vệ có thể chưa đạt như mong đợi. Thai phụ nên hoàn thành tiêm vắc-xin RSV trước ngày dự sinh ít nhất hai tuần, đồng thời cần được bác sỹ sản khoa đánh giá tình trạng thai kỳ trước khi tiêm.
Bên cạnh tiêm vắc-xin cho phụ nữ mang thai, một giải pháp dự phòng khác được áp dụng tại một số quốc gia là sử dụng kháng thể đơn dòng tác dụng kéo dài cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Khác với vắc-xin, phương pháp này cung cấp trực tiếp kháng thể có khả năng bảo vệ trẻ trước bệnh RSV nặng mà không cần cơ thể trẻ tự tạo đáp ứng miễn dịch sau tiêm.
Hướng dẫn của CDC cho thấy đa số trẻ chỉ cần một trong hai biện pháp bảo vệ, gồm tiêm vắc-xin RSV cho mẹ trong thai kỳ hoặc sử dụng kháng thể đơn dòng dự phòng cho trẻ. Một số trường hợp đặc biệt có thể được bác sỹ đánh giá để lựa chọn phương án phù hợp với tình trạng sức khỏe và thời điểm sinh.
Việc sử dụng các biện pháp miễn dịch dự phòng cần căn cứ vào chỉ định chuyên môn, khả năng tiếp cận sản phẩm và hướng dẫn đang được áp dụng tại Việt Nam, tránh hiểu nhầm rằng mọi trẻ sơ sinh đều cần sử dụng đồng thời cả hai phương pháp.
Các bác sỹ cũng lưu ý, tiêm vắc-xin không loại bỏ hoàn toàn nguy cơ nhiễm RSV. Vì vậy, gia đình vẫn cần duy trì các biện pháp phòng bệnh như vệ sinh tay thường xuyên, hạn chế cho trẻ tiếp xúc gần với người đang mắc bệnh đường hô hấp, giữ môi trường sống thông thoáng và tránh để trẻ tiếp xúc với khói thuốc lá.
Đặc biệt, trẻ sơ sinh và trẻ nhũ nhi có thể xuất hiện những biểu hiện ban đầu như bú kém, ho, nghẹt mũi, khò khè hoặc thở nhanh. Nếu trẻ có dấu hiệu thở rút lõm lồng ngực, khó thở tăng dần, tím tái, ngừng thở, bỏ bú hoặc li bì bất thường, gia đình cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay để được đánh giá và xử trí kịp thời.
-
Bộ Y tế đẩy nhanh kết nối 12 cơ sở dữ liệu, hướng tới vận hành y tế số thực chất -
Tin mới y tế ngày 21/11: Định hình tương lai ngoại khoa Việt Nam bằng công nghệ y học tiên tiến -
Dịch bệnh truyền nhiễm gia tăng, cảnh báo nguy cơ lây lan trong trường học -
Xây dựng năng lực ứng phó đại dịch từ nền tảng an ninh y tế -
120 năm Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức - Di sản ngoại khoa, khát vọng vươn tầm -
Sốt xuất huyết tăng mạnh tại TP.HCM, gần 2.500 ca mắc trong một tuần -
Tin mới y tế ngày 20/11: Đề xuất bổ sung dinh dưỡng điều trị vào quyền lợi bảo hiểm y tế
-
Tôn Nam Kim mở rộng năng lực sản xuất với nhà máy thép 6.200 tỷ đồng
-
Chi gần 1.886 tỷ đồng chia cổ tức: Thước đo dòng tiền và kỷ luật tài chính FPT
-
Carlsberg Việt Nam thúc đẩy chuyển đổi xanh với hệ thống điện mặt trời áp mái mới tại nhà máy bia Phú Bài
-
Vietcombank - Hành trình 11 năm bền bỉ giữ vững vị thế ngân hàng có môi trường làm việc tốt nhất Việt Nam
-
AMY lên sàn HOSE: Nội lực sản xuất gặp thị trường vốn
-
Trao quyền để bứt phá: Decathlon dẫn đầu Nơi làm việc tốt nhất Việt Nam ngành Sản xuất 2026
