Quốc hội nghe tờ trình ự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND.

Tiếp tục Kỳ họp thứ 9, sáng 12/5 Quốc hội nghe Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu Nguyễn Thanh Hải trình dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND.

Tờ trình nêu rõ, việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND là cần thiết, nhằm tạo cơ sở pháp lý cho biệc thực hiện sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, thực hiện mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp.

Việc này cũng nhằm đảm bảo thống nhất, với việc sửa đổi, bổ sung Hiến pháp cùng các luật có liên quan.

Lần sửa đổi này, bà Hải cho biết sẽ sửa đổi 25 điều có nội dung liên quan đến tổ chức mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và sửa đổi 20 điều có nội dung liên quan đến giảm thời gian thực hiện một số bước trong quy trình bầu cử.

Cụ thể là khi không thực hiện mô hình cấp huyện, dự thảo Luật đề xuất quy định UBND cấp xã quyết định việc thành lập khu vực bỏ phiếu mà không cần cấp trên phê chuẩn, vì sau khi tổ chức lại đơn vị hành chính, số lượng đầu mối cấp xã trực thuộc cấp tỉnh sẽ tăng lên rất nhiều, do đó việc giao cấp tỉnh phê chuẩn sẽ tăng nhiều thủ tục hành chính, tầng nấc trong triển khai công tác bầu cử ở địa phương, tăng khối lượng công việc quá nhiều cho cấp tỉnh.

Tuy nhiên, để bảo đảm trách nhiệm và sự kiểm soát của cấp trên trực tiếp, dự thảo quy định “trường hợp cần thiết, UBND cấp tỉnh điều chỉnh việc xác định khu vực bỏ phiếu”.

Số lượng thành viên của Ủy ban bầu cử ở cấp xã cũng được đề xuất tăng từ 9 đến 15 người, thay vì 9-11 người như hiện hành, do số lượng tổ bầu cử ở cấp xã có thể tăng lên do sáp nhập.

Về thời gian thực hiện quy trình, thủ tục bầu cử, Dự thảo Luật dự kiến quy định từ thời điểm cuối cùng nộp hồ sơ ứng cử  đến ngày diễn ra bầu cử là 42 ngày, rút ngắn 28 ngày so với luật hiện hành.

Cùng với đó, Dự thảo điều chỉnh thời gian từ khi nộp hồ sơ ứng cử đến ngày cuối cùng tổ chức Hội nghị hiệp thương lần thứ hai xuống còn 2 ngày thay vì 5 ngày như hiện hành; thời hạn cuối cùng tổ chức Hội nghị hiệp thương lần thứ hai đến ngày cuối hiệp thương lần thứ ba được đề xuất giảm xuống còn 17 ngày thay vì 30 ngày như hiện hành…

Với khoảng thời gian kể từ sau ngày bầu cử đến ngày khai mạc kỳ họp đầu tiên của Quốc hội khóa XVI, HĐND nhiệm kỳ 2026-2031, dự thảo luật điều chỉnh thời hạn công bố kết quả bầu cử, danh sách trúng cử đại biểu Quốc hội là chậm nhất 10 ngày sau bầu cử thay vì 20 ngày như hiện hành.

Như vậy, sau khi thực hiện đủ các bước, thời gian khai mạc kỳ họp thứ nhất của Quốc hội khóa XVI sớm nhất có thể là 22 ngày sau ngày bầu cử. Với các quy định mới này, khoảng cách thời gian ngắn nhất từ hạn cuối nộp hồ sơ ứng cử đến ngày khai mạc kỳ họp thứ nhất của Quốc hội, HĐND khóa mới dự kiến rút ngắn được khoảng gần 40 ngày, tờ trình nêu rõ.

Thẩm tra, đa số ý kiến tại Ủy ban Dân nguyện và Giám sát tán thành giảm thời gian thực hiện quy trình, thủ tục nhằm phục vụ cuộc bầu cử sớm đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031. Việc này, góp phần tiết kiệm thời gian, ngân sách cho Nhà nước cũng như chi phí chung của toàn xà hội.

Song, Ủy ban thẩm tra đề nghị cân nhắc việc rút ngắn thời gian ở một số bước, ví dụ giảm thời gian từ khi nộp hồ sơ ứng cử đến ngày cuối cùng tổ chức Hội nghị hiệp thương lần thứ hai từ 5 ngày xuống còn 2 ngày.

Theo cơ quan thẩm tra, cần cân nhắc điều chỉnh này để bảo đảm thời gian cho cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận, hướng dẫn, bổ sung hồ sơ của người tự ứng cử, người được giới thiệu ứng cử, nhất là việc hướng dẫn chuẩn bị hồ sơ đối với người tự ứng cử, người được giới thiệu ứng cử lần đầu; đồng thời bảo đảm thời gian cho việc xem xét tính hợp lệ của danh sách, hồ sơ ứng cử trước khi chuyển đến ủy ban MTTQ Việt Nam các cấp để đưa vào danh sách hiệp thương.

Dự thảo Luật điều chỉnh khoảng cách thời gian từ thời hạn cuối cùng tổ chức Hội nghị hiệp thương lần thứ hai đến ngày cuối tổ chức Hội nghị hiệp thương lần thứ ba từ 30 ngày xuống còn 17 ngày. Cơ quan thẩm tra cho rằng sau Hội nghị hiệp thương lần thứ hai, khối lượng công việc phải thực hiện để chuẩn bị cho Hội nghị hiệp thương lần thứ ba rất nhiều nên cần cân nhắc rất kỹ để bảo đảm tính khả thi, tiến độ thực hiện công việc, tránh hình thức.

Chủ nhiệm Uỷ ban thẩm tra Dương Thanh Bình phản ánh, một số ý kiến trong Ủy ban Dân nguyện và Giám sát cho rằng mục tiêu của việc điều chinh giảm thời gian là nhằm phục vụ cuộc bầu cử sớm đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND nhiệm kỳ 2026-2031.

Vì thế, các cuộc bầu cử ở nhiệm kỳ tiếp theo cần xem xét tùy vào tình hình thực tế để xác định thời gian thực hiện quy trình, thủ tục về bầu cử cho phù hợp; đồng thời việc quy định về mốc thời gian đối với từng bước, công đoạn của quy trình bầu cử thuộc thẩm quyền của Hội đồng bầu cử quốc gia.

Cơ quan thẩm tra đề nghị nghiên cứu chỉ quy định trong Luật về nguyên tắc nội dung này, khoảng thời gian tối thiểu, tối đa cho từng bước, từng công đoạn và giao Hội đồng bầu cứ quốc gia hướng dần chi tiết theo từng cuộc bầu cử.

Chiều nay, Quốc hội sẽ thảo luận tại tổ về Dự thảo.